Ψυχοφελή μηνύματα...

[toula]

«…λαβών τους πέντε άρτους και τους δύο ιχθύας, αναβλέψας εις τον ουρανόν ευλόγησε, και κλάσας έδωκε τοις μαθηταίς τους άρτους, οι δε μαθηταί τοις όχλοις και έφαγον πάντες και εχορτάσθησαν, και ήραν το περισσεύον των κλασμάτων δώδεκα κοφίνους πλήρεις».
Η Ευαγγελική περικοπή της Κυριακής Η΄ Ματθαίου αναφέρει ότι ο Χριστός με τους μαθητές Του βρίσκονταν σε ένα έρημο τόπο και εκεί είχε προστρέξει πάρα πολύς κόσμος, για να ακούσει τον Χριστό διδάσκοντα, όμως δεν προέβλεψαν ότι η διδασκαλία Του θα διαρκούσε αρκετή ώρα και δεν είχαν φροντίσει για το δείπνο τους, ώσπου κάποια στιγμή οι μαθητές πλησιάζουν τον διδάσκοντα Κύριο, για να του υπενθυμίσουν, ότι πρέπει να διακόψει τη διδασκαλία Του, για να πάει ο κόσμος, να προμηθευτεί τροφή, διότι εκείνοι δεν διέθεταν την υπερβολική αυτή ποσότητα, ώστε να φτάσει για όλους, δεδομένου ότι ήταν περί τους πέντε χιλιάδες άνδρες, εκτός των γυναικών και των παιδιών, ενώ διέθεταν μόνο πέντε ψωμιά και δύο ψάρια, καθώς ενημέρωσαν τον διδάσκαλο. Με έκπληξη άκουσαν τον Κύριο να τους λέγει «φέρετέ μοι αυτούς ώδε», και να προτρέπει το ακροατήριο να καθίσει και αμέσως προχωρά στην ευλογία των υπαρχόντων τροφίμων και πέντε άρτοι και τα δύο ψάρια πολλαπλασιάστηκαν και χόρτασε το πλήθος και μάλιστα υπήρχε και περίσσευμα, και «ήραν το περισσεύον των κλασμάτων δώδεκα κοφίνους πλήρης».
Μέχρι εκείνη τη στιγμή ο προσέφερε με τη διδασκαλία Του στους ανθρώπους πνευματική τροφή, όταν όμως χρειάσθηκε τους προσέφερε και την υλική τροφή, αυξάνοντας και πολλαπλασιάζοντας τους πέντε άρτους και τα δύο ψάρια, διότι ο Κύριος είναι η Τροφή του παντός κόσμου, τρέφει τις ψυχές των ανθρώπων με τον σωτηριολογικό Θείο λόγο Του, πού διασώζεται στους αιώνες, αλλά ενδιαφέρεται και τρέφει και το σώμα με υλική τροφή, όπως μας φανερώνει η θαυματουργική ευλογία των πέντε άρτων και των δύο ιχθύων η Ευαγγελική περικοπή για την οποία ο Θεοφύλακτος λέγει μεταξύ άλλων: «… αναχωρεί λοιπόν ο Ιησούς εις έρημον τόπον, εις τα έθνη, τα έρημα του Θεού, και θεραπεύει τους αρρώστους κατά ψυχήν, είτα και τρέφει αυτούς.
Δεν παραγνωρίζει ο Θεάνθρωπος, ότι ο άνθρωπος δημιουργήθηκε από τον Τριαδικό Θεό με δύο ουσίες, το σώμα και ψυχή και ότι το σώμα είναι υλικό και φθαρτό και έχει ανάγκη από υλική τροφή. Η δε ψυχή είναι πνευματική και άφθαρτη και έχει ανάγκη τροφής πνευματικής.
Ο Κύριός μας, έθρεψε στην έρημο τους ανθρώπους πνευματικά και υλικά και δίδαξε δια του όντως « παραδόξου θαύματός Του». Η μαρτυρία αυτή μας διασώζεται και από όλους τους ευαγγελιστές, ο Ματθαίος (14,13-21), ο Μάρκος (6,30-44), ο Λουκάς (9,10-17) και ο Ιωάννης (6,1-14), ενώ υπάρχει μία παρόμοια διήγηση, την οποία αναφέρουν μόνο οι ευαγγελιστές Ματθαίος και Μάρκος αναφέρουν και άλλο θαύμα, όπου συνέβη ο πολλαπλασιασμός των εφτά άρτων και «ολίγων ιχθυδίων» και ο χορτασμός τεσσάρων χιλιάδων ανθρώπων, Ματθαίος (15,32-39) και Μάρκος (8,1-10).
Οι πρώτοι ερμηνευτές της Αγίας Γραφής είναι αναμφισβήτητα οι Άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας μας. Την περικοπή του θαύματος του πολλαπλασιασμού των πέντε άρτων και των δύο ιχθύων την ερμηνεύουν με πολλούς τρόπους, δηλαδή με τη χρήση όλων των γνωστών στην εποχή τους ερμηνευτικών μεθόδων, όπως είναι η αλληγορική, η τυπολογική, η δογματική, η ηθική και η ιστορική μέθοδος.
Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής ερμηνεύοντας αλληγορικά το συγκεκριμένο θαύμα του πολλαπλασιασμού των εφτά άρτων και των «ιχθυδίων» και της διατροφής με αυτά των τεσσάρων χιλιάδων, θέτει το ρητορικό ερώτημα: «τίνες αι τρεις ημέραι, ας προσμένουσι τω Κυρίω εν τη ερήμω;» και αμέσως απαντά: «Η έρημός εστιν η φύσις των ανθρώπων ή ο κόσμος ούτος εν ω προσμένουσι τω λόγω της αρετής και της γνώσεως, οι διά της πίστεως και των μελλόντων αγαθών ελπίδος κακοπαθούντες, αι δε τρείς ημέραι εισίν αι τρείς δυνάμεις της ψυχής, καθ’ ας προσμένουσι τω θείω λόγω της αρετής και της γνώσεως».( P.G. 90,392B).
Επίσης σε μια δεύτερη αλληγορική ερμηνεία γράφει: «τους τρεις γενικωτέρους νόμους αι τρεις ημέραι σημαίνουσι, τον γραπτόν φημί και τον φυσικόν και τον πνευματικόν, ήτοι τον της χάριτος». ( P.G. 90,392B) Και αλλού γράφει τα ακόλουθα: «… οι κρίθινοι τοιγαρούν πέντε άρτοι τους προχείρους της φυσικής θεωρίας παραδηλούσι λόγους … Ως νοείν δίδωσι τοις των τοιούτων λόγων θαύμα εκ κριθής είναι τους άρτους, κοινόν δε τούτο κτηνών τε και ανθρώπων είδος υπάρχει τροφής και το συν γυναιξίν είναι και παισίν, όπερ δηλοί σαφώς μη των καθ’ ηδονήν παντελώς επιθυμιών και της ατελούς των λογισμών νηπιότητος αυτούς ηλλοτριώσθαι. Η δε έρημός εστιν ο κόσμος ούτος, εν ώ τοις δια της φυσικής θεωρίας περί το θείον κινουμένοις τους της φύσεως πνευματικώς διαθρύπτων λόγους ο του Θεού Λόγος πάσαν αγαθών χαρίζεται πλησμονήν, ως δηλούσιν αι των περισσευμάτων κόφινοι, δώδεκα όντως τον αριθμόν». ( P.G. 91,1396BC )
Τυπολογικές ερμηνείες έχει ο άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας, ο οποίος συνδυάζει τις διηγήσεις και των τεσσάρων ευαγγελιστών. Μία από αυτές είναι η ερμηνεία που δίνει στην αναχώρηση του Ιησού «πέραν της θαλάσσης της Γαλιλαίας της Τιβεριάδος», καθώς και στο γεγονός ότι τον ακολούθησε «όχλος πολύς». Συσχετίζει δε, όλα αυτά με τη διάβαση της Ερυθράς θάλασσας από τους Ισραηλίτες και την εγκατάστασή τους στην έρημο του Σινά. Η Ερυθρά θάλασσα είναι τύπος της λίμνης της Τιβεριάδας, ο έρημος τόπος είναι η έρημος του Σινά και οι Ισραηλίτες ο όχλος που ακολουθεί τον Ιησού.( P.G. 73 440B ).
Επίσης τυπολογικά φαίνεται να συνδέει και ο Ωριγένης τα δώδεκα κοφίνια των περισσευμάτων με το Ψαλμικό (80,7) «απέστησεν από άρσεων τον νώτον αυτού, αι χείρες αυτού εν τω κοφίνω εδούλευσαν», το οποίο αναφέρεται στην αγάπη του Θεού προς τους Ισραηλίτες, όταν εγκατέλειψαν την Αίγυπτο. Αλλά και ο ιερός Χρυσόστομος, συσχετίζει το θαύμα με την ενέργεια του Θεού να δημιουργήσει τη βλάστηση στη γη «βλαστησάτω η γη βοτάνην χόρτου»( Γεν 1,11) και τις ζωντανές υπάρξεις στη θάλασσα«εξαγαγέτω τα ύδατα ερπετά ψυχών ζωσών» (Γεν 1,20).
Το θαύμα του πολλαπλασιασμού των άρτων και των ιχθύων δίνει αρκετές αφορμές για δογματικές ερμηνείες. Οι δογματικές τοποθετήσεις έχουν χριστολογικό χαρακτήρα. Αναφέρονται δηλαδή στη θεία και την ανθρώπινη φύση του Χριστού, στην ενότητα με τον Πατέρα και στο χαρακτήρα, τον τρόπο και το σκοπό των ενεργειών του.
Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος ερμηνεύοντας την ευλογία και την ευχαριστία του Χριστού τονίζει τρία σημεία: α) την ισότητα του Χριστού με τον Πατέρα, την οποία δείχνει συχνά με το να ενεργεί «ως εξουσίαν έχων»(Ματθ 7,29. Μαρκ 1,22), β) την προέλευσή του από τον Πατέρα, όπως αποδεικνύει η ταπεινότητά του και η αναφορά του σε Εκείνον, γι’ αυτό ενεργεί και «μετ’ εξουσίας» και «ευχόμενος» και γ) τη συνήθειά του να θαυματουργεί «εν μεν τοις ελάττοσι αναβλέπων εις τον ουρανόν, εν δε τοις μείζοσι μετ’ εξουσίας πάντα ποιών». Όταν ζητάει τη βοήθεια του Πατέρα, δεν σημαίνει ότι παίρνει δύναμη από Εκείνον, αλλά «ούτω ποιεί τιμών τον γεγενηκότα».( P.G. 58,498 )
Οι ερμηνευτές πατέρες κάνουν ιστορικογραμματικές ερμηνείες και προσεγγίσεις του θαύματος του πολλαπλασιασμού των άρτων και των ιχθύων, όπως ο Ωριγένης και κυρίως ο Κύριλλος, ο οποίος, όταν κάνει τέτοια ερμηνεία, συνήθως το σημειώνει λέγοντας «και ταύτα μεν ημίν εις το εκ της ιστορίας λελέξεται χρήσιμον».
Γενικότερα όλοι θεωρούν τις διηγήσεις του θαύματος, ως μία ενιαία διήγηση, γι’ αυτό στις ερμηνείες τους, χρησιμοποιούν στοιχεία από τους Συνοπτικούς και από τον Ιωάννη. Όλοι τοποθετούν το θαύμα μέσα στη συνάφειά του αναφέροντας τόσο τα πριν από αυτό γεγονότα όσο και αυτά που ακολουθούν. Σημειώνουν ότι το θαύμα έγινε έτσι, ώστε να μην υπάρξει αμφιβολία τόσο στους μαθητές, που το διακόνησαν, όσο και στο πλήθος που δοκίμασε την τροφή. Τη θέση αυτή διατυπώνει ο άγιος Κύριλλος, αλλά και όσοι ανήκουν στη Σχολή της Αντιόχειας.
Ιστορικά αντιμετωπίζει το θαύμα και ο Μ. Αθανάσιος, ο οποίος γράφει ότι αυτό έγινε «ίνα μεθ’ υπερβολής ανύποπτον υπάρξη το θαύμα και μηδείς νομίση πλησίον κώμην κειμέμην εισενεγκείν τι εις την τράπεζαν». Το ίδιο πρεσβεύει και ο άγιος Κύριλλος. Την ίδια άποψη επαναλαμβάνει ο ιερός Χρυσόστομος και οι μεταγενέστεροι ερμηνευτές.
Ως αποδεικτικό στοιχείο, για να αποκλεισθεί το ενδεχόμενο να θεωρηθεί ότι το θαύμα ήταν προϊόν φαντασίας, είναι η πείνα του κόσμου. Ο ιερός Χρυσόστομος γράφει σχετικά: «Διά τούτο και πεινάσαι αφήκε τους όχλους, ίνα μη τις φαντασίαν είναι νομίση το γεγενημένον».
Οι μεταγενέστεροι ερμηνευτές διατυπώνουν διαφορετικές απόψεις για την ερμηνεία του θαύματος του πολλαπλασιασμού των άρτων και των ιχθύων. Κάποιοι δέχονται τη μεσσιανική ερμηνεία, ότι δηλαδή, ο Ιησούς Χριστός είναι ο Μεσσίας, ο οποίος ανταποκρίνεται στις προσδοκίες του λαού του. Ένας μεγάλος αριθμός ερευνητών δέχεται την ευχαριστιακή ερμηνεία, την οποία στηρίζει σε ισχυρά επιχειρήματα, όπως είναι η γλωσσική ομοιότητα με τη διήγηση του Μ. Δείπνου. Άλλοι ισχυρίζονται ότι η ευχαριστία και η ευλογία του Ιησού έχει άμεση σχέση με τα ιουδαϊκά έθιμα των γευμάτων και των δείπνων, όπου πριν από την έναρξη του φαγητού ο οικοδεσπότης ευλογούσε ή ευχαριστούσε το Θεό και αμέσως μετά έκοβε τον άρτο σε κομμάτια και τον μοίραζε στους συνδαιτυμόνες.
Αναμφισβήτητα ισχύουν και οι μεταγενέστερες ερμηνείες του θαύματος του πολλαπλασιασμού των άρτων και των ιχθύων και θα λέγαμε ότι από τη στιγμή που οι Απόστολοι και οι διάδοχοι αυτών, από τότε και μέχρι τη συντελεία των αιώνων, πραγματώνουν την εντολή του Χριστού «δότε αυτοίς υμείς φαγείν» η Εκκλησία, ως σώμα Χριστού, θα διασώζει και θα διαδίδει το σωτηριολογικό μήνυμα του Χριστού, ώστε «προάγειν (αυτούς) εις το πέραν» της επουράνιας Βασιλείας του Θεού.
ΠΡΩΤΟΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΟΥΛΟΣ

[toula]

Ὁ Ζωοποιὸς Ἄρτος
«Καὶ ἔφαγον πάντες καὶ χορτάσθησαν»
Μετὰ τὸ θάνατο τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου ὁ Χριστὸς ἀναχωρεῖ στὴν ἔρημο. Ἀναχωρεῖ στὴν ἔρημο, γιὰ νὰ φυλάξει τὸν ἑαυτό Του γιὰ τὸν κατάλληλο καιρὸ τοῦ Σταυροῦ. Δὲν εἶχε ἔλθει ἡ ὥρα γιὰ τὸ πάθος Του. Ὁ ἄλλος Εὐαγγελιστὴς γράφει πὼς ἀναχώρησε στὴν ἔρημο γιὰ νὰ δώσει τὴν εὐκαιρία στοὺς μαθητές Του νὰ ξεκουρασθοῦν (Μάρκ. 6,31). Ἀνεχώρησαν σὲ κάποια ἔρημο τῆς πόλεως Βηθσαιδᾶ (Λουκ. 9,10). Στὸ χῶρο αὐτὸ ἔκανε τὸ θαῦμα τῶν πέντε ἄρτων.
Οἱ συνθῆκες τοῦ θαύματος τὰ ἀρνητικὰ δεδομένα εἶναι περισσότερα ἀπ’ τὰ θετικὰ στὸ θαῦμα τῶν πέντε ἄρτων, γράφει ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Ἀμερικῆς Δημήτριος. Ὁ τόπος ἦταν ἔρημος καὶ δὲν ὑπῆρχε κάποια ἑστία ἀνεφοδιασμοῦ γιὰ τὸν κόσμο. Ἡ ὥρα ἦταν περασμένη· «Ἡ μὲν ἡμέρα κλίνειν ἤρξατο», καθὼς εἶπε Λουκᾶς· «αὐτοὶ δὲ παρέμειναν ἄσιτοι», δηλαδὴ ἡ ἡμέρα τελείωνε, ἀλλὰ αὐτοὶ παρέμειναν ἄσιτοι, σημειώνει ὁ Εὐθύμιος Ζιγαβηνός. Ὁ πολὺς ὁ κόσμος εἶχε αἰχμαλωτευθεῖ ἀπ’ τὴ διδασκαλία, γιὰ νὰ μπορέσουν οἱ ἄνθρωποι νὰ ψάξουν νὰ βροῦν κάτι νὰ φᾶνε (ὅπ. π.). Κατὰ τὴν Ἁγία Γραφὴ «‹οὐ λιμοκτονήσει Κύριος ψυχὴν δικαίαν» (Παροιμ. 10,3), δηλαδὴ ὁ Κύριος δὲν θὰ ἀφήσει νὰ πεθάνει ἀπ’ τὴν πείνα ἡ ψυχὴ ποὺ εἶναι δίκαιη. Ὁ Χριστὸς εἶχε ἀποφασίσει νὰ τοὺς θρέψει μὲ τὸν παράδοξο αὐτὸ τρόπο, ἀλλὰ περίμενε νὰ Τοῦ τὸ ζητήσουν νὰ μὴ φανεῖ πὼς κάνει θαύματα πρὸς ἐντυπωσιασμό. Ἄφησε νὰ πεινάσουν ὑπερβολικά, προκειμένου νὰ λάβουν μεγαλύτερη αἴσθηση τοῦ θαύματος.
Ἄλλες πλευρὲς τοῦ θαύματος
Πρὶν κάνει τὸ θαῦμα προσευχήθηκε στὸν Πατέρα Του· «ἀναβλέψας εἰς τὸν οὐρανὸν εὐλόγησεν» (Ματθ. 14,19). Ἐδῶ βλέπουμε τὸ μυστήριο τῆς ἐνσάρκου οἰκονομίας, δηλαδὴ ὁ Χριστὸς ἦταν τέλειος ἄνθρωπος, γι’ αὐτὸ καὶ προσεύχεται ὅπως κάνουν ὅλοι ποὺ ἔχουν τὴν ἀνθρώπινη φύση. Μετὰ προσευχήθηκε στὸν Πατέρα Του, λέγει ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος, γιὰ νὰ δώσει νὰ καταλάβουν ὅλοι πὼς δὲν εἶναι ἀντίθεος, ἀλλ’ ἔχει τὴν προέλευσή Του ἀπὸ τὸ Θεὸ «καὶ ὅτι ἴσος ἐστί», δηλαδὴ εἶναι ἴσος μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα. Ὁ Μωϋσῆς στὴν ἔρημο παρακάλεσε τὸ Θεὸ κι ἔδωσε στοὺς Ἰσραηλίτες τὸ μάννα ἀνάλογα μὲ τὴν ἀνάγκη, ποὺ εἶχαν, ὅπως κι ὁ Ἠλίας ἔδωσε στὴ χήρα γυναίκα στὰ Σάρεπτα τῆς Σιδώνας τὸ λάδι καὶ τὸ ἀλεύρι μόνον γιὰ τὸν καιρὸ τοῦ λιμοῦ, ἐνῶ ὁ Κύριος πολλαπλασίασε τοὺς πέντε ἄρτους χωρὶς φειδώ, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἔχουν περισσεύματα «δώδεκα κοφίνους πλήρεις» (Ματθ. 14,20).
Στοὺς μαθητὲς του δίνει ἄρτους, γιὰ νὰ τοὺς μοιράσουν στὸ πλῆθος, γιὰ νὰ θυμοῦνται μόνιμα καὶ συνεχῶς τὸ θαῦμα. Ἀκόμη τοὺς δίνει τοὺς ἄρτους, γιὰ νὰ μὴ νομισθεῖ πὼς κατὰ φαντασία θαυματούργησε. Τὰ περισσεύματα εἶναι δείγματα ἀτράνταχτης ἀλήθειας. Τὸ θαῦμα τῶν πέντε ἄρτων εἶναι σύμβολο καὶ τῆς θείας Εὐχαριστίας. Ἡ θεία Εὐχαριστία εἶναι ὁ οὐράνιος ἄρτος τῶν ἀνθρώπων. Ἀκόμη μπορεῖ οἱ ἄρτοι νὰ συμβολίζουν καὶ τὰ πολλὰ χαρίσματα τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Ὁ Κύριος τρέφει τὸ λαό Του καὶ τὴν Ἐκκλησία Του μὲ τὸν ἑαυτό Του. Ὁ Χριστὸς εἶναι ὁ ζωοποιὸς ἄρτος.
Τὸ κοινωνικὸ πρόβλημα
Πολλοὶ διαβάζοντας τὸ θαῦμα τῶν πέντε ἄρτων ἴσως κάνουν σκέψεις πὼς ὁ Χριστὸς πρέπει νὰ λύσει τὸ κοινωνικὸ πρόβλημα τῶν ἀνθρώπων ποὺ συνδέεται μὲ τὶς βιοποριστικές τους ἀνάγκες κατὰ τρόπο μαγικό. Κάπως ἔτσι πίστευαν καὶ οἱ ἄνθρωποι τῆς ἐποχῆς Του (Ἰωάν. 6,26). Νόμιζαν πὼς ὁ Χριστὸς θὰ ἔκανε κάθε μέρα τὸ ἴδιο θαῦμα καὶ θὰ τοὺς ἁπάλλασε ἀπὸ τὴν ἐργασία. Ὁ Χριστὸς δὲν περιφρονεῖ τὰ ὑλικὰ ἀγαθά, ἀλλὰ τὰ ἱεραρχεῖ. Πρῶτα εἶναι ἡ βρώση ἡ μένουσα (ὅπ. π. στίχ. 27) καὶ μετὰ ἡ πρόσκαιρη. Πρῶτα βάζει τὴν πνευματικὴ καλλιέργεια τοῦ ἀνθρώπου καὶ μετὰ τὰ ὑλικὰ ἀγαθά. Ἡ ἀγχώδης μέριμνα καὶ ἡ ἐπίμονη προσπάθεια γιὰ τὴν ἀπόκτηση τῶν ἀγαθῶν ποὺ προέρχονται, εἶναι καταδικαστέες ἀπ’τὸ Χριστό.
Ἡ Ἐκκλησία ἐνδιαφέρεται τὸ ἴδιο γιὰ τὶς ὑλικὲς ἀνάγκες τοῦ ἀνθρώπου, ἀλλὰ βάζει μία σειρὰ στὶς ἀπαιτήσεις μας. Δὲν πρέπει ποτὲ νὰ προηγοῦνται τῶν πνευματικῶν ἐνδιαφερόντων μας τὰ ὑλικά. Πρῶτα δίδαξε ὁ Χριστὸς τὸν ὄχλο καὶ μετὰ τοὺς ἔδωσε ψωμὶ νὰ φᾶνε. Τὸν ἄνθρωπο ὀφείλει νὰ τὸν διακατέχει ἡ ἀγωνία μήπως χάσει τὸν σύνδεσμό του μὲ τὸ Χριστό, ποὺ εἶναι ὁ ζωοποιὸς ἄρτος κι ὄχι ἡ ἐπιθυμία νὰ ἀποκτήσει πολλὰ ἐφήμερα ἀγαθά.
Ἀδελφοί μου,
Νὰ θεωροῦμε τὸν ἑαυτὸ μας πλούσιο, ὅταν ἀρκούμεθα στὰ ἀναγκαῖα κι ἔχουμε τὸν Χριστὸ ἐπιούσιο ἄρτο στὴ ζωή μας. Τότε ὄντως εἴμαστε πλούσιοι
Μητροπολίτης Ἐδέσσης, Πέλλης καί Ἀλμωπίας Ἰωὴλ

[toula]

Υπάρχουν άνθρωποι που μας λένε: «Πάτερ μου πήρα άδεια τις πρώτες δεκαπέντε μέρες του Αυγούστου. Θέλω λίγο να χαλαρώσω γιατί όλο τον χρόνο εργάζομαι σκληρά αλλά έχουμε νηστεία και δυσκολεύομαι».
Καταρχήν η νηστεία είναι πρόταση της Εκκλησίας όλες τις περιόδους, για συγκεκριμένο πνευματικό λόγο. Δεν πρόκειται για επιβολή, αλλά για μια προτροπή ζωής που βιώνεται μέσα από τον δρόμο της ασκήσεως. Μια αναμέτρηση με τον παλαιό εαυτό για να τον θεραπεύσουμε.
Ας κάνουμε ό,τι μπορούμε, ας νηστέψουμε όσο μπορούμε, ο καθένας σύμφωνα με τις δυνάμεις του, αλλά αυτές τις όμορφες ευλογημένες μέρες που είναι αφιερωμένες στην Παναγία μας, ας πάμε τουλάχιστον στις παρακλήσεις.
Όχι για να δώσουμε το παρόν, να είμαστε τα καλά παιδιά και να μας δει η Παναγία. Αλλά να πάμε από ανάγκη για να μιλήσουμε στη μητέρα μας, για να ακουμπήσουμε λίγο ως παιδιά στην αγκαλιά της μάνας μας.
Όχι για να μας κάνει χάρες επειδή θα πάμε στον Ιερό Ναό και τις ακολουθίες, αλλά να της μιλήσουμε και να την παρακαλέσουμε για μετάνοια και πόθο σωτηρίας. Να ακουμπήσουμε όλη μας την ύπαρξη.
Να την παρακαλέσουμε ώστε να κουβαλήσουμε τις δυσκολίες και τους πειρασμούς και να μας βοηθήσει η χάρη της να παλέψουμε στον δρόμο της αγάπης του Υιού της.
Να είναι αυτές οι παρακλήσεις ένα τρέξιμο σε μια μητρική αγκαλιά, όχι απλά να πάω με τα παράπονά μου, αλλά να την ευχαριστήσω και να τη δοξολογήσω για ό,τι συμβαίνει στη ζωή μου ώστε συναντώ τον Χριστό καθημερινά.
Να μη δούμε τις παρακλήσεις σαν ένα θρησκευτικό καθήκον. Ας μην πάμε απλά μόνο για να αφήσουμε αιτήματα προς ικανοποίηση.
Να δώσουμε ονόματα για μετάνοια που είναι το μεγαλύτερο και κυριότερο θαύμα.
Δεν έχει τόσο νόημα να παρακαλέσουμε να μας έχει καλά. Αν οι μέρες της ζωής μας δεν οδηγηθούν στην ολοκλήρωση της μετάνοιάς μας τότε το να είμαστε καλά δεν αρκεί. Δεν λέει τίποτα. Οπότε η προσευχή μας ας είναι: << Παναγία μου, φώτισε την οικογένειά μου οδηγηθεί στον δρόμο της μετανοίας. >>
Τέτοιες προσευχές να της απευθύνουμε.
Ας μείνουμε σας παρακαλώ στις παρακλήσεις, ας πάμε να της αφιερώσουμε 1 ώρα από το καλοκαιρινό μας 24ωρο.
Το αξίζει…
Είναι η μάνα μας.
Η μητέρα του Θεού και όλου του κόσμου.
* Όποιος δυσκολεύεται αυτές τις μέρες να νηστέψει ας διαβάσει σας παρακαλώ πολύ τον βίο του Αγίου Ιωάννη Μονεμβασιωτη ώστε να πάρει δύναμη και κουράγιο από έναν 15χρονο Άγιο.
π. Σπυρίδων Σκουτής – euxh. Gr

[toula]

ανείς δέν μπορεῖ νά γνωρίσει τήν ἀδυναμία του, ἄν δέν πέσει σέ ψυχικούς καί σωματικούς πειρασμούς. Τότε προσεύχεται καί συντρίβεται καί ταπεινώνεται.
Ψυχικοί πειρασμοί εἶναι οἱ πειρσμοί: α) ἀπιστίας, β) βλασφημίας, γ) ὑπερηφανείας, δ) φανεροῦ πολέμου τοῦ διαβόλου, ε) θυμοῦ καί ὀργῆς.
Σωματικοί εἶναι: α) οἱ σωματικές ἀσθένειες, και β) οἱ γιά τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ κακοπάθειες!
Ὁ Θεός ἀγαπᾶ τόσο πολύ τούς ταπεινούς, ὅπως τά Σεραφείμ! Ὅταν ταπεινωθεῖ ἡ καρδιά, τήν περικυκλώνει τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ καί πληροῦται χαρᾶς καί εὐφροσύνης. Τότε δέν προσεύχεται μέ βία, ἀλλά μέ χαρά!
Ὅσο μέ πόθο πλησιάζουμε τόν Θεό τόσο κι ὁ Θεός πλησιάζει σ᾿ ἐμᾶς μέ τά χαρίσματά Του, καί δέν ἀφαιρεῖ ποτέ ἀπό μᾶς τή χάρη Του, ὅταν εἴμαστε ταπεινοί!
Ὅποιος δέν γνωρίζει τίς ἀδυναμίες του, στερεῖται τήν τελειότητα. Ὁ στερημένος τῆς τελειότητος, εἶναι πάντοτε περίφοβος, διότι δέν στηρίζεται στόν Θεό. Γιά τό καλό μας λοιπόν ἐπιτρέπει ὁ Θεός τούς πειρασμούς!
Ὁ ἀμέριμνος καί ἀφιερωμένος στόν Θεό ἄνθρωπος, ἐλπίζει καλῶς καί σοφῶς στό Θεό!
Ὅποιος περνάει τή ζωή του ἐν ἁμαρτίαις, δέν ἔχει δικαίωμα νά ἐλπίζει στή βοήθεια τοῦ Θεοῦ, ὅταν ἔλθει σέ κάποια ἀνάγκη, πρίν νά μετανοήσει εἰλικρινά!
Τοῦ ἀββᾶ Ἰσαάκ τοῦ Σύρου

[toula]

Από το πόσο αγαπά κανείς τον πλησίον του, μπορεί να καταλάβει το πόσο αγαπά το Χριστό.
Ας υποθέσουμε, ότι ένας φτωχός πάει σε κάποιον και του ζητάει μια φανέλα και εκείνος του δίνει την καλύτερη που έχει. Απ’ αυτό φαίνεται, το πόσο πολύ αγαπάει τον Χριστό, αφού στον αδελφό που είχε ανάγκη, του έδωσε ό,τι καλύτερο είχε.
Η φτηνή αγάπη πάντα αποβλέπει στο συμφέρον και όποιος Χριστιανός τη ζει, επειδή είναι λίγη αυτή η αγάπη, έχει όριο το μέχρι εκεί που δεν κολάζει, για να απολαμβάνει τα του κόσμου. Για παράδειγμα, να τρώει μέχρι τα μεσάνυχτα τις Αποκριές (μέχρι 12 παρά 5 λεπτά) και να θέλει να απολαμβάνει και κάθε κοσμική χαρά, μέχρι εκεί που να μην κολάζει και να έχει μετά την απαίτηση, γιατί δεν νοιώθει την αγάπη του Θεού μέσα του (μέσα στην φτηνή αγάπη του).
Ο Θεός κάθε στιγμή χαϊδεύει με την αγάπη Του τις καρδιές όλων των ανθρώπων, αλλά εμείς δεν το καταλαβαίνουμε, γιατί οι καρδιές μας έχουν πιάσει πουρί. Όταν καθαρίσει την καρδιά του ο άνθρωπος, συγκινείται, διαλύεται, τρελαίνεται, γιατί βλέπει τις ευεργεσίες, τις καλοσύνες του Θεού, που όλους τους αγαπά το ίδιο. Γι’ αυτούς που ταλαιπωρούνται, πονάει· γι’ αυτούς που ζουν πνευματική ζωή, χαίρεται.
Είναι αρκετό και μόνο οι ευεργεσίες του Θεού, εάν τις σκεφτεί μια φιλότιμη ψυχή, να την τινάξουν στον αέρα· πόσο μάλλον, εάν σκεφτεί και τις πολλές της αμαρτίες και την πολλή ευσπλαχνία του Θεού! Όταν βλέπει ο άνθρωπος τη φροντίδα του Θεού, αν έχουν καθαρίσει τα μάτια της ψυχής του, αισθάνεται και ζει όλη τη θεία Πρόνοια με την ξεφλουδισμένη ευαίσθητη καρδιά του και διαλύεται πια από ευγνωμοσύνη· παλαβώνει με την καλή έννοια. Γιατί οι δωρεές του Θεού, όταν ο άνθρωπος τις αισθάνεται, δημιουργούν ρωγμή στην καρδιά του, τον ραγίζουν. Έπειτα, καθώς το χέρι του Θεού χαϊδεύει τη φιλότιμη καρδιά του και εγγίζει τη ρωγμή, τινάζεται εσωτερικά ο άνθρωπος και μεγαλώνει η ευγνωμοσύνη του προς τον Θεό. Όσοι αγωνίζονται και συναισθάνονται την αμαρτωλώτητά τους και τις ευεργεσίες του Θεού και εμπιστεύονται τον εαυτό τους στη μεγάλη Του ευσπλαχνία, ανεβάζουν την ψυχή τους στον Παράδεισο με σιγουριά και λιγότερο σωματικό κόπο.
Κάποιος ερχόταν συχνά εκεί στο Καλύβι και είχε όλο πλανεμένες ιδέες. Τόσα του έλεγα, τίποτε δεν άκουγε. Όλα τα έπαιρνε ανάποδα. Όταν έβγαινε από το Άγιον Όρος, έκανε κηρύγματα και έκανε πολύ κακό. Έλεγε ότι έπαιρνε εντολές από μένα και μπέρδευε τους ανθρώπους. Ακόμη και κάτι βιβλία που του είχα δώσει κάποτε ευλογία, τα παρουσίαζε και αυτά, για να πιστεύουν οι άνθρωποι ότι με συμβουλευόταν. Μια φορά, ενώ έλεγε διάφορα, για μια στιγμή τον εγκατέλειψε τελείως η θεία Χάρις και άρχισε να βρίζει πολύ άσχημα τον Χριστό και την Παναγία, οπότε ο κόσμος προβληματίσθηκε και σκόρπισε. Ύστερα τον πήραν με την κλούβα και τον έκλεισαν στο ψυχιατρείο. Βλέπετε μέχρι που φθάνει η αγάπη του Θεού! Να αφήνει να βλασφημείται το όνομα Του, αρκεί να βοηθηθούν, να γλυτώσουν τα πλάσματα Του.
Αν μας ζητήσουν κάτι και λυπούμαστε να το δώσουμε ή λυπηθούμε όταν το χάσουμε, τότε αγαπάμε αυτό περισσότερο από τον Χριστό. Είναι σημείο καλό, να χαίρεται κανείς όταν δίνει και να λυπάται όταν παίρνει. Αν κάποιος μπει στο κελλί μου και μου πάρει τα πάντα, δεν θα με πειράξει Αν δω, όμως, κάποιον να βρίζει τον Χριστό και την Παναγία ή γκρεμίζει ένα προσκυνηταράκι, τότε θα δώσω τον εαυτόν μου, υπερασπίζοντας τα ιερά.
Να μην δίνετε καρδιά στα υλικά πράγματα. Είναι μερικοί που δίνονται ολόκληροι στα υλικά. Περνούν όλη την ημέρα με το να ασχολούνται πώς θα κάνουν καλά μια δουλειά και δεν σκέφτονται καθόλου τον Θεό. Να μην φθάνουμε εκεί.
Να χρησιμοποιείτε τα χέρια και τα πόδια στη δουλειά, αλλά να μην αφήνετε τον νου σας να ξεφύγει από τον Θεό. Να μην δίνετε όλο το είναι σας, όλο το δυναμισμό μαζί με την καρδιά σας, στα υλικά. Έτσι γίνεται μετά κανείς ειδωλολάτρης. Όσο μπορείτε στις δουλειές καρδιά να μην δίνετε, χέρια, μυαλό να δίνετε. Καρδιά να μην δίνετε σε χαμένα, σε άχρηστα πράγματα. Γιατί μετά πώς θα σκιρτήσει η καρδιά για τον Χριστό; Όταν η καρδιά είναι στον Χριστό, τότε αγιάζονται και οι δουλειές, υπάρχει και η εσωτερική ψυχική ξεκούραση συνέχεια και νιώθει κανείς την πραγματική χαρά. Να αξιοποιείτε την καρδιά σας, να μην τη σπαταλάτε.
Εσείς οι γυναίκες, ευκολότερα μπορείτε (να αγαπήσετε και) να δοθείτε στον Θεό, γιατί έχετε βοηθητικό την καρδιά σας. Οι άνδρες δυσκολότερα, γιατί τους εμποδίζει η λογική τους.
Άγιος Παΐσιος ο αγιορείτης

[toula]

Δεν σε κατηγορώ ότι έκανες αμαρτίες πολλές και σοβαρές. Όχι!
Άνθρωπος είσαι. Σε κατηγορώ, γιατί δεν εξομολογείσαι. Αυτό σε κατηγορώ. Έπεσες; Στον Πνευματικό. Έπεσες; Στον Πνευματικό. Όλα στον Πνευματικό. Και η οσία Μαρία η Αιγυπτία, πρώτα εξομολογήθηκε.
Στη γειτονιά μας ήταν κάποιος Κύπριος και είχε έναν υποτακτικό, ο οποίος τους γονείς του δεν τους είχε αναπαύσει, να πούμε. Όταν καλογέρευσε, και τον Γέροντά του δεν τον ανέπαυσε.
Και εκεί που καθόμαστε στη Μικρή Αγία Άννα, τον έστειλε ο Γέροντάς του στον Γέροντα, τον γέρο-Ιωσήφ, να πει τον λογισμό του και ό,τι μπορεί να τον βοηθήσει.
Όταν ήρθε εκεί, ήμαστε γύρω έτσι με τον Γέροντα, λέει: «Άντε εσύ, πήγαινε εσύ, πηγαίνετε στα δωμάτιά σας. Έλα εδώ, πάτερ-Ιωάννη. Ανεβαίνει, πήγε στο δωμάτιό του.
– Γέροντα, λέει, η ψυχή μου κλαίει, κλαίει, κλαίει σαν μικρό παιδί.
– Γιατί, παιδί μου, η ψυχή σου κλαίει;
– Διότι, λέει, δεν ανέπαυσα τον Γέροντά μου.
– Ε, που καταλαμβάνεις ότι δεν ανέπαυσες τον Γέροντα;
– Να, λέει, έτσι στην υπακοή.
– Άκουσε, παιδί μου. Εκεί που γκρέμισες, εκεί να διορθώσεις. Εχαλάρωσες το «να ‘ναι ευλογημένο», την ταπείνωση και την αυταπάρνηση στον Γέροντα. Μην ζητάς τώρα με την ευχή ή με τη θεία Μετάληψη, πάτερ μου, να διορθώσεις το λάθος σου. Εκεί έσφαλες, εκεί να βάλεις μετάνοια, εκεί να διορθώσεις.
Ο αββάς Παμβώ, όταν ήταν κοσμικός, πήγε και κλέψανε σύκα από άλλο γειτονικό αμπέλι. Και όταν τους πήρε μυρωδιά ο δραγάτης, το ‘βαλαν στα ποδάρια να φύγουν. Αλλά από το μαντήλι που είχε τα σύκα, του έπεσε ένα σύκο κάτω, και για να μην το χάσει, το πήρε και το έφαγε.
Και λέει ο ίδιος: «Όποτε θυμάμαι αυτό το σύκο, κάθομαι και κλαίω». Κάθομαι και κλαίω… Αυτό το σύκο…
Έτσι κι εγώ, να πούμε. Όταν θυμάμαι αυτήν την παρακοή που έκανα στον Γέροντα, ως άλλος απόστολος Πέτρος, κάθομαι και κλαίω. Γιατί να κάνω αυτήν την παρακοή; Γιατί να μην κάνω υπακοή να κερδίσω;
Ένα πράγμα, άμα σε κεντάει η συνείδησή σου, πήγαινε και βάλε μετάνοια: «Αδερφέ μου, ευλόγησον, σε παρακαλώ να με συγχωρέσεις. Έσφαλα». Αυτό διορθώνει το λάθος σου. Μην παραβλέπεις τη συνείδησή σου.
Άνθρωποι είμαστε. Ένας στον άλλον φταίει. Ή σου είπε έναν λόγο είτε δεν έκανε εκείνο το οποίο είπες, και οπότε κατόπιν η συνείδηση έρχεται ελέγχουσα. Μην την παραβλέπεις, πήγαινε ταπεινώσου και πες το «ευλόγησον» στον αδελφό ή στον Γέροντα.
Άγιος Εφραίμ ο Κατουνακιώτης

[toula]

Ἡ ἀπόλαυση πού μᾶς προσφέρει ἡ ἁμαρτία εἶναι μάταιη καί ἐπικίνδυνη
Κάποτε ἕνα παιδί μάζευε ἀνάμεσα στά καλάμια, κάποια ὡραῖα λουλούδια, πού τοῦ ἄρεσαν. Ἀλλά, ψάχοντας γιά τά λουλούδια, μιά ὀχιά πού ἦταν ἐκεῖ, τό δάγκωσε. Τό παιδί δηλητηριάστηκε. Ἔβαλε τίς φωνές, ἔτρεξαν μερικοί ἄνθρωποι καί προσπάθησαν νά τό βοηθήσουν μέ τά γιατροσόφια πού ἤξεραν. Τοῦ ἔδεσαν τό χέρι, τοῦ τό ἔσκισαν στήν πληγή, ἔτρεξε αἷμα ἀρκετό…
Τό παιδί πρήστηκε, μαύρισε τό δέρμα του, βασανίστηκε πολλές ἡμέρες, πόνεσε, κινδύνευσε, ἀλλά τελικά σώθηκε «ὡς ἐκ θαύματος».
Βέβαια ὑπέφερε φοβερά. Καί εἶχε πρόβλημα σέ ὅλη τοῦ τή ζωή. Ἀπό τό ὅτι πῆγε στά καλάμια νά μαζέψει, τί; Ὄμορφα λουλούδια. Πού τοῦ ἄρεσαν. Ποῦ νά τό φανταστεῖ ὅτι πίσω ἀπό τήν ὀμορφιά τους, παραμόνευε ὁ θάνατος.
Ὅπως ἀνάμεσα στά καλάμια καί πίσω ἀπό τά λουλούδια, εἶναι δυνατόν νά κρύβεται ἡ ὀχιά, καί νά θέτει σέ κίνδυνο τή ζωή μας, ἔτσι καί πίσω ἀπό μερικά «πράγματα» πού εἶναι εὐχάριστα καί μᾶς ἀρέσουν καί τά ἐπιδιώκουμε, ἐκεῖνα πού εἶναι ἀντίθετα στό θέλημα τοῦ Θεοῦ, κρύβεται μιά ἄλλη ὀχιά πιό ἐπικίνδυνη ἀπό αὐτή πού ξέρουμε. Γιατί ἡ ὀχιά πού ξέρουμε δηλητηριάζει τό σῶμα, ἡ ἄλλη, δηλητηριάζει τήν ψυχή. Καί ἡ μέν σωματική ζωή, τήν ὁποία δεχθήκαμε καί κληρονομήσαμε ἀπό τόν πατέρα μας καί ἀπό τήν μητέρα μας, ὁπωσδήποτε μιά ἡμέρα θά τελειώσει. Ἡ ζωή ὅμως πού πήραμε ἀπό τόν Θεό, ὅταν μᾶς ἔδωσε ψυχή καί ἡ ζωή πού μᾶς χάρισε στό ἅγιο Βάπτισμα εἰς τό ὄνομα τοῦ Χριστοῦ, δέν τελειώνουν. Καί ἔχουμε δυνατότητα καί δικαίωμα, νά τή διατηρήσουμε αἰώνια στή βασιλεία τοῦ Θεοῦ.
Ἀλλά ἐμεῖς «παίζουμε» μέ τά ὄμορφα, -ἄν εἶναι δυνατόν νά τά ποῦμε ὄμορφα – τοῦ κόσμου τούτου. Τά φθαρτά καί παροδικά. Πόσο θαυμάζουμε τά λουλούδια! Ἀλλά ὅσο ὄμορφα καί ἄν εἶναι, ἡ ὀμορφιά τους κρατᾶ μιά ἡμέρα, δυό ἡμέρες, τρεῖς ἡμέρες. Μετά μαραίνονται. Ἐλάχιστο χρόνο μένουν ὄμορφα τά λουλούδια. Ἔπειτα εἶναι γιά πέταμα. Γίνονται βρωμιά, σαπίζουν. Δέν κάνουν γιά τίποτε.
Κατά τόν ἴδιο τρόπο, ἅμα ἐξετάσει καί φιλοσοφήσει κανείς σωστά ἐκεῖνα πού μᾶς ἀρέσουν καί μᾶς γοητεύουν στή ζωή, ἕνα τίποτε εἶναι. Πέρασε; Δέν μένει τίποτε. Σάν τό λουλούδι, τό κρίνο. Πού ἔτσι καί τσαλακώσεις λίγο τό φύλλο του, πάει· εἶναι γιά πέταμα. Αὐθημερόν μάλιστα. Τόσο μάταιη εἶναι ἡ ἀπόλαυση πού μᾶς προσφέρει ἡ ἁμαρτία.

[toula]

Στὴν καρδιὰ τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἀσκητικῆς παράδοσης χτυπάει ἡ περίφημη «Κλίμακα».
Κορυφαῖο βιβλίο ἀναφορᾶς γιὰ τὴν ὀρθόδοξη πνευματικότητα, ἀξεπέραστο ἐδῶ καὶ χίλια πεντακόσια χρόνια, γραμμένο ἀπὸ ἕναν ἀσκητή – ὁρόσημο, τὸν ἅγιο Ἰωάννη ἡγούμενο τοῦ Σινᾶ. Εἶναι τόσο σπουδαία ἡ μορφή του καὶ ἡ πνευματική του σοφία ποὺ μὲ χαρισματικὸ τρόπο ἀποτυπώνεται στὸ ἐν λόγῳ σύγγραμμά του, ποὺ ἡ Ἐκκλησία τὸν προβάλλει ἐν μέσῳ τῆς Μεγάλης Σαρακοστῆς σὰν διαχρονικὸ πρότυπο πνευματικῆς ζωῆς (Κυριακὴ Δ΄ Νηστειῶν).
Ἀπὸ τὸν ἕκτο αἰώνα καὶ μετὰ, λοιπὸν, ὁ ἅγιος Ἰωάννης μὲ τὰ ζωοποιά του νάματα, «ὡς πηγὴ ἀνεξάντλητος, ἀντλουμένη» συνεχῶς καὶ «χεομένη», ἀλλὰ παραμένουσα ἐσαεὶ «ἀδαπάνητος», ποτίζει καὶ αὐξάνει πνευματικὰ τὰ τέκνα τῆς Ἐκκλησίας.
Ἀπὸ τὴν ἀρχὴ τῆς Σαρακοστῆς στὶς ἱερὲς μονὲς ἀρχίζει ἡ καθημερινὴ ἀνάγνωση τῆς «Κλίμακος». Διαβάζουμε στὸ βιβλίο τοῦ Τριωδίου ἤδη ἀπὸ τὴν Καθαρὰ Δευτέρα, τὴν πρώτη μέρα τῆς νηστείας: «Καὶ εὐθὺς ἀναγιγνώσκομεν εἰς τὴν Κλίμακα». Καὶ λίγο παρακάτω: «Εἶτα γίνεται ἀνάγνωσις εἰς τὴν Κλίμακα». Τὸ βιβλίο σήμερα εἶναι ἤδη μεταφρασμένο σὲ γλώσσα ἁπλὴ καὶ μπορεῖ καὶ πρέπει ὁ κάθε Χριστιανὸς νὰ τὸ κάνει καθημερινὸ πνευματικό του ἐντρύφημα.
Ἂς παραθέσουμε ὅμως καὶ κάποιο πολύτιμο μαργαριτάρι ἀπὸ τὸν ἀκένωτο αὐτὸν θησαυρό. Ἀναφερόμενος στὴ μετάνοια καὶ τὴν ἐξομολόγηση ὁ ἅγιος Ἰωάννης, στέκεται στὸ λεπτὸ σημεῖο τῆς ντροπῆς ποὺ μᾶς κυριεύει, ὅταν πρόκειται νὰ φανερώσουμε τὰ ἁμαρτήματά μας στὸν Πνευματικό. Αὐτὸ προέρχεται, λέει, ἀπὸ τὴν ὑπερηφάνεια καὶ τὴν ἀλαζονεία μας. Καὶ τί κάνουμε; Παρουσιάζουμε τὰ ἁμαρτήματά μας μὲ πλάγιο τρόπο, σὰν νὰ τὰ ἔπραξε τρίτο πρόσωπο. Λέμε δηλαδή: «Πάτερ, τί πρέπει νὰ κάνει κάποιος, ἂν πέσει στὸ τάδε ἁμάρτημα;». Ὅμως εἶναι ἀδύνατο νὰ ξεφύγουμε ἀπὸ τὴν ἀπέραντη ἐκείνη αἰσχύνη (τῆς τελικῆς κρίσης καὶ τῆς αἰώνιας κόλασης), ἂν δὲν καταφρονήσουμε τώρα ἐδῶ τὴν (προσωρινή) αἰσχύνη τῆς ἐξομολόγησης.
Γύμνωνε, λοιπόν, γύμνωνε φανερὰ στὸν ἰατρὸ τὰ ψυχικά σου σφάλματα. «Εἰπὲ καὶ μὴ αἰσχυνθῆς, ἐμὸν τὸ τραῦμα, πάτερ, ἐμὴ ἡ πληγή». Ἀπὸ τὴ δική μου ραθυμία προκλήθηκε, ὄχι ἀπὸ ἄλλη αἰτία. Κανένας ἄλλος δὲν φταίει γι’ αὐτήν, οὔτε ἄνθρωπος, οὔτε σατανᾶς, οὔτε ἡ ἴδια ἡ σάρκα, οὔτε κάτι ἄλλο, «ἀλλ’ ἡ ἐμὴ ἀμέλεια». «Καὶ ἐξομολογούμενος, ὡς κατάδικος γίνου» μὲ κάθε τρόπο, «τῷ ἤθει, τῷ εἴδει καὶ τῷ λογισμῷ». Μὲ τὴ συμπεριφορά, μὲ τὴν ἐμφάνιση, μὲ τὸν λογισμό σου. Στάσου μπρὸς στὸν Πνευματικὸ «εἰς γῆν νενευκώς», σκυφτός, βρέχοντας τὰ πόδια του, εἰ δυνατόν, μὲ δάκρυα, σὰν νὰ εἶναι ὁ ἴδιος ὁ Χριστός.
Ὁ διάβολος μᾶς ὑποβάλλει σὲ τρεῖς πειρασμοὺς σὲ σχέση μὲ τὴν ἐξομολόγηση:
(α). Ἢ μᾶς ἀποτρέπει τελείως ἀπὸ αὐτήν, νὰ μὴν ἐξομολογούμαστε καθόλου.
(β). Ἢ νὰ ἐξομολογούμαστε ἀναφερόμενοι σὲ τρίτο πρόσωπο, σὰν νὰ ἁμάρτησε κάποιος ἄλλος καὶ ὄχι ἐμεῖς.
(γ). Ἢ νὰ ἐξομολογούμαστε μέν, νὰ ρίχνουμε ὅμως σὲ ἄλλους τὸ φταίξιμο γιὰ τὶς δικές μας ἁμαρτίες.
Τοῦ π. Δημητρίου Μπόκου