"Αγιον Ορος" Χριστιανικό Ορθόδοξο Φόρουμ

"Η Πνευματική επικοινωνία του αγίου Ιακώβου Τσαλίκη με τον άγιο Παΐσιο.."
Μαρτυρία του ιερομονάχου Ιακώβου για την πνευματική επικοινωνία του αγίου Ιακώβου Τσαλίκη με τον άγιο Παΐσιο τον Αγιορείτη..
Ήμουν λαϊκός ακόμη, φοιτητής στο Εκκλησιαστικό Λύκειο Λαμίας, το έτος 1986 με το όνομα Ιωάννης. Ανέβηκα στο Άγιον Όρος και επισκέφτηκα, μετά από ευλογία που είχα από τον γέροντά μου π. Ιάκωβο Τσαλίκη, τον γέροντα Παΐσιο, για να τον συμβουλευτώ αν πρέπει να γίνω μοναχός ή όχι.
Ο γέροντας Ιάκωβος ευλαβείτο τον γέροντα Παΐσιο και, όταν πήγα, μου έδωσε να του δώσω κάτι για ευλογία, και πρόσθεσε: «Να πεις στον γερο-Παΐσιο, όταν βγει στη Θεσσαλονίκη, ας έρθει να μας δει. Εγώ, Γιαννάκη μου, είναι δύσκολο να δω τον Γέροντα, γιατί πρέπει να περάσω βουνά, λαγκάδια, θάλασσα, που δεν το επιτρέπει η υγεία μου και εξ άλλου ο γερο-Παΐσιος είναι άγιος, εγώ αμαρτωλός και ανάξιος». Μου έδωσε τότε και 5.000 δραχμές να ανάψω κερί στο εκκλησάκι του.
Όταν πήγα στο Όρος, συνάντησα τον Γέροντα έξω ακριβώς από την πόρτα του· μόλις μας είδε (ήμουν μαζί με κάποιον ιερομόναχο), μας λέει: «Βρε, καλώς τους, βρε, καλώς τους!».
Πήραμε ευχή και λέει σε μένα:
– Βρε, τι λες; Θα σε κάνουμε καλόγερο;
– Γέροντα, του λέω, έχω πρόβλημα από τους γονείς μου.
– Άκουσε να σου πω, άφησε τους γονείς να κλάψουν έναν-δυο μήνες, για να μην κλαις εσύ αιωνίως, και πήγαινε πριν χάσεις τον θησαυρό (εννοούσε τον γέροντα Ιάκωβο, χωρίς να του πω πού σκεπτόμουν να πάω για να μονάσω).
– Γέροντα, έχετε την ευχή του π. Ιακώβου από τον όσιο Δαυΐδ.
– Αχ, παιδί μου, αυτοί είναι σήμερα οι άγιοι που αγωνίζονται και προσεύχονται έχοντας ταπείνωση και αγάπη. Εγώ δεν είμαι άξιος να δω αυτόν τον γίγαντα της Ορθοδοξίας, αλλά είναι και μακριά πολύ για να τον συναντήσω, χρειάζεται αγώνας και κόπος πολύς. Αλλά ο Θεός μάς έχει δώσει αγάπη και επικοινωνούμε πνευματικά μεταξύ μας.
Αφού μας είπε πολλά πνευματικά και συμβουλές, στο τέλος του λέω:
– Γέροντα, είναι ευλογημένο να προσκυνήσω στο εκκλησάκι σας για ευλογία;
Και ο Γέροντας μου λέει:
– Όχι, δεν χρειάζεται.
– Γέροντα, κάντε αγάπη, για ευλογία.
– Όχι, παιδί μου, γιατί μπορεί ο γερο-Ιάκωβος να σου έχει δώσει κανένα πεντοχίλιαρο και μετά τι θα το κάνω εγώ, που είμαι καλόγερος;
Δεν με άφησε να προσκυνήσω. Μου έδωσε ένα κομποσχοινάκι και ένα σταυρουδάκι να τα δώσω στον γέροντα.
Όταν επέστρεψα στο Μοναστήρι, με δέχτηκε ο γέροντας με χαρά. Και του έδωσα τα δώρα από τον γέροντα Παΐσιο και αμέσως μου λέει: «Το πεντοχίλιαρο που δεν πήρε ο γέροντας Παΐσιος και δεν σας άφησε να προσκυνήσετε, πάρτο δικό σου για τα έξοδα στη Σχολή στη Λαμία». Εγώ έμεινα άναυδος.
– Γέροντα, πού το ξέρετε εσείς;
– Να, μου λέει στο αυτί ψιθυριστά. Εμείς, παιδί μου, επικοινωνούμε πνευματικά.
Μαρτυρία ιερομονάχου Ιακώβου

Άνθρωπος που δεν χτυπήθηκε στην πνευματική του ζωή, είναι ένας ανώριμος, ένας άτυπος άνθρωπος, δεν έχει καμία βεβαιότητα για το μέλλον του.
Μόνον ο χτυπημένος μπορεί να νοιώθη ασφάλεια, διότι έχει την εμπειρία και ξέρει πού να βαδίση.
Άνθρωπος που δεν χτυπήθηκε από θλίψεις, από πόνους ή από τον πονηρό, καθ’ οιονδήποτε τρόπο, και που δεν έμαθε να αντέχη στα χτυπήματα, σε αυτά που φαίνονται ως απρόοπτα συμβάντα, ως αποτυχίες, άνθρωπος που δεν έχει τύπον, δεν μπορεί να πετύχη στην ζωή του.
+Γέροντας Αιμιλιανός Σιμωνοπετρίτης

Κάποτε ἕνας ἀσκητὴς τὸν ῥώτησε:
–Ἐσύ, γερο-Παΐσιε, πόσες ὧρες κάνεις προσευχή;
–Πόσο κρασὶ πίνει ὁ μέθυσος, ὅταν πηγαίνει στὴν ταβέρνα;,ῥώτησε ὁ Άγιος Παΐσιος.
-Μέχρι νὰ μεθύσει.
-Ἔ, κάπως ἔτσι.
Ὡς μελέτη εἶχε τὸ βιβλίο τῆς Παρακλητικῆς, τὸ ὁποῖο διάβαζε καὶ ξαναδιάβαζε. Ἔλεγε: «Εἶμαι ἐρωτευμένος μὲ τὴν Παρακλητική. Ἔχει τόσα νοήματα!» Πολλὲς φορὲς ἔσφιγγε τὸ βιβλίο στὴν ἀγκαλιά του λέγοντας: «Ἁγία μου Παρακλητική!» Διαβάζοντας τὰ τροπάρια ποὺ ἀναφέρονται στὴν Σταύρωση καὶ στὴν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ, καθὼς καὶ στοὺς Ἁγίους Μάρτυρες, ζοῦσε τὴν σταυροαναστάσιμη χαρὰ τῶν Ἁγίων Μαρτύρων. Φλεγόταν καὶ αὐτὸς ἀπὸ τὸ θεῖο πῦρ ποὺ εἶχε ὁδηγήσει τοὺς Μάρτυρες στὸ μαρτύριο, ἔνιωθε καὶ αὐτὸς τὴν θεία ἀγαλλίαση ποὺ μετατρέπει τὸ μαρτύριο σὲ πανηγύρι. Μερικὰ τροπάρια ποὺ τὸν συγκινοῦσαν ἰδιαίτερα καὶ τὸν «ξεσήκωναν» τὰ μάθαινε ἀπ’ ἔξω καὶ τὰ «ἔψαλλε ἀγγελικά, ἐρωτευμένος θεϊκά». Ἕνα ἀπὸ αὐτὰ ἦταν καὶ τὸ τροπάριο: «Ζέσει τῆς Χριστοῦ πυρούμενοι ἀγάπης, ἄφλεκτοι πυρὸς διέμειναν ἐν μέσῳ, οἱ Ἀθληταὶ πυρπολήσαντες τὰς ἀκάνθας τῆς δυσσεβείας θείᾳ χάριτι»1. Ὅταν τὸ ἔψαλλε, τόνιζε μὲ ὅλη τὴν δύναμη τῆς καρδιᾶς του τὸ «πῦρ» στὶς λέξεις «πυρούμενοι» καὶ «πυρπολήσαντες».
Ἔλεγε: «Ὅταν φουντώσει ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, τὸ κάψιμο τῆς φωτιὰς τοῦ μαρτυρίου «καίγεται» ἀπὸ τὸ κάψιμο τῆς ἀγάπης… Ἡ φωτιὰ ἀνακουφίζει καλύτερα ἀπὸ λουτρό. Πόνος δὲν ὑπάρχει. Διότι πλημμυρίζει ἡ χαρά». Καὶ σὲ ἐπιστολή του τὸν Ἀπρίλιο τοῦ 1965 ἔγραψε: «Καὶ ὅταν ὑπομένει κανεὶς διὰ τὴν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ ἀκόμη καὶ μαρτύριο, τοῦ πλημμυρίζει ἡ καρδιὰ ἀπὸ θεία ἡδονή, καὶ ὅταν συναισθάνεται τὸ πάθος τοῦ Κυρίου, ὁμοίως. Ὁ Καλός μας Ἰησοῦς ἐπῆρε μαζὶ μὲ ὅλην τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου, ὡς φαίνεται, καὶ τὶς πίκρες, καὶ μᾶς ἄφησες τὴν χαρὰν καὶ ἀγαλλίασιν, τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται αὐτὸς ποὺ ἔχει ἐκδυθῆ τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον καὶ ζῆ πλέον ὁ Χριστὸς μέσα του καὶ αἰσθάνεται μέρος τῆς χαρᾶς τοῦ Παραδείσου ἐπὶ τῆς γῆς, καθὼς λέγει ὁ Κύριος: «Ἡ Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν ἐντὸς ὑμῶν ἐστιν».
Ὁ Πατὴρ Παΐσιος μεθοῦσε ἀπὸ τὰ θεῖα νοήματα τῶν τροπαρίων, καιγόταν ἀπὸ τὸν θεῖο ἔρωτα ἀκόμη καὶ τὴν ὥρα ποὺ ἔκανε τὸ ἐργόχειρό του, τὸ ὁποῖο ἦταν ξυλόγλυπτοι Σταυροί. Ἀποκάλυψε σὲ κάποιον: «Ὅσο σκαλίζω καὶ σχηματίζω τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ ἐπάνω στὸ ξύλο, τόσο ἀνάβει μέσα μου ἡ ἀγάπη γιὰ τὸν Χριστό».
1 παρακλητική, Δευτέρα πλ. Δ’, μακαρισμοί
από το βιβλίο: Ὁ Ἅγιος Παΐσιος ὁ Ἁγιορείτης, Ιερόν Ησυχαστήριον «Ευαγγελιστής Ιωάννης ο Θεολόγος», Βασιλικά Θεσσαλονίκης 2015, σ.σ.259

Ο άνθρωπος είναι το βιβλίο.
Εν αρχή ήταν ο Λόγος. Από την αιωνιότητα, αιώνια γεννημένος από τον Πατέρα. Αυτός ο υπέροχος Λόγος χαράχθηκε στον άνθρωπο, αποτυπώθηκε στην περγαμηνή της ανθρώπινης καρδιάς, έγινε αρχέτυπο, έκανε τον άνθρωπο εικόνα Του. Ζωγράφισε την άπειρη ομορφιά Του στον άνθρωπο, με έναν ποικίλο και μοναδικό τρόπο για κάθε άνθρωπο.
Ο άνθρωπος είναι το βιβλίο. Πάνω σε αυτό γράφτηκε, από το Δάχτυλο του Θεού που είναι το Άγιο Πνεύμα, η γραφή της ατελείωτης αγάπης του Θεού για τον άνθρωπο. Και ζωή, και φως, και ειρήνη, και όλη η αυτοπροσφορά του Θεού. Και το έλεος και η μητρική Του αγάπη. Η πηγή της ζωής αποτύπωσε μικρές πηγές αγάπης που φύτεψε στη γη για να ποτίσει τον κόσμο με χάρη.
Ο άνθρωπος είναι το βιβλίο. Αλήθεια, ποια Βίβλο κρατούσε στο χέρι του ο Αδάμ, όταν περπατούσε με τον Θεό στη δροσιά του βραδιού; Στο χέρι του κρατούσε το Χέρι του Θεού.
Ποια Βίβλο είχε ο Μωυσής όταν ο Κύριος του αποκάλυψε τις αβύσσους του σύμπαντος και τη δημιουργία των κόσμων; Αλήθεια, ήταν το Βιβλίο στο οποίο ο Θεός έγραψε την ιστορία της αγάπης.
Ποιο βιβλίο είχε ο Ηλίας όταν μιλούσε στον Θεό όπως εσύ μιλάς σε έναν φίλο; Ήταν το βιβλίο στο οποίο ήταν γραμμένες οι εντολές του Θεού.
Ποια βιβλία είχαν οι Απόστολοι όταν κρατούσαν το στρίφωμα του ενδύματος του Θεού μέσα από τη σκόνη της Γαλιλαίας και έπιναν τα λόγια του Ακατανόητου; Ήταν τα ζωντανά βιβλία που γράφτηκαν από τα δάκρυα του Θεού.
Ποιο βιβλίο είχε ο Ιωάννης όταν έγειρε το κεφάλι του στο στήθος του Δασκάλου και άκουγε τον χτύπο της καρδιάς του Θεού; Ήταν το Ευαγγέλιο της αγάπης γραμμένο από τον άπειρο Δάσκαλο μέσα από τα δάκρυα του Παναγίου.
Αργότερα, επειδή ήμασταν ανόητοι, γυμνοί, τυφλοί και άθλιοι, δεν μπορούσαμε πλέον να ακούσουμε τη Φωνή του Αγαθού. Και έπρεπε να διαβάζουμε τα βιβλία που έγραφαν εκείνοι που Τον άκουγαν.
Ακούστε τι λέει ο Θεϊκός Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Στην αρχή δεν υπήρχε ανάγκη για βιβλία, γιατί οι ίδιοι οι άνθρωποι ήταν τα χειρόγραφα του Θεού, πάνω στα οποία ήταν γραμμένο το μυστήριο του Ευαγγελίου των αιώνων.
Σήμερα είμαστε τόσο μικροί που δεν διαβάζουμε πια ούτε τα ιερά βιβλία, ώστε τουλάχιστον μέσω κάποιου άλλου να μπορέσουμε να διεισδύσουμε στο μυστήριο του φωτός.
Διαβάστε τα Ευαγγέλια και προσευχηθείτε. Μιλήστε στον Θεό και αφήστε Τον να μιλήσει. Διαφορετικά δεν θα δείτε τη Βασιλεία του Λόγου του Θεού.
Πατήρ Ιωάννης Ιστράτι.
ΑΠΑΝΤΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ

Το φαινόμενο των «στερεοτύπων» στον εκκλησιαστικό δημόσιο λόγο
+Νεκταρίου Χογκ Κονγκ
Υπάρχουν φράσεις που επανέρχονται στον εκκλησιαστικό δημόσιο λόγο σαν να μη χρειάζονται πια καμία απόδειξη. Οι επίσκοποι καταδυναστεύουν τους ιερείς. Οι άγαμοι κληρικοί ενδιαφέρονται μόνο για να γίνουν μητροπολίτες. Η Εκκλησία αγαπά το χρήμα και τη δόξα, έχει προσκολληθεί στην πολιτική εξουσία και έχει απομακρυνθεί από τον λαό. Οι νέοι δεν γίνονται ιερείς εξαιτίας του ράσου και δεν εκκλησιάζονται επειδή δεν καταλαβαίνουν τη γλώσσα της λατρείας. Τις συναντούμε σε άρθρα, ομιλίες και σχόλια στα μέσα κοινωνικής δικτυώσεως, ακόμη και από ανθρώπους που διακονούν την Εκκλησία. Κάποτε εκφέρονται με αγανάκτηση, άλλοτε με πόνο και άλλοτε με την ειλικρινή επιθυμία να αλλάξει κάτι.
Η καλή πρόθεση, όμως, δεν αρκεί για να κάνει μια διαπίστωση αληθινή. Ούτε η συχνή επανάληψή της αποτελεί τεκμήριο αληθείας. Μια φράση μπορεί να μας φαίνεται περισσότερο αξιόπιστη απλώς επειδή την έχουμε ακούσει πολλές φορές. Η επανάληψη δημιουργεί οικειότητα και η οικειότητα μπορεί να εκληφθεί ως επιβεβαίωση. Το «το ακούμε παντού» δεν σημαίνει αναγκαστικά «έχει αποδειχθεί».
Το πρόβλημα με τα στερεότυπα δεν είναι ότι αναφέρονται πάντοτε σε ανύπαρκτες καταστάσεις. Μπορεί να ξεκινούν από ένα πραγματικό περιστατικό, μια οδυνηρή εμπειρία, μια δικαιολογημένη διαμαρτυρία. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η συγκεκριμένη περίπτωση γίνεται ερμηνεία για όλους. Όταν από το «αυτός ο επίσκοπος συμπεριφέρθηκε αυταρχικά» περνούμε στο «έτσι είναι οι επίσκοποι». Όταν από την αλαζονική φιλοδοξία ενός κληρικού καταλήγουμε να γνωρίζουμε, υποτίθεται, τα κίνητρα κάθε άγαμου ιερέα. Εκεί η κριτική παύει να εξετάζει την πραγματικότητα και αρχίζει να την προσαρμόζει σε μια έτοιμη εικόνα.
Χρειάζεται εξαρχής μια διευκρίνιση: η αμφισβήτηση των στερεοτύπων δεν μπορεί να αποτελεί τέχνασμα αποφυγής της αυτοκριτικής. Το «δεν είναι όλοι έτσι» δεν απαντά στον άνθρωπο που αδικήθηκε. Μία και μόνη περίπτωση καταχρήσεως εξουσίας αξίζει να εξεταστεί και να αντιμετωπιστεί. Δεν χρειάζεται να αποδείξει κανείς ότι όλοι οι επίσκοποι είναι αυταρχικοί για να δικαιούται προστασία απέναντι στην αυθαιρεσία ενός. Άλλο, όμως, η απόδοση συγκεκριμένης ευθύνης και άλλο η συλλογική καταδίκη.
Στις σχέσεις επισκόπων και πρεσβυτέρων, για παράδειγμα, δεν βοηθά να μοιράζουμε εκ των προτέρων τους ρόλους του δυνάστη και του θύματος. Όταν ένας πρεσβύτερος υπονομεύει τη συνεργασία, ασκεί πιέσεις ή μετατρέπει μια διαφωνία σε προσωπικό πόλεμο, η συμπεριφορά του δεν γίνεται λιγότερο προβληματική επειδή βρίσκεται «χαμηλότερα» στην ιεραρχία. Η αναγνώριση αυτού του ενδεχομένου δεν απαλλάσσει τον επίσκοπο από την ιδιαίτερη ευθύνη του. Μας υποχρεώνει όμως να εξετάζουμε πρόσωπα, πράξεις και σχέσεις, αντί να θεωρούμε ότι ο τίτλος κάποιου αποδεικνύει αυτομάτως την ενοχή ή την αθωότητά του. Άλλωστε, η εκκλησιαστική αντίληψη της εξουσίας απαιτεί ταπείνωση και αμοιβαία ευθύνη.
Ανάλογη προσοχή χρειάζεται απέναντι στους άγαμους κληρικούς. Η αγαμία δεν είναι πιστοποιητικό αγιότητας, αλλά ούτε αποδεικτικό επαγγελματικής φιλοδοξίας. Με ποιο δικαίωμα ερμηνεύουμε μια ολόκληρη ζωή διακονίας ως αναμονή για έναν μητροπολιτικό θρόνο; Και γιατί να παραβλέπουμε τις διακονίες που απαιτούν μετακινήσεις, παρατεταμένη απουσία ή εγκατάσταση μακριά από ένα σταθερό οικογενειακό περιβάλλον; Ένας άγαμος κληρικός μπορεί να έχει μεγαλύτερη δυνατότητα να ανταποκριθεί σε τέτοιες ανάγκες. Αυτό δεν τον καθιστά ανώτερο από τον έγγαμο. Αντιστοίχως, η ευθύνη ενός έγγαμου ιερέα απέναντι στη σύζυγο και στα παιδιά του δεν αποτελεί έλλειμμα αφοσιώσεως στην ιερατική διακονία.
Δεν χρειάζεται να κατασκευάσουμε έναν ανταγωνισμό προσφοράς. Η Ορθόδοξη εκκλησιαστική ζωή περιλαμβάνει τόσο την έγγαμη όσο και την άγαμη ιερατική διακονία. Το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι ποια οικογενειακή κατάσταση εγγυάται καλύτερους ανθρώπους, αλλά πώς ο καθένας ανταποκρίνεται στην κλήση και στις υποχρεώσεις του. Η φιλοδοξία χρειάζεται έλεγχο όπου εμφανίζεται· δεν χρειάζεται να αποδίδεται προκαταβολικά σε μια ολόκληρη κατηγορία κληρικών.
Το ίδιο ισχύει για τη φράση «η Εκκλησία ενδιαφέρεται μόνο για το χρήμα και τη δόξα». Τι ακριβώς εννοούμε; Την προσκόλληση στο χρήμα ή την ανάγκη να υπάρχουν τα μέσα για να επιτελεστεί ένα έργο; Διότι άλλο η φιλαργυρία, η αδιαφάνεια και η επίδειξη πλούτου και άλλο οι καθημερινές ανάγκες μιας μητροπόλεως, μιας ενορίας και η διακονία των πιστών. Με ποιον τρόπο φανταζόμαστε ότι μπορεί να συντηρηθεί ένας ναός, να λειτουργήσει ένα συσσίτιο, να υποστηριχθεί μια οικογένεια ή να οργανωθεί μια αποστολή βοηθείας χωρίς οικονομικούς πόρους; Η απαίτηση για λιτότητα και λογοδοσία είναι απολύτως θεμιτή. Η ιδέα ότι ένα τέτοιο έργο μπορεί να επιτελείται χωρίς χρήματα παραβλέπει τις υλικές προϋποθέσεις ακόμη και της πιο ανιδιοτελούς προσφοράς.
Κοντά σε αυτή την κατηγορία βρίσκεται και η άλλη: ότι η Εκκλησία έχει προσκολληθεί στην πολιτική εξουσία και έχει εγκαταλείψει τον λαό. Κάθε σχέση που δημιουργεί εξαρτήσεις, ανταλλάγματα ή ένοχες σιωπές χρειάζεται έλεγχο. Αλλά από πότε η εικόνα μιας επίσημης συναντήσεως ή η συνεργασία με πολιτικούς φορείς αρκεί για να περιγράψει ολόκληρη την εκκλησιαστική ζωή; Πού χωρούν σε αυτή τη γενική καταδίκη ο ιερέας που στέκεται δίπλα στον ασθενή, η ενορία που στηρίζει μια οικογένεια, εκείνος που ακούει επί ώρες έναν απελπισμένο άνθρωπο; Για όποιον δέχεται αυτή τη φροντίδα, η Εκκλησία έχει και το πρόσωπο εκείνου που δεν τον εγκατέλειψε. Η κριτική στις σχέσεις με την εξουσία δεν δικαιούται να διαγράφει αυτή την παρουσία.
Εδώ βρίσκεται ένας από τους σοβαρότερους κινδύνους των στερεοτύπων: όσα δεν ταιριάζουν στην έτοιμη εικόνα μένουν έξω από τη συζήτηση. Η θυσιαστική διακονία, η υπομονή, η αθόρυβη εργασία μέσα στις ενορίες και στις τοπικές κοινωνίες αποκρύπτονται, ηθελημένα ή αθέλητα. Δεν χρειάζεται να εξιδανικεύσουμε τους κληρικούς για να αναγνωρίσουμε τον κόπο τους. Όπως δεν πρέπει να χρησιμοποιούμε την προσφορά τους για να συγκαλύπτουμε μια αδικία, έτσι δεν πρέπει να χρησιμοποιούμε μια αδικία για να διαγράφουμε την προσφορά τους. Διαφορετικά, η γενίκευση αδικεί και εκείνον που διακονεί και εκείνον που προσπαθεί να καταλάβει τι πραγματικά συμβαίνει.
Η συνέπεια αυτής της απλουστεύσεως γίνεται ακόμη σοβαρότερη όταν περνούμε στις προτάσεις για αλλαγές. Αν έχουμε αποφασίσει ότι γνωρίζουμε τη μία αιτία ενός προβλήματος, εύκολα πιστεύουμε ότι διαθέτουμε και τη μία λύση.
Λέγεται, για παράδειγμα, ότι οι νέοι δεν επιλέγουν την ιερωσύνη επειδή θα είναι υποχρεωμένοι να φορούν ράσο. Ας θέσουμε το ερώτημα: ποιο είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο για έναν νέο άνθρωπο; Η ενδυμασία που θα κληθεί να φορέσει ή η θυσιαστική ζωή που θα κληθεί να αναλάβει; Το εξωτερικό γνώρισμα της ιερωσύνης ή η δέσμευση να προσφέρει χρόνο, δυνάμεις και προσωπική άνεση σε ανθρώπους που θα τον χρειάζονται, ενίοτε στις πιο δύσκολες ώρες τους; Η θυσία αυτή δεν σημαίνει ανοχή στην αυθαιρεσία ούτε κατάργηση της αναπαύσεως και της οικογενειακής ζωής. Σημαίνει, όμως, ότι η ιερωσύνη δεν μπορεί να νοηθεί χωρίς προσφορά και αυταπάρνηση.
Πιστεύουμε πραγματικά ότι, αν καταργηθεί η υποχρεωτικότητα του ράσου, οι ιερατικές κλήσεις θα αυξηθούν κατακόρυφα; Σε ποια δεδομένα στηρίζουμε μια τέτοια προσδοκία; Για ορισμένους νέους η ενδυμασία μπορεί πράγματι να αποτελεί δυσκολία, και δεν υπάρχει λόγος να υποτιμήσουμε τη μαρτυρία τους. Άλλο, όμως, ένα επιμέρους εμπόδιο και άλλο η συνολική εξήγηση ενός προβλήματος. Η άρση μιας εξωτερικής δυσκολίας δεν γεννά από μόνη της την επιθυμία της διακονίας. Χρειάζεται να ακούσουμε τους νέους: τις προσδοκίες και τους φόβους τους, τα παραδείγματα ιερατικής ζωής που έχουν γνωρίσει, τις ανησυχίες τους για τις συνθήκες μέσα στις οποίες θα υπηρετήσουν. Διαφορετικά, κινδυνεύουμε να αλλάξουμε εκείνο που φαίνεται εύκολα, αφήνοντας ανέγγιχτο εκείνο που δυσκολεύει ουσιαστικά.
Ανάλογη προσοχή χρειάζεται στη συζήτηση για τη γλώσσα της λατρείας. Ο άνθρωπος που λέει «δεν καταλαβαίνω» δεν χρειάζεται επίπληξη ούτε μια εύκολη κατηγορία ότι δεν ενδιαφέρεται αρκετά. Χρειάζεται βοήθεια. Η μετάφραση και η ερμηνεία μπορούν να προσφέρουν αυτή τη βοήθεια. Ωστόσο, άλλο η κατανόηση των λέξεων και άλλο η κατανόηση όσων τελούνται. Η λατρεία είναι κοινή πράξη προσευχής, προσφοράς και κοινωνίας, όχι απλώς ένα κείμενο του οποίου αρκεί να αναγνωρίσουμε το λεξιλόγιο.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των φοιτητών θεολογικών σεμιναρίων που επισκέπτονται τον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Λουκά στο Χονγκ Κονγκ. Ακούν το «Κύριε, ελέησον» στα Αγγλικά και στα Κινεζικά. Και όμως ρωτούν τι σημαίνει και γιατί επαναλαμβάνεται συνεχώς. Η απορία τους δεν λύνεται απλώς με τη μετάφραση των λέξεων. Αφορά το περιεχόμενο της προσευχής και τη θέση της μέσα στη λατρεία: τι ζητούμε, γιατί το ζητούμε και τι σημαίνει να απευθυνόμαστε με αυτόν τον τρόπο στον Θεό.
Το παράδειγμα δεν αποδεικνύει ότι οι μεταφράσεις είναι περιττές. Αν το χρησιμοποιούσαμε έτσι, θα κάναμε ακριβώς το σφάλμα που προσπαθούμε να επισημάνουμε. Αναδεικνύει, όμως, τα όρια της προσδοκίας ότι η γλωσσική αλλαγή θα λύσει από μόνη της το πρόβλημα. Μπορώ να γνωρίζω κάθε λέξη μιας προσευχής και να μην αντιλαμβάνομαι ακόμη τι ομολογώ όταν την προφέρω. Η μετάφραση μπορεί να ανοίξει μια πόρτα· δεν καταργεί την ανάγκη κατηχήσεως, συζητήσεως και ουσιαστικής συμμετοχής.
Η ίδια μονομέρεια εμφανίζεται όταν κάθε απόσταση ενός ανθρώπου από την εκκλησιαστική ζωή αποδίδεται αυτομάτως σε κάποιο εκκλησιαστικό σφάλμα. Ασφαλώς υπάρχουν συμπεριφορές που πληγώνουν και απομακρύνουν, και η ευθύνη γι’ αυτές δεν πρέπει να μετακυλίεται στον πληγωμένο. Δεν έχουν, όμως, όλοι οι άνθρωποι την ίδια διαδρομή και τις ίδιες προθέσεις. Μπορεί να υπάρχουν αμφιβολίες για την πίστη, διαφορετικές προτεραιότητες, οικογενειακά βιώματα, πρακτικές δυσκολίες ή δισταγμός απέναντι σε μια ζωή που ζητά αλλαγές και δεσμεύσεις. Ούτε αυτά δικαιούμαστε να τα προεξοφλούμε για κανέναν. Χρειάζεται να τα ακούμε από τον ίδιο τον άνθρωπο, αντί να του αποδίδουμε μια έτοιμη εξήγηση πριν ακόμη μας μιλήσει.
Δεν φταίει, λοιπόν, πάντοτε και για όλα η Εκκλησία. Αυτό δεν είναι πρόσκληση εφησυχασμού ούτε τρόπος να κατηγορήσουμε όσους δυσκολεύονται να την πλησιάσουν. Είναι πρόσκληση για ακριβέστερη διάκριση των ευθυνών. Η Εκκλησία οφείλει να εξετάζει όσα εξαρτώνται από την ίδια, χωρίς να θεωρεί ότι κάθε ανθρώπινη δυσκολία έχει αποκλειστικά εκκλησιαστική αιτία και αντιμετωπίζεται με μια διοικητική απόφαση. Η προσωπική ελευθερία, η αναζήτηση και η πάλη του ανθρώπου δεν χωρούν σε τόσο απλά σχήματα.
Τα στερεότυπα, επομένως, μπορούν να αποκρύψουν και την προσφορά της Εκκλησίας και τις πραγματικές δυσκολίες όσων στέκονται μακριά της. Μπορούν επίσης να μας κάνουν να παρουσιάζουμε μια χρήσιμη επιμέρους αλλαγή ως συνολική θεραπεία. Και όταν η αλλαγή δεν φέρει όσα υποσχεθήκαμε, κινδυνεύουμε να κατηγορήσουμε ξανά τους ανθρώπους, την Εκκλησία, τους κληρικούς, αντί να επανεξετάσουμε τη διάγνωσή μας.
Γι’ αυτό, πριν επαναλάβουμε μια εντυπωσιακή διαπίστωση, αξίζει να αναρωτηθούμε: τι ακριβώς γνωρίζουμε; Πόσο αντιπροσωπευτική είναι η εμπειρία μας; Τι αφήνουμε έξω; Τι θα μπορούσε να μας κάνει να αλλάξουμε γνώμη; Η οικειότητα μιας φράσεως και η συμφωνία της με όσα ήδη πιστεύουμε μπορούν να επηρεάσουν την κρίση μας για την αλήθεια της. Η αυτοκριτική αρχίζει και από τον έλεγχο των δικών μας βεβαιοτήτων.
Η Εκκλησία χρειάζεται έναν λόγο που να καταγγέλλει χωρίς να συκοφαντεί, να αναγνωρίζει χωρίς να εξιδανικεύει και να προτείνει χωρίς να υπόσχεται εύκολες λύσεις. Έναν λόγο που να μη φοβάται ούτε την αλήθεια μιας αποτυχίας ούτε την αλήθεια μιας προσφοράς. Αν θέλουμε πραγματικά να διορθώσουμε τα κακώς κείμενα, το πρώτο βήμα είναι να τα περιγράψουμε σωστά. Διαφορετικά, μπορεί να επαναλαμβάνουμε επί χρόνια τις ίδιες κατηγορίες και τις ίδιες προτάσεις, χωρίς να έχουμε πλησιάσει περισσότερο ούτε τους ανθρώπους ούτε το πρόβλημα.

Ο Άγιος Θωμάς
Anthony Bloom of Sourozh
Ο Απόστολος Θωμάς είναι γνωστός, ως Άπιστος. Και το όνομα Άπιστος, συκοφαντεί έναν άνθρωπο που απείχε πολύ από το να είναι άπιστος στον Διδάσκαλο και Κύριό Του.
Όταν ο Χριστός έφυγε από την Ιερουσαλήμ, επειδή οι Εβραίοι ήθελαν να Τον δολοφονήσουν, έμαθε για την αρρώστεια και τον θάνατο του Λαζάρου· στράφηκε στους μαθητές Του και είπε, « Ας επιστρέψουμε πίσω στην Ιερουσαλήμ για να τον κάνουμε καλά, να τον φέρουμε πίσω στη ζωή.» Και ο καθένας από τους Αποστόλους έλεγε, «Θέλουν να σε σκοτώσουν και επιστρέφεις εκεί;» Μόνο ο Θωμάς είπε στους φίλους του Αποστόλους, «Ας πάμε μαζί Του και να πεθάνουμε μ’ Αυτόν». Αυτός δεν είναι ο λόγος ενός άπιστου, κάποιου που είναι διχασμένος ανάμεσα στην πίστη και στη λογική. Είναι τα λόγια κάποιου που είναι ολοκληρωτικά αφιερωμένος στον δάσκαλο του, που είναι ολοκληρωτικά πιστός και δοσμένος σ’ Αυτόν.
Τι συνέβη τότε, την ημέρα που ο Χριστός παρουσιάστηκε στους μαθητές Του μετά από την Ανάσταση Του, όταν απουσίαζε ο Θωμάς; Τι συνέβη, ώστε όταν επέστρεψε σ’ αυτούς και άκουσε τα νέα της Ανάστασης, κοίταξε γύρω και είπε, «Θα πιστέψω μόνο αν το διαπιστώσω ο ίδιος, αν μπορώ να – ψηλαφίσω – την Ανάσταση του Διδασκάλου, του Κυρίου, που είδα σταυρωμένο και νεκρό.» Τι συνέβει, γιατί δεν πίστεψε στα λόγια τους;
Πιστεύω, επειδή είχαν μια χαρά όλο ενθουσιασμό, αλλά τίποτα ιδιαίτερο δεν είχε συμβεί σε αυτούς. Ναί, χάρηκαν που ο Χριστός τους είχε επισκεφτεί, που ήταν ανάμεσα τους, που ήταν ζωντανός˙ αλλά παρέμειναν οι ίδιοι. Εκείνος είχε αλλάξει, εκείνοι όχι. Μόνο όταν το Άγιο Πνεύμα τους επισκίασε, έγιναν καινούργια πλάσματα, καινούργιοι άνθρωποι, νέοι μάρτυρες της Αναστάσεως. Επειδή τότε, οι άνθρωποι όταν τους συνάντησαν, τους κοίταξαν τους άκουσαν, και είδαν ανθρώπους που απ’ αυτόν ήδη τον κόσμο απέπνεαν την αιώνια ζωή.
Ο C. S. Lewis σ’ ένα από τα γραπτά του είπε, ότι όταν οι άνθρωποι είδαν τους Αποστόλους, τους κοίταξαν καλά και είπαν, «κοιτάξτε, τα αγάλματα μεταμορφώθηκαν σε ζωντανούς ανθρώπους.» Ναί, όλοι μας είμαστε, μπορούμε κάλλιστα να είμαστε, σαν αγάλματα. Αλλά καλούμαστε να γίνουμε ζωντανοί άνθρωποι. Καλούμαστε, όλοι μας, να γίνουμε μάρτυρες της Αναστάσεως, της ζωής, του θανάτου του Χριστού, της νίκης του Θεού.
Αλλά οι άνθρωποι μπορούν να πούν, όταν μας συναντούν – εμένα κι εσένα- , «Ναί, είναι αλήθεια· ο Χριστός αναστήθηκε, επειδή αυτή η γυναίκα, αυτό το παιδί, αυτός ο άνδρας είναι ζωντανοί με μια ζωή που δεν υποπτευόμουνα, μια ζωή που δεν μπορούσα να φανταστώ»; Όχι μια ζωή με την έννοια μόνο του ενθουσιασμού, αλλά με μια ένταση θεϊκής ζωής μέσα μας. Και αυτό είναι το ζητούμενο για τον καθένα μας. Πρέπει να είμαστε σε θέση να γίνουμε φορείς αυτής της ζωής όχι με λέξεις, αλλά κάπως διαφορετικά.
Θυμάμαι από παλιά μια ιστορία από τη νιότη μου. Ένας πολύ αξιόλογος κήρυκας προσκλήθηκε να δώσει ένα μάθημα στα παιδιά του κατηχητικού σχολείου. Μίλησε υπέροχα. Εμείς, οι νέοι αρχηγοί, στηριζόμασταν στον τοίχο, ακούγοντας με θαυμασμό τα όσα είπε. Αλλά όταν τελείωσε η ομιλία, ο Καθηγητής Ζάντερ κάλεσε ένα μικρό αγόρι επτά χρονών και του είπε, «Λοιπόν, πως ήταν;» Και το μικρό αγόρι είπε, «Ω, ήταν διασκεδαστική· αλλά τι κρίμα που ο Πατέρας δεν πιστεύει ο,τι λέει.»
Δεν ήταν αλήθεια. Αλλά η απάντηση των παιδιών προήλθε από το γεγονός ότι αυτός ο ιεροκήρυκας συνήθιζε να μιλάει σε ενήλικες μ’ ένα πνευματικό επίπεδο. Δεν έβαζε την καρδιά του σε όσα έλεγε, επιχειρηματολογούσε, και δεν είχε αγγίξει τα παιδιά. Και τα παιδιά νόμισαν ότι δεν εννοούσε τα όσα είπε, επειδή ο,τι είπε δεν σήμαινε γι’ αυτά κάτι.
Δεν συμβαίνει το ίδιο και μ’ εμάς όταν μιλάμε για την πίστη μας; Για την αιώνια ζωή; Για την Ορθοδοξία; Μπορούν οι άνθρωποι να μας κοιτάζουν και να λένε: «Ναί, είναι αλήθεια, επειδή μπορώ να δω ότι δεν είναι πλέον άγαλμα, ένα κομμάτι ξύλο, ένα κομμάτι πέτρα. Είναι ζωντανός, ζει μέσα του την αιώνια ζωή.» Και αυτό είναι πρόκληση για μας. Πρέπει να μάθουμε όλοι να θέτουμε ερωτήματα για τον εαυτό μας σ’ εμάς τους ίδιους, και να ρωτάμε: γνωρίζω ότι ο Χριστός αναστήθηκε; Όχι απ’ αυτά που ακούμε, όχι από βιβλία, όχι από άλλους, αλλά από μια εσωτερική εμπειρία. Ζω μέσα μου την αιωνιότητα, ή όχι; Εάν ναί, τότε οι λόγοι μου θα είναι λόγοι ζωής και δύναμης. Όταν ο Χριστός μίλησε στους μαθητές Του, καθώς μας λέει ο Θείος Άγιος Ιωάννης, το πλήθος έφυγε, και ο Χριστός είπε, «Πρόκειται να φύγετε κι εσείς;» Και ο Πέτρος, μιλώντας εξ ονόματος όλων, είπε, «Που να πάμε; Τα λόγια Σου είναι λόγια ζωής αιωνίου.» Δεν ήταν περιγραφή της αιώνιας ζωής, δεν επρόκειτο για μια ομιλία που είχαν διαβάσει. Αλλά κάθε λόγος Του ήταν ζωή, και φορέας ζωής· όταν μιλούσε, ξυπνούσε στον καθένα τους τον πόθο για την αιώνια ζωή.
Έτσι θα έπρεπε να είναι οι λόγοι μας, η παρουσία μας, η μαρτυρία μας στον κόσμο. Ας το συλλογιστούμε, επειδή είμαστε υπεύθυνοι για τον κόσμο που ζούμε. Είμαστε πραγματικά ζωντανοί, ή απλά ένα κομμάτι ενός κόσμου που έχει χάσει το δρόμο του; Αμήν.

Οπτασία Κοσμά Μοναχού από το Συναξάρι της ημέρας.
Κατά τον δέκατο τρίτο χρόνο της βασιλείας του Ρωμανού του Λεκαπηνού, δηλαδή το έτος 932, βρισκόταν στην Κωνσταντινούπολη ένας άνθρωπος, ο πιο οικείος από τους υπηρέτες που παραστέκονταν στον βασιλικό κοιτώνα του αυτοκράτορα Αλεξάνδρου, ο οποίος είχε βασιλεύσει λίγο πριν από τον Ρωμανό. Ο Αλέξανδρος ήταν γιος του Βασιλείου του Μακεδόνα και αδελφός του Λέοντα του Σοφού.
Αυτός λοιπόν ο άνθρωπος, του Θεού άνθρωπος, αφού άφησε τον κόσμο και τα του κόσμου, αγάπησε τον μοναχικό βίο. Και αφού έλαβε το αγγελικό σχήμα μετονομάστηκε σε Κοσμάς. Ύστερα έγινε και ηγούμενος του σεβασμίου μοναστηριού που βρισκόταν κοντά στον ποταμό Σαγγάριο.
Αφού πέρασαν μερικά χρόνια, ο όσιος Κοσμάς έπεσε σε βαριά και μακρόχρονη αρρώστια, που κράτησε πολύ. Όταν πέρασαν πέντε μήνες, συνήλθε κάπως από την ασθένεια, και σηκώθηκε λίγο από το κρεβάτι του, καθισμένος με τη βοήθεια των αδελφών που τον υπηρετούσαν. Τότε βγήκε έξω από τον εαυτό του και έμεινε σε έκσταση από την τρίτη ώρα της ημέρας (9 το πρωί) έως την ενάτη (3 το απόγευμα). Τα μάτια του ήταν ανοιχτά και στραμμένα στη στέγη του κελιού του, ενώ τα χείλη του κινούνταν, ψελλίζοντας άναρθρους και ακατανόητους λόγους.
Όταν ήρθε λίγο στον εαυτό του, είπε στους παρευρισκόμενους: «Δώστε μου τις δύο μερίδες του άρτου που μόλις πήρα από τον τίμιο Γέροντα». Και βάζοντας τα χέρια στον κόρφο του, έψαχνε να τα βρει. Μερικοί τότε από τους παρόντες, θεωρώντας ότι πρόκειται για θεία έκσταση, τον παρακαλούσαν να τους αποκαλύψει το μεγάλο μυστήριο: «Πες μας, Πάτερ· πες χωρίς να μας το κρύψεις, για τη μεγάλη ωφέλεια που θα λάβουμε. Πού ήσουν τόσες ώρες; Σε ποια θεωρία ανυψώθη ο νους σου; Με ποιον συνομιλούσες κινούμενος τα χείλη;».
Ο όσιος, βλέποντάς τους να τον παρακαλούν με θρήνους, είπε: «Σταματήστε, τέκνα μου, σταματήστε. Όταν ο Κύριος θελήσει και έρθω τελείως στον εαυτό μου, τότε βέβαια θα σας αποκαλύψω την παράκλησή σας».
Το επόμενο πρωί, όταν συγκεντρώθηκε όλη η αδελφότητα στο κελί του, άρχισε ο τίμιος Γέροντας να διηγείται την οπτασία:
«Πατέρες και αδελφοί, να κατανοήσω όλα όσα είδα λεπτομερώς και να τα διηγηθώ, είναι πέρα από κάθε νου και ανθρώπινη γλώσσα. Θα σας πω μόνο όσα θυμάμαι.
Ενώ καθόμουν στο κρεβάτι, στηριζόμενος από δύο αδελφούς, φάνηκε να βλέπω από τα αριστερά μου ένα πλήθος ανθρωπάκια με μελανιασμένα πρόσωπα. Δεν είχαν όλοι το ίδιο μαύρισμα· σε άλλους ήταν περισσότερο, σε άλλους λιγότερο. Άλλοι είχαν τα μάτια γυρισμένα ανάποδα, άλλοι μαύρα σαν το μολύβι, άλλοι αιματωμένα και αγριεμένα σαν φονιάδες. Άλλος είχε τα χείλη μαύρα και πρησμένα, άλλος μόνο το ένα, άλλος το πάνω, άλλος το κάτω.
Αυτά τα ανθρωπάρια πλησίασαν στο κρεβάτι μου και προσπαθούσαν να με πάρουν από εσάς. Στην αρχή σας έβλεπα όλους γύρω μου, και μου φαινόταν ότι δεν τα φοβόμουν. Ύστερα όμως, δεν ξέρω πώς, έμεινα μόνος, και τότε με κυρίεψαν. Άλλοι με τραβούσαν δεμένο μπροστά, άλλοι με έσπρωχναν πίσω, άλλοι με εμπόδιζαν, άλλοι με βασάνιζαν. Τελικά με έφεραν σε έναν βαθύτατο γκρεμό, πλάτος περίπου όσο η ρίψη μιας πέτρας, και βάθος που έφτανε ως τον τάραχο του Άδη. Με βία με κατέβασαν εκεί. Στη μία πλευρά του γκρεμού υπήρχε ένα μονοπάτι τόσο στενό, που μόλις χωρούσε το ίχνος ενός ποδιού. Με τραβούσαν με βία, ενώ εγώ προσπαθούσα να γέρνω δεξιά, φοβούμενος μην πέσω στο αχανές βάθος, όπου ακουγόταν ποταμός που έτρεχε με θόρυβο.
Περνώντας με τρόμο αυτό το στενό πέρασμα, βρήκαμε μια μεγάλη πόρτα μισάνοιχτη. Εκεί καθόταν ένας γιγαντιαίος άνδρας, μαύρος και φοβερός. Τα μάτια του γυρισμένα ανάποδα, μεγάλα και αιματώδη, έβγαζαν φλόγα· η μύτη του καπνό· η γλώσσα του κρεμόταν έξω μια πήχη· το δεξί του χέρι παγωμένο, το αριστερό παχύ σαν κολόνα και πολύ μακρύ. Με αυτό το χέρι έπιανε τους αμαρτωλούς και τους έριχνε στο άπειρο χάος, ενώ αυτοί φώναζαν «ουαί» και «οίμοι».
Όταν πλησιάσαμε, φώναξε με δυνατή φωνή: «Αυτός είναι φίλος μου!», και άπλωσε να με πιάσει. Τρόμαξα. Τότε φάνηκαν δύο άνδρες σεβάσμιοι, με άσπρα μαλλιά· μου φάνηκαν σαν ο Απόστολος Ανδρέας και ο Ευαγγελιστής Ιωάννης. Μόλις τους είδε ο γίγαντας, φοβήθηκε και κρύφτηκε. Οι δύο αυτοί με πήραν με καλοσύνη και με πέρασαν σε άλλη πόρτα.
Βγήκαμε σε μια πεδιάδα με πανέμορφα χωράφια, κι έπειτα σε μια χλοερή κοιλάδα απερίγραπτης ωραιότητας, όπου καθόταν ένας τίμιος γέροντας περιτριγυρισμένος από πλήθος παιδιών σαν την άμμο της θάλασσας. Ρώτησα ποιος είναι· μου είπαν: «Ο Αβραάμ και αυτός είναι ο κόλπος του Αβραάμ». Τον προσκύνησα και τον ασπάστηκα.
Ύστερα φτάσαμε σε έναν τεράστιο ελαιώνα, με άπειρα δέντρα, και σε κάθε δέντρο μια σκηνή με κρεβάτι και άνθρωπο. Εκεί γνώρισα πολλούς που είχα γνωρίσει εν ζωή, λαϊκούς και μοναχούς. Όλοι είχαν πεθάνει. Οι συνοδοί μου είπαν: «Αυτός είναι ο τόπος με τις πολλές μονές, που δίνονται κατά την αξία και την αρετή».
Πέρα από τον ελαιώνα υπήρχε πόλη ανείπωτης ωραιότητας, με τείχη από δώδεκα σειρές πολύτιμων λίθων. Οι πύλες της ήταν στολισμένες με χρυσάφι και ασήμι· τα σπίτια, οι καθέδρες, οι τράπεζες, όλα λαμπρά· η πόλη γεμάτη φως και ευωδία. Στο άκρο της υπήρχαν θαυμαστά παλάτια με νυμφικό θάλαμο, όπου βρισκόταν μια μεγάλη μαρμάρινη τράπεζα γεμάτη συνδαιτημόνες. Δύο νέοι λαμπροί σαν αστραπή, που έμοιαζαν με αγγέλους, είπαν: «Ας καθίσει κι αυτός στην τράπεζα». Και με έβαλαν να καθίσω. Εκεί γνώρισα πολλούς φίλους μου από τη ζωή, λαϊκούς και μοναχούς.
Ύστερα από πολλές ώρες, οι δύο νέοι φάνηκαν ξανά και είπαν: «Επιστρέψτε τον πίσω, γιατί τα πνευματικά του τέκνα θρηνούν και ο βασιλεύς (ο Θεός) παρακινήθηκε από τους στεναγμούς τους. Ας μείνει ακόμα στη μοναχική ζωή. Αντί γι’ αυτόν, πάρτε τον μοναχό Αθανάσιο από το μοναστήρι του Τραϊανού».
Με πήραν λοιπόν από άλλο, συντομότερο δρόμο. Στη διαδρομή περάσαμε επτά λίμνες γεμάτες κολάσεις: άλλες με σκοτάδι, άλλες με φωτιά, άλλες με βρωμερή ομίχλη, άλλες με σκουλήκια, άλλες με διάφορα βάσανα. Όλες γεμάτες ανθρώπους που έκλαιγαν οικτρά.
Ύστερα συναντήσαμε ξανά τον Αβραάμ, τον προσκύνησα και μου έδωσε χρυσό ποτήρι με γλυκό κρασί και τρία κομμάτια ψωμί. Έφαγα το ένα βουτηγμένο στο κρασί, και τα άλλα δύο τα έβαλα στον κόρφο μου – αυτά που ζητούσα χθες από εσάς.
Καθώς επιστρέφαμε, περάσαμε ξανά μπροστά από τον φοβερό γίγαντα, που βρυχήθηκε: «Τώρα γλίτωσες από μένα· στο εξής όμως δεν θα πάψω να σου στήνω σκάνδαλα και κακά, σε σένα και στο μοναστήρι σου».
Αυτά θυμάμαι, πατέρες και αδελφοί, και σας τα αποκάλυψα. Πώς ξαναγύρισα στον εαυτό μου, δεν ξέρω».
Μετά από αυτά, στάλθηκε ένας αδελφός στο μοναστήρι του Τραϊανού, όπου βρήκε τον μοναχό Αθανάσιο νεκρό, όπως είχε αποκαλυφθεί στην οπτασία. Έμαθε ότι πέθανε χθες την ενάτη ώρα, την ίδια ώρα που ο όσιος Κοσμάς είδε την οπτασία και συνήλθε.
Ύστερα από λίγο καιρό, τα δύο μοναστήρια, του Κοσμά και του Τραϊανού, ενώθηκαν σε ένα, γιατί ήταν κοντά. Και έως σήμερα διοικούνται από έναν ηγούμενο. Ο όσιος Κοσμάς, ζώντας άλλα τριάντα χρόνια μετά την οπτασία, ηγούμενος και στα δύο μοναστήρια, τα προόδευσε πολύ, τόσο στην αρετή των μοναχών όσο και στα αναγκαία εισοδήματα, προς δόξαν του φιλανθρώπου Θεού. Αμήν.

-Γέροντα, πως μπορείς να καταλάβεις ότι κάποιος είναι πλανεμένος;
-Ακόμη και από την όψη του μπορείς να το καταλάβεις. Ο πλανεμένος παρουσιάζει μια εξωτερική ψεύτικη απάθεια. Φαίνεται ταπεινός και πράος, αλλά μέσα του κρύβει την μεγάλη ιδέα που έχει για τον εαυτό του. Αν κοιτάξετε τα μάτια του, θα δείτε ότι βλέπει τους άλλους ταλαίπωρους σαν μυρμήγκια. Μπορείς όμως να τον καταλάβεις και από αυτά που λέει.
Ήταν ένας πλανεμένος, που πολύς κόσμος τον είχε για άγιο. Έλεγε ότι του είχε παρουσιασθεί ο Χριστός καβάλα σε ένα άλογο, κρατώντας ένα φλασάκι με κρασί, τον κέρασε από αυτό και από τότε απέκτησε το διορατικό χάρισμα. Μια φορά που μιλούσε στον κόσμο, κάποιος τον ρώτησε: «Γιατί δεν μπορώ να κάνω κι εγώ θαύματα;». Γιατί εσύ έκανες εκείνη κι εκείνη την αμαρτία…», του απάντησε.
Πανικοβλήθηκε ο καημένος και ήρθε να μου το πει. «Καλά, του λέω, οι Άγιοι θεατρίζουν ποτέ τους ανθρώπους; Μόνο ο διάβολος θεατρίζει. Δεν κατάλαβες ότι ο διάβολος μιλάει; Και αν είναι αληθινά αυτά που λέει ο πλανεμένος, πάλι ο διάβολος τα λέει».

Μέσα στην Εκκλησία, εκεί βρίσκεται η σωτηρία μας έλεγε πάντα ο Παππούλης.
”Όποιος είναι μέλος της εκκλησίας δε φοβάται το δεύτερο θάνατο, δεν υπάρχει θάνατος για όποιον είναι μέσα στην Εκκλησία του Χριστού. Η Ορθοδοξία μας είναι τέλεια, δεν έχει ουδεμία ατέλεια”. [Ί134]
Δεν υπάρχει θάνατος, μας είπε. Μή φοβάσαι το θάνατο. Όποιος πέθανε για το Χριστό, δεν υπάρχει γι’ αυτόν θάνατος. Κι αν δεν πέθανες, να πεθάνεις.[Ά 59]
Ναι, πράγματι. Έλεγε στα παιδιά μου πόσο ωραία είναι η άλλη ζωή κι ότι το σώμα μας, αυτό που μπαίνει μέσα στον τάφο είναι μεν δικό μας, αλλά, όπως είπε και σ’ εμένα την ίδια, “την ώρα που βάζουν το σώμα μας μέσα στον τάφο, αυτό γίνεται όπως το κουστούμι του ανθρώπου”. Κι αυτά τα λόγια του με βοήθησαν πάρα πολύ στις δύσκολες εκείνες ώρες της κηδείας και της ταφής του συζύγου μου. [Ί 171]
(Ανθολόγιο Συμβουλών, Άγιος Πορφύριος, εκδ. Ι. Μονή Μεταμορφώσεως, Μήλεσι, σελ.198-199)

Μου αρέσει να φέρω μπροστά στα μάτια της ψυχής μου τον Αναστάντα Κύριο.
Και αναφωνώ τότε: «Ποῦ σου, ἅδη, τό νῖκος;» (Α’ Κορ. ιε’ 55). Ο Χριστός μας νίκησε πολύ δυνατό αντίπαλο. Έναν εχθρό, που περηφανευόταν για τις νίκες του επί χιλιάδες χρόνια. «σοὶ τῷ νικητῇ τοῦ θανάτου βοῶμεν• Ὠσαννὰ ἐν τοῖς ὑψίστοις, εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος, ἐν ὀνόματι Κυρίου» (από τον όρθρο της Κυριακής των Βαΐων). «Εί και εν τάφω κατήλθες αθάνατε, αλλά του Άδου καθείλες την δύναμιν, και ανέστης ως. νικητής, Χριστέ ο Θεός, γυναιξί Μυροφόροις φθεγξάμενος, χαίρετε» (κοντάκιο Κυριακής του Πάσχα).
(Η εν Χριστώ ζωή μου – Αγίου Ιωάννου της Κροστάνδης, εκδόσεις Παπαδημητρίου, σελ. 160-161)