"Αγιον Ορος" Χριστιανικό Ορθόδοξο Φόρουμ

Κυριακή της Σαμαρείτιδας
Στη μέση του Πεντηκοσταρίου η Εκκλησία αποκαλύπτει τον Χριστό ως Μεσσία, ως μεσίτη του Θεού Πατέρα με τους ανθρώπους. Η δυναμική αυτή της μεσιτείας Του και της φανέρωσής Του στον κόσμο εικονίζεται σαν ξεχείλισμα από καταρράκτη υδάτων πολλών· νερού ζωής, χάριτος Αγίου Πνεύματος. Όποιος πιει από αυτό το ζωντανό ύδωρ δεν θα ξαναδιψάσει· θα κορέσει μια για πάντα κάθε δίψα του για αλήθεια και πνευματική αναζήτηση. Επειδή λοιπόν περί ύδατος ο εορτασμός, καθορίστηκε σήμερα, τη μέση Κυριακή μετά τη Μεσοπεντηκοστή, να διαβάζεται η περικοπή της Σαμαρείτιδας, παρά το φρέαρ.
Στο πηγάδι συναντά ο Χριστός τη Σαμαρείτιδα και, με πρόφαση τη δίψα Του, επιθυμεί να ξεδιψάσει τον δικό της πόθο για σωτηρία και αλήθεια. Η συνάντηση γίνεται το καταμεσήμερο. Εκείνη την ώρα η πρώτη γυναίκα, η Εύα, έφυγε από τον Παράδεισο, καταδικασμένη σε αιώνια δίψα. Εκείνη την ώρα συνάντησε ο Κύριος τη γυναίκα, τη Σαμαρείτιδα, για να της προσφέρει ξανά το ύδωρ της ζωής. Εκείνη την ώρα, στο μέσον της ημέρας, στο μέσον της γης, ο Μεσσίας κρεμάστηκε στον Σταυρό, για να ξεχειλίσει από την πλευρά Του η δωρεά του ύδατος και του Αίματος· η ζωή και η τρυφή μας στην αθανασία, η άφεση και η λύτρωσή μας από την καταδίκη του θανάτου.
Αδιακρίτως, η Εκκλησία προσκαλεί όλους τους ανθρώπους — όλων των τάξεων, όλων των πεποιθήσεων, όλων των ηθικών καταστάσεων, κάθε εθνικής καταγωγής και παιδείας — στην πνευματική λατρεία του ενός και μόνου Θεού, ο Οποίος είναι Πατέρας όλων μας. Ο Χριστός στέκεται σε εχθρική γη και συνομιλεί με μία γυναίκα αιρετική, περιθωριοποιημένη και κατεγνωσμένη για τον άστατο βίο της. Συνδιαλέγεται ο άχραντος και υπερβατικός Θεός με ένα πλάσμα καταφρονημένο, σκοτισμένο από τη φιληδονία και τις λανθασμένες επιλογές της ζωής του.
Και ίσως το πλέον παράδοξο δεν είναι μόνο η συγκατάβαση του Θεανθρώπου στον κόσμο του θανάτου, αλλά η συγκεκριμένη επιλογή Του: να πλησιάσει, να σταθεί και να συνομιλήσει με εκείνην που θεωρείται ακάθαρτη, αλλόθρησκη, αποκλεισμένη. «Ω της ανοχής! Ω της αγάπης!» Εδώ καταργούνται οι συμβάσεις. Σιωπούν οι προκαταλήψεις. Παύει το μίσος. Ο χρόνος, ο τόπος και ο τρόπος, που δεσμεύουν τον άνθρωπο στον Νόμο και στη φθορά, υποχωρούν μπροστά στην παρουσία του Θεού. Ο Θεός επιλέγει αυτό που ο κόσμος απορρίπτει: το θήλυ, το αμαρτωλό, το αλλόθρησκο, το περιφρονημένο. Διότι ο Θεός δεν είναι προσωπολήπτης. Και το τέλος αυτής της συνάντησης δεν είναι απλώς μία ηθική διόρθωση, αλλά μία μεταμόρφωση: από πλάσμα περιφρονημένο σε πρόσωπο αγιασμένο και κοινωνό της θεότητος.
Ο Χριστός «παρά το φρέαρ του Ιακώβ» διψά. Ζητά νερό από το ίδιο Του το κτίσμα. Και αυτή η δίψα δεν είναι μόνο φυσική. Δεν είναι απλώς ένα «αδιάβλητο πάθος» της ανθρώπινης φύσεως. Είναι πρόσκληση. Ζητά ο Χριστός νερό, για να δώσει την ευκαιρία στον άνθρωπο να ζητήσει εκείνος το αληθινό νερό. Το «διψώ» του Χριστού είναι η φανέρωση της πανανθρώπινης δίψας. Διψά ο άνθρωπος για νόημα, για αγάπη, για αλήθεια, για ζωή που να μην τελειώνει. Και αυτή η δίψα δεν ικανοποιείται με τα πρόσκαιρα.
Γι’ αυτό και η Σαμαρείτιδα έψαχνε. Πέντε άνδρες και τώρα άλλος ένας. Όχι απλώς αμαρτία, αλλά αναζήτηση — λανθασμένη, αλλά υπαρκτή. Ο άνθρωπος δοκιμάζει, επιμένει να αναζητά την ευτυχία και στο τέλος κουράζεται από τον ίδιο του τον εαυτό. Γιατί το νερό αυτό δεν ξεδιψά. Γιατί χαραμίζεται σαν τον άσωτο και σπαταλιέται από δω κι από κει.
Και εδώ έρχεται η κρίσιμη στιγμή. Ο Χριστός δεν αγνοεί τη Σαμαρείτισσα. Δεν την χαϊδεύει. Δεν την καταδικάζει. Της λέει μία φράση: «Πέντε άνδρες είχες και αυτός που έχεις τώρα δεν είναι άνδρας σου». Τόσο απλά. Χωρίς ένταση, χωρίς καταγγελία, χωρίς επίδειξη δικαιοσύνης, αλλά και χωρίς ψέμα. Αυτό είναι το ορθόδοξο ήθος: ούτε αδιάκριτη συγκατάβαση ούτε σκληρός νομικισμός. Αλήθεια και παρρησία.
Γιατί ο άνθρωπος γνωρίζει την πτώση του. Δεν χρειάζεται κατήγορο. Χρειάζεται κάποιον να του πει την αλήθεια — την οποία ήδη γνωρίζει — και ταυτόχρονα να σταθεί δίπλα του, να του δώσει χέρι να σηκωθεί. Όχι να τον συντρίψει, ούτε να τον αφήσει. Γιατί είναι αδύναμος και απρόθυμος να σηκωθεί από τα βάσανα της αμαρτίας, η οποία μοιάζει γλυκιά και τον εθίζει.
Η Σαμαρείτιδα σώζεται, όχι γιατί ήταν «καλή», αλλά γιατί ήταν ταπεινή. Δεν αντέδρασε, δεν δικαιολόγησε τον εαυτό της, δεν έφυγε όταν ο Χριστός φανέρωσε τον βίο της. Και εκεί άνοιξε ο δρόμος. Γιατί η ταπείνωση είναι το σημείο εισόδου της χάριτος.
Ο Χριστός την προσκαλεί στην αληθινή λατρεία. Όχι στον τύπο, όχι στον τόπο, αλλά στον τρόπο: «ἐν Πνεύματι καὶ Ἀληθείᾳ». Δεν είναι η εξωτερική θρησκευτικότητα που σώζει. Δεν είναι η τυπολατρεία. Δεν είναι η καταγωγή. Είναι η καρδιά: η καθαρότητα, η ειλικρίνεια, η μετάνοια, η εντιμότητα και το θάρρος.
«Όποιος πιει από αυτό το νερό θα ξαναδιψάσει». Γιατί όλα τα ανθρώπινα είναι περιορισμένα. Αλλά το «ὕδωρ τὸ ζῶν» είναι άλλο. Είναι η χάρη του Αγίου Πνεύματος, που γίνεται μέσα στον άνθρωπο «πηγή ύδατος ἀλλομένου εἰς ζωήν αἰώνιον». Μεταμορφώνει τον άνθρωπο. Αναστρέφει την πορεία, από καθοδική προς τον θάνατο σε ανοδική προς τη ζωή.
Μην αμφιβάλλετε, αδελφοί μου. Η δύναμη του Αγίου Πνεύματος δεν είναι ιδέα. Είναι πραγματικότητα. Είναι καταρράκτης. Είναι δύναμη που αλλάζει τον άνθρωπο εκ βάθρων — που τον παίρνει από τη συνήθεια της αμαρτίας και τον οδηγεί στην ελευθερία της χάριτος.
Η Σαμαρείτιδα είχε καρδιά. Ένας πατέρας της ερήμου, ο αββάς Παμβώ, είπε: «Αν έχεις καρδιά, δύνασαι να σωθείς». Δεν έμεινε λοιπόν στη συνήθεια, στην απολίθωση, στη δικαιολογία και στην αντίδραση αυτή η γυναίκα. Είχε την εντιμότητα και το θάρρος να δεχτεί αυτό που της είπε ο Χριστός, και γι’ αυτό άνοιξαν τα μάτια της. Τον αναγνώρισε πρώτα ως προφήτη, έπειτα ως Σωτήρα, και έγινε — από διψασμένη — η ίδια πηγή ρημάτων ζώντων· από περιφρονημένη, κήρυκας· από αμαρτωλή, ιεραπόστολος.
Αδελφοί μου, ο κόσμος σήμερα διψά. Αλλά πίνει από λάθος πηγές. Και όσο πίνει, τόσο διψά. Η Εκκλησία δεν ήρθε ούτε να καταδικάσει ούτε να δικαιολογήσει, αλλά να δείξει την αλήθεια και να δώσει το ζωντανό νερό.
«Δεῦτε καὶ ἀρρύσασθε ὕδωρ ἀθανασίας». Αφεθείτε στην εμπειρία της χάριτος. Ανοίξτε την καρδιά σας. Μη μένετε στην αυτοδικαίωση. Μη δικαιολογείστε. Μην αγαπάτε μια ζωή που εσείς επιλέξατε αλλά δεν συμφωνεί με το θέλημα του Χριστού. Όποιος δικαιώνει τον εαυτό του και δεν ανοίγει τα αυτιά του στον Χριστό, νεκρώνεται. Αφήστε τον Χριστό να σας μιλήσει αληθινά. Ακούστε Τον. Και τότε, όχι μόνο θα ξεδιψάσετε, αλλά θα γίνετε κι εσείς πηγή μέσα σε έναν κόσμο ξηρασίας.
Αμήν.
π. Παντ. Κρούσκος

Ο ' άνθραξ' του Προφήτη Ησαΐα
...Εκείνο το οποίο υπέρ των άλλων προφητών χαρακτηρίζει τον Ησαία, είναι κυρίως οι πολυάριθμες και καθαρότατες χριστολογικές προφητείες του. Ειδικότερα, προανήγγειλε την εκ Παρθένου γέννηση του Χριστού, όπως και το όνομα Εμμανουήλ. Ήτοι, θα πεί, ο Ησαίας: «Ιδού η Παρθένος εν γαστρί έξει και τέξεται υιόν και καλέσεις το όνομα αυτού Εμμανουήλ» (Ησ. 17,14). Και τούτο προς δήλωσιν της θεότητός του. Το δε παιδίον αυτό δεν θα ήταν απλούς, «ψιλός» άνθρωπος, αλλά ως προφητεύει ο Ησαίας: «Μεγάλης βουλής άγγελος, θαυμαστός σύμβουλος, Θεός ισχυρός, εξουσιαστής, άρχων ειρήνης, πατήρ του μέλλοντος αιώνος» (Ησ. 9,6).
Δηλαδή, εκτός από το όνομα Εμμανουήλ που ανέφερε ο προφήτης Ησαίας για τον Χριστό, μίλησε και για άλλα ονόματα. Το καθένα απ’ αυτά τα ονόματα αναφέρεται στη φύση και την εξουσία του Χριστού και όλα αυτά, 800 χρόνια προ της Θείας Γεννήσεώς Του. Αλλά και την τρυφερά ιδιότητα του Καλού Ποιμένος προφητεύει ο μεγαλοφωνότατος Ησαίας. Παρουσιάζει τον Χριστό, ως τον ποιμένα που έρχεται και εξημερώνει τον λύκο με τα αρνία και συμβολικά εννοεί την ημέρωση των ανθρώπων και των λαών. Γράφει πολύ παραστατικά: «Συμβοσκηθήσεται λύκος μετά αρνός και πάρδαλις συναναπαύσεται ερίφω και μοσχάριον και ταύρος και λέων άμα βοσκηθήσονται και Παιδίον μικρόν άξει αυτούς και βούς και άρκτος άμα βοσκηθήσονται» (Ησ. 11, 6-7). Το Παιδίον, ο Χριστός, ως ο Καλός Ποιμήν θα πεί μετά την έξοδό Του για το σωτήριο έργο Του τα υπέροχα λόγια: «Εγώ ειμι ο ποιμήν ο καλός, ο ποιμήν ο καλός την ψυχήν αυτού τίθησιν υπέρ των προβάτων» (Ιω. ι’, 11).
Ακόμη βλέπει ο προφήτης Ησαίας τον Χριστόν να επωμίζεται και ν’ αναλαμβάνει «τας αμαρτίας ημών». Παρ’ ότι εμείς «ησεβήσαμεν και εψευσάμεθα και απέστημεν από όπισθεν του Θεού ημών» (Ησ. 59,13), εν τούτοις, Εκείνος, ο Υιός και Λόγος του Θεού ο Χριστός «Ούτος τας αμαρτίας ημών φέρει και περί ημών οδυνάται» (Ησ. 53,4). Θα προφητεύσει με τούτα τα λόγια: «Τον νώτον μου έδωκα εις μάστιγας, τας δε σιαγόνας μου εις ραπίσματα, το δε πρόσωπόν μου ουκ απεστράφη από αισχύνης εμπτυσμάτων» (Ησ. 50,6). Και στη συνέχεια, «ως πρόβατον επί σφαγήν ήχθη και ως αμνός εναντίον του κείροντος αυτόν άφωνος, ούτως ουκ ανοίγει το στόμα αυτού» (Ησ. 53,7) και «αίρεται από της γης η ζωή αυτού, από των ανομιών του λαού μου ήχθη εις θάνατον» (Ησ. 53,8). Αυτός, όμως, ο θάνατος στον Γολγοθά επί του Σταυρού είναι το όλον λυτρωτικόν έργον του Χριστού διά το ανθρώπινο γένος.
*
Εξαιρετικά σπουδαίο είναι το όραμα που είδε ο προφήτης, όταν του αναθέτει ο Θεός την ιερή αποστολή της προφητείας. Συγκεκριμένα, ο προφήτης Ησαίας, βλέπει και ακούει όσα συμβαίνουν στο επουράνιο θυσιαστήριο. Βέβαια αισθάνεται βαθύτατα αμαρτωλό και ανάξιο τον εαυτό του να δοξολογεί και υμνεί τον Θεό, όπως το πράττουν οι άγγελοι, επειδή ακριβώς τα χείλη του είναι ακάθαρτα, ένεκεν των ποικίλων αμαρτιών του. Είδε, όμως, ο προφήτης τον Κύριον και Θεόν. Λέγει ειδικότερα: «Και απεστάλη προς με εν των Σεραφίμ και εν τη χειρί είχεν άνθρακα, ον τη λαβίδι έλαβεν από του θυσιαστηρίου και ήψατο του στόματός μου και είπεν˙ ιδού ήψατο των χειλέων σου και αφελεί τας ανομίας σου και τας αμαρτίας σου περικαθαριεί. Και ήκουσα της φωνής Κυρίου λέγοντος˙ τίνα αποστείλω και τις πορεύσεται προς τον λαόν τούτον; Και είπα˙ ιδού εγώ ειμι˙ απόστειλόν με. Και είπε˙ πορεύθητι» (Ησ. στ’, 6-9). Έχουμε εδώ καθαρά την αποστολή του προφήτου να κηρύξει στο λαό την μετάνοια και συγχρόνως φανερώνεται και προτύπωση της Παναγίας. Η λαβίδα συμβολίζει την Θεοτόκο και ο άνθρακας που καίει, συμβολίζει το πυρ της θεότητος του Χριστού. Δηλαδή, η Θεοτόκος είναι η μυστική λαβίδα που συνέλαβε μέσα στην κοιλία της τον άνθρακα της θεότητος, τον Υιό και Λόγο του Θεού. Μάλιστα, το όγδοο Μεγαλυνάριο (γ’ ήχος) της εορτής της Υπαπαντής το λέγει πολύ εύστοχα: «Η λαβίς η μυστική, η τον άνθρακα Χριστόν, συλλαβούσα εν γαστρί, συ υπάρχεις Μαριάμ». Ακόμη ένα τροπάριο της ε’ Ωδής της εορτής της Υπαπαντής λέγει πολύ χαρακτηριστικά: «Ρύπτεται Ησαίας, του Σεραφίμ τον άνθρακα δεξάμενος, ο Πρέσβυς εβόα τη Θεομήτορι˙ συ ώσπερ λαβίδι χερσί λαμπρύνεις με, επιδούσα ον φέρεις, φωτός ανεσπέρου, και ειρήνης δεσπόζοντα». Λέγει ο Συμεών προς την Θεοτόκο ο Ησαίας, όταν εδέχθη, δηλαδή, στα χείλη του από το χέρι του αγγέλου Σεραφίμ το αναμμένο κάρβουνο από το θυσιαστήριο του Θεού, καθαρίσθηκε από τις αμαρτίες του. Συ δε τώρα, που μου δίδεις να λάβω στις αγκάλες μου Εκείνον που σηκώνεις, με λαμπρύνεις, σαν να είσαι η λαβίδα εκείνη, με την οποίαν ο Άγγελος έδωκε τον αναμμένο άνθρακα στον Προφήτη. Διότι Συ, μου προσφέρεις όχι άνθρακα, αλλά τον Θεόν, «φωτός ανεσπέρου και ειρήνης δεσπόζοντα».
*
Άνθραξ, ειδικότερα κατά την ερμηνεία, είναι το Σώμα και το Αίμα του Χριστού. Υπάρχουν δε, δύο τρόπον τινα ιδιότητες, η καθαρτική και η αγιαστική, ήτοι η Θ. Μετάληψη καίει τους ασεβείς και αγιάζει τους μετανοούντας. Στην Ακολουθία της Θείας Μεταλήψεως υπάρχουν οι σπουδαιότατοι στίχοι: «Θεουργόν Αίμα φρίξον, άνθρωπε βλέπων˙ άνθραξ γαρ εστί τους αναξίους φλέγων. Θεού το Σώμα και θεοί με και τρέφει˙ θεοί το πνεύμα, τον δε νούν τρέφει ξένως». Έπειτα, η φράση, όταν κοινωνούν οι ιερείς, είναι πολύ χαρακτηριστική: «Τούτο ήψατο των χειλέων μου και αφελεί τας ανομίας μου και τας αμαρτίας μου περικαθαριεί». Ο ιερεύς κατόπιν, ως άλλο Σεραφίμ, μεταδίδει στους πιστούς διά της λαβίδος τον θείον άνθρακα, τον Χριστόν, το Σώμα και το Αίμα του Χριστού εις άφεσιν αμαρτιών και εις ζωήν αιώνιον.
Γι’ αυτό και η πρόσκληση είναι: «Μετά φόβου Θεού, πίστεως και αγάπης». Η πρώτη φράση είναι «μετά φόβου Θεού» και ακολουθεί η πίστη και η αγάπη. Ο Απ. Παύλος, μάλιστα, θα επιμείνει στο παράγγελμα «δοκιμαζέτω άνθρωπος». Δηλαδή, «Δοκιμαζέτω άνθρωπος εαυτόν και ούτως εκ του άρτου εσθιέτω και εκ του ποτηρίου πινέτω» (Α’ Κορινθ. 11,28). Η Θεία Μετάληψη είναι άνθραξ, αναμμένο κάρβουνο. Είναι «πυρ καταναλίσκον». Είναι φωτιά. Λέγει πάλιν ο Απόστολος των Εθνών: «Ος αν εσθίη τον άρτον τούτον ή πίνη το ποτήριον του Κυρίου αναξίως, ένοχος έσται του σώματος και αίματος του Κυρίου… Ο γαρ εσθίων και πίνων αναξίως, κρίμα (=καταδίκη) εαυτώ εσθίει και πίνει, μη διακρίνων το σώμα του Κυρίου. Διά τούτο εν υμίν πολλοί ασθενείς και άρρωστοι και κοιμώνται (=αποθνήσκουσιν) ικανοί» (Α’ Κορινθ. 11′, 27-30).
Ο ιερός Χρυσόστομος, ο «μύστης της Θείας Ευχαριστίας» υπογραμμίζει εν προκειμένω: «Αλλ’ επειδή μνημόνευσα τη θυσία αυτή, θέλω να πω λίγα σε σας τους μυημένους, λίγα βέβαια ως προς την έκταση, μεγάλα όμως ως προς τη δύναμι και την ωφέλεια˙ διότι δεν είναι δικά μας λόγια αυτά που θα λεχθούν, αλλά του θείου Πνεύματος. Ποια λοιπόν είναι αυτά; Πολλοί μεταλαβαίνουν τη θυσία αυτή μια φορά το χρόνο, ενώ άλλοι δυό και άλλοι πολλές φορές. Ο λόγος αυτός απευθύνεται προς όλους μας, όχι μόνο σ’ αυτούς που είναι εδώ, αλλά και σ’ εκείνους που ζούν στην έρημο˙ διότι εκείνοι μεταλαβαίνουν μια φορά τον χρόνο, και πολλές φορές και κάθε δύο έτη; Τι λοιπόν; ποιους θ’ αποδεχθούμε; αυτούς που μεταλαβαίνουν μια φορά; αυτούς που πολλές; αυτούς που λίγες; Ούτε αυτούς που μεταλαβαίνουν μία φορά, ούτε αυτούς που πολλές, ούτε αυτούς που λίγες, αλλά εκείνους που μεταλαβαίνουν με καθαρά συνείδησι, με καθαρή καρδιά και με βίο ανεπίληπτο. Όσοι είναι τέτοιοι, ας πλησιάζουν πάντοτε˙ ενώ όσοι δεν είναι τέτοιοι, ας μη προσέρχωνται ούτε μια φορά. Γιατί άραγε; Διότι λαμβάνουν για τους εαυτούς τους καταδίκη και κατάκρισι και κόλασι και τιμωρία» (ΕΠΕ, 25, Στην προς Εβραίους, ομιλία ΙΖ’, σελ.39). Και καταλήγει πολύ χαρακτηριστικά: «Γι’ αυτό και ο ιερεύς προσφωνεί τότε και καλεί τους αγίους, και με τα λόγια αυτά επικρίνει όλους, ώστε κανείς να μη προσέλθη απροετοίμαστος. Διότι, όπως στο κοπάδι εκείνο, στο οποίο υπάρχουν πολλά πρόβατα υγιή και πολλά γεμάτα με ψώρα, πρέπει να διαχωρισθούν αυτά από τα υγιή, έτσι και στην Εκκλησία, επειδή άλλα πρόβατα είναι υγιή και άλλα υποφέρουν από κάποια ασθένεια, με τα λόγια αυτά διαχωρίζει αυτά από εκείνα, αφήνοντας ο ιερεύς ν’ ακουσθή παντού η φοβερή αυτή κραυγή, καλώντας έτσι και προσελκύοντας τους πιστούς» (οπ. παρ. σελ. 41).
Χωρίς πνευματική προετοιμασία και ψυχική «δοκιμασία», δηλαδή μετάνοια και εκζήτηση του ελέους του Θεού, ποτέ ας μη πλησιάσουμε τον μυστικό άνθρακα, ο οποίος κατακαίει τους αναξίους. Γράφει ο Απόστολος: «Τις μετοχή δικαιοσύνη και ανομία; Τις δε κοινωνία φωτί προς σκότος; Τις δε συμφώνησις Χριστώ προς Βελίαλ;» (Β’ Κορ. στ’, 14-15). Πως θα πλησιάσει τον Άγιον και Πανάγιον εκείνος που είναι βουτηγμένος στην ανομία; Πως θα αναμίξει την κακοσμία των παθών του με το ουράνιο μύρο της ιεράς θυσίας;
Χρειάζεται, συνεπώς, μεγάλη προσοχή πως προσερχόμεθα στη Θεία Μετάληψη. Ούτε αποχή, ούτε χωρίς την κατάλληλη προετοιμασία.
*
Υπάρχουν προσέτι στον προφήτη Ησαία και άλλες προφητείες, που προτυπώνουν και πάλιν το πρόσωπο της Παναγίας, όπως είναι ο θρόνος της θεότητος και τα λόγια του περί της παρθενίας της.
Κατά πρώτον, τον θρόνο της θεότητος του Κυρίου βλέπει ο προφήτης και λέγει: Έρχεται ο Κύριος «καθήμενος επί θρόνου υψηλού και επηρμένου» (6,1) και καθήμενον «επί νεφέλης κούφης» (19,1). Και στις δύο αυτές προφητείες έχουμε σαφεστάτη προτύπωση της Παναγίας. Ο υψηλός και επηρμένος θρόνος και η ελαφριά νεφέλη, όπου κάθεται ο Ιησούς Χριστός είναι η Παναγία, η οποία υπηρέτησε το μυστήριο της θείας ενανθρωπήσεως. Οι ύμνοι άλλωστε της Εκκλησίας είναι χαρακτηριστικοί εν προκειμένω. Και στην Θ. Λειτουργία του Μεγ. Βασιλείου ακούγεται: «Επί Σοι χαίρει, Κεχαριτωμένη… την γαρ Σην μήτραν θρόνον εποίησε και την Σην γαστέρα πλατυτέραν ουρανών απειργάσατο». Αυτή την προφητεία αναφέρει και ο υμνογράφος του Κανόνος του Ακαθίστου ύμνου γράφοντας: «Ο καθήμενος εν δόξη επί θρόνου θεότητος εν νεφέλη κούφη ήλθεν Ιησούς ο υπέρθεος…». Επίσης και ο υμνογράφος του Κανόνος των Χριστουγέννων λέγει: «Μυστήριον ξένον ορώ και παράδοξον˙ Ουρανόν το σπήλαιον θρόνον Χερουβικόν την Παρθένον˙ την φάτνην χωρίον…».
Είναι γεγονός ότι οι Πατέρες της Εκκλησίας διαπιστώνουν άριστα τον συνδετικόν αυτόν κρίκον της Χριστολογίας και του προσώπου της Υπεραγίας Θεοτόκου. Κάμνοντας αναφορά στον πρ. Ησαία (26,18), ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς γράφει: «Αν ούν και ημείς προς ταίς άλλαις αρεταίς προσκαρτερώμεν και ταίς ευχαίς τω του Θεού ναώ μετά συνέσεως προσεδρεύοντες, εντεθησαυρισμένην εαυτοίς ευρήσομεν την καθαρότητα της καρδίας χωρούσαν και εμφανίζουσαν ημίν τον Θεόν. Ταύτην γαρ και την κατ’ αυτήν εκ ψυχής προς Θεόν διάθεσιν εγγάστριον πνεύμα σωτήριον και ο Ησαίας φησί, λέγων προς αυτόν˙ Διά τον φόβον σου Κύριε, εν γαστρί ελάβομεν και ωδινήσαμεν, και ετέκομεν πνεύμα σωτηρίας σου, ο εκυήσαμεν επί της γης» (Ομιλία ΜΒ’, Εις την Γέννησιν της Θεοτόκου, θ’, εκδ. Σ. Οικονόμου, Αθήναι 1864, σ. 15).
Ο δε άγιος Συμεών ο νέος Θεολόγος γράφει σχετικά, ερμηνεύοντας το παραπάνω χωρίο του προφήτη, δηλαδή το «εν γαστρί ελάβομεν…», ότι η Θεοτόκος: «Εν θείω Πνεύματι τον Λόγον της γνώσεως του Θεού τίκτουσα, αεί εν ταίς καρδίαις ημών το μυστήριον της ανακαινίσεως των ανθρωπίνων ψυχών και την κοινωνίαν μετά του Θεού Λόγου και ένωσιν απεργάζεται, ην και το θείον ούτω λέγον υπαινίττεται λόγιον (Συμεών του νέου Θεολόγου, εκ των Ηθικών του οποίου, Λόγος Α’, ι’ εκδ. S.C. 122, 258).
Ένα ιδιαίτερο σημείο, το οποίο οφείλουμε να προσέξουμε είναι η υπογράμμιση του προφήτου για την αιτία των δεινών και των βασάνων και συγχρόνως της κατάθλιψης των ανθρώπων. Λέγει ο προφήτης: «Η γη ηνόμησε διά τους κατοικούντας αυτήν, διότι παρήλθον τον νόμον και ήλλαξαν τα προστάγματα, διαθήκην αιώνιον, διά τούτο άρα έδεται την γην, ότι ημάρτοσαν οι κατοικούντες αυτήν» (Ησ. 24, 5-6). Δηλαδή, διαπιστώνει ο προφήτης ότι γενεσιουργός αιτία της θλίψεως των ανθρώπων είναι η ηθική παρακμή. Ο άνθρωπος θέλησε να πορευθεί χωρίς τον Θεό, χωρίς εφαρμογή των εντολών του, χωρίς τον θείο νόμο, με κλειστό το Ευαγγέλιο. Δεν σέβεται τον Θεό και συνεχώς αμαρτάνει. Αλλ’ ο Θεός μεριμνά, παιδαγωγεί και με τα δεινά ωστόσο υπάρχει και «ελπίς τω ευσεβεί» (Ησ. 24,16).
Και φθάνουμε στα τελευταία κεφάλαια του βιβλίου του, όπου ο προφήτης Ησαίας ομιλεί για την αγάπη και την δικαιοσύνη του Θεού, ο Οποίος δημιουργεί την «νέα Σιών», τουτέστιν την Εκκλησία. Θα πεί: «Φωτίζου, φωτίζου η νέα Ιερουσαλήμ, ήκει γαρ σου το φως και η δόξα Κυρίου επί σε ανέτειλε» (Ησ. 60,1). Η ολόφωτη δόξα του Κυρίου ανέτειλε χαρμόσυνος. Ακτινοβολεί και φωτίζει. Ο Χριστός χάρισε στον κόσμο την νίκη κατά του θανάτου, γι’ αυτό και ως ύμνος ο παραπάνω στίχος ψάλλεται το Πάσχα. Φυγαδεύτηκε πλέον το σκότος της ασέβειας και της πλάνης και ήλθε το φως της σωτηρίας. Και αυτό το φως, θα έλθει σ’ όλη την οικουμένη.
Θα έλθει με την αγία Εκκλησία «φύτευμα Κυρίου εις δόξαν» και τότε «ιερείς Κυρίου κληθήσεσθε, λειτουργοί Θεού» και «οικοδομήσουσιν ερήμους αιωνίας». Θα έλθει η ωραιότητα και δόξα της «νέας Ιερουσαλήμ». Οι πιστοί δε, στο χώρο της Εκκλησίας θα έχουν ασφάλεια και ευφροσύνη. «Ιδού εγώ ποιώ αγαλλίαμα Ιερουσαλήμ και τον λαόν μου ευφροσύνην» (Ησ. 65,18).
Μητρ. Μάνης Χρυσόστομος
Πεμπτουσία

Και επέθηκεν αυτοίς όνομα Βοανεργες, Ο εστίν υιοί βροντής “.
” Γιός της βροντής “ ονομάσθηκε ο Απόστολος, επειδή είναι αντίλαλος της φωνής του Αγίου Πνεύματος, αστράπτοντας και βροντώντας σε μας τα θεία, σαν να βγήκε από τα νέφη της Θείας Χάριτος.
” Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος.”. Τι μεγαλειώδης Θεολογία! Δεν εξεπλάγησαν από τον θόρυβο μιας βροντής οι άνθρωποι τόσο, όσο εξεπλάγησαν μαζί με τα επίγεια και τα ουράνια από την Θεολογία του Ιωάννου, αφού κι εκείνοι μαθήτευσαν στον Ιωάννη.
Ο Ιωάννης μίλησε πέρα από αίσθηση. Πήρε για αρχή όχι τον ουρανό και την γη, αλλά τον Ποιητή του ουρανού και όλων των επουρανιων πνευμάτων, λέγοντας:” Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος. ”
Είδες σε ποιο άπειρο ύψος ανέβασε το μάτι της ψυχής του;
Θεολογία που ήχησε τα ουράνια δώματα, δυνατότερα από την βροντή! Λόγος που διέσχισε τα σύμπαντα γοργότερα από την αστραπή! ” Εθαυμαστωθη η γνώσις σου εξ εμού “. Και στον Ιωάννη ως θεοειδή ας το απευθύνη ο καθένας, που περιέλαβε το πλάτος της υπ ουρανόν με τα κηρύγματα του και περπάτησε στα ίχνη της αβυσσαλέας σοφίας με τις υψηλές του έννοιες. Με αυτόν καταργήθηκαν οι πύλες του Άδου, με το πλήρωμα της φωνής του Θεού. Ο ήλιος της Ορθοδοξίας ανέτειλε. Με αυτόν, η σοφία του κόσμου τούτου μωράνθηκε και τα πέρατα γέμισαν από την σοφία του Θεού.
Αλλά τί ακόμη να πούμε; ” Ἰησοῦς οὖν ἰδὼν τὴν μητέρα καὶ τὸν μαθητὴν παρεστῶτα ὃν ἠγάπα, λέγει τῇ μητρὶ αὐτοῦ· γύναι, ἴδε ὁ υἱός σου. Εἶτα λέγει τῷ μαθητῇ· ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου. Καὶ ἀπ’ ἐκείνης τῆς ὥραςἔλαβεν ὁ μαθητὴς αὐτὴν εἰς τὰ ἴδια.” Και σε άλλο σημείο λέγει:” ος καὶ ἀνέπεσεν ἐν τῷ δείπνῳ ἐπὶ τὸ στῆθος αὐτοῦ καὶ εἶπε· Κύριε, τίς ἐστιν ὁ παραδιδούς σε;”
Αυτά ήταν μια κληρονομιά, σαν δώρα βασιλικά στον Θεολόγο, προ πάντων μάλιστα λέγω: Η αγάπη του Ιησού σ αυτόν, ξεχωριστή από τους άλλους Αποστόλους, η πτώση πάνω στο ακηρατο στήθος, και το ότι ονομάσθηκε υιός της Θεομητορος.
Η επιστήθια πρόσπτωση. Τι αξίωμα! Τα Χερουβείμ είναι όχημα του Θεού και ο Ιωάννης επιστερνιο στήριγμα. Ο Μωυσής μόλις είδε τα οπίσθια του Θεού και αυτό, όταν το ζήτησε. Ο Ιωάννης μόνος του αγκαλιάζει το στήθος του Ιησού… Απ εδώ (από το στήθος του Ιησού) μου φαίνεται, σαν από κάποια πηγαία ζωή άντλησε τα θεόβρυτα νάματα της σοφίας, όπως ακριβώς ρέουν από την εμψυχη κοιλία και σχηματίζουν τους ποταμούς της Θεολογίας.
Από το εγκώμιο του Αγίου Θεοδώρου του Στουδιτου στον Άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο

ΕΝΑ ΑΚΟΜΗ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΒΙΒΛΙΟ
ἒρχεται νὰ προστεθεῖ στὰ ὅσα ἤδη κυκλοφοροῦν μετὰ τὸν θάνατο τοῦ μακαριστοῦ πατέρα μας, Σιατίστης κυροῦ Παύλου.
Τὸ βιβλίο αὐτό, τῶν ἐκδόσεων ΑΡΧΟΝΤΑΡΙΚΙ (2109310605, info@archontariki.eu) τῶν καλῶν μας φίλων Ἡλία Λιαμῆ καὶ Νίκου Σαμπαζιώτη, ἀποτελεῖ μιὰ πρωτότυπη συλλογικὴ ἔκδοση σ υ ν ε ν τ ε ύ ξ ε ω ν ἀνθρώπων ποὺ γνώρισαν τὸν μακαριστὸ Ἱεράρχη, καὶ ποὺ ἔζησαν μαζί του ὡς ἄνθρωποι τῆς διπλανῆς πόρτας, τόσο στὴ Χαλκίδα, ὅσο καὶ στὴ Σιάτιστα.
Εὐχαριστῶ τοὺς ἐκδότες ποὺ συμπεριέλαβαν καὶ τὴν ἐλαχιστότητά μου σὲ κείνους ποὺ ἔζησαν ἀπὸ κοντὰ τὶς ποιμαντικὲς ἀγωνίες, τὶς δακρύβρεκτες σιωπηλὲς προσευχές, τὶς μετὰ φόβου Θεοῦ Λειτουργίες, τὶς ἐμβληματικές, λαοφιλεῖς καὶ πολυπληθεῖς Συνάξεις "Νεολαίας κάθε ἡλικίας-ἀπὸ 8 ἕως 88 ἐτῶν", ὅπως λέγαμε σκωπτικὰ μὲ τὸν Πατέρα μας καὶ γελούσαμε, στὴν Αἴθουσα τοῦ Θρόνου τοῦ Ἐπικοπείου Σιατίστης ("τοῦ σπιτιοῦ τῶν παιδιῶν μου ὅλων", τὸ ἀποκαλοῦσε ὁ Δεσπότης μας) κεῖνες τὶς ἀλησμόνητες Δευτέρες, τὶς Ὀνομαστικὲς Ἑορτές μας, τὶς φιλόξενες τράπεζες ὅπου ἐν ἀφελότητι πέρασαν καὶ γευμάτισαν καὶ δείπνησαν καὶ κόψανε τὴν Πίτα καὶ συζήτησαν, ἐξομολογήθηκαν, παρηγορήθηκαν καὶ εὐλογήθηκαν ἑκατοντάδες ψυχὲς τὰ δεκατρία σχεδὸν αὐτὰ χρόνια καὶ τόσα ἄλλα, μάλιστα ἀπὸ τὴν πολυεύθυνη θέση τοῦ Πρωτοσυγκέλλου του.
Τολμῶ νὰ πῶ θὰ ἦταν ἔλλειμα θεολογικὸ ἡ ἔλλειψη ἑνὸς τέτοιου βιβλίου, ποὺ συνδέει τὴν Θεολογία μὲ τὴν καθημερινότητά μας. Διότι ὅπως ἔλεγε κάποτε καὶ ὁ Ν. Πεντζίκης, "ἂν ὁ Θεὸς καταντήσει ἰδέα, δός του μιὰ κλωτσιὰ καὶ βγάλτον ἀπὸ τὴ μέση". Θὰ ἀσχολεῖσαι μόνο μὲ ἀνα-μασήματα, ἔνδοξα παρελθόντα τῶν Πατέρων, ἄσαρκες μιμήσεις, πλαστογραφήσεις δίχως νόημα, κοντολογὶς θὰ εἶσαι καὶ σὺ ἕνας ἀπὸ τοὺς τόσους ἰδεολόγους / ἰδεοληπτικοὺς ποὺ κυκλοφοροῦν σήμερα, καὶ μάλιστα ὁ ἐπικινδυνότερος ὅλων διότι καταντᾶς νὰ παίζεις "ἐν οὐ παικτοῖς", δηλ. με τὸ Ὄνομα τοῦ Χριστοῦ, ἀποστερώντας Το ἀπὸ τὴ σάρκα, μέσῳ τῆς ὁποίας μᾶς ἔγινε Γνώριμος καὶ Φίλος.
Τέτοιες συναντήσεις περιλαμβάνει τὸ ἔμορφο τοῦτο βιβλίο μὲ τὰ χρυσαφένια λόγια καὶ νὰ εὐχαριστήσω καθηκόντως καὶ πάλι τοὺς δύο φιλότιμους ἐκδότες ποὺ ὑποβλήθηκαν στὸν κόπο νὰ ἔρθουν μέχρι τὴ Λαμία, στὸ Γραφεῖο μας, στὸ Πνευματικὸ καὶ Διοικητικὸ Κέντρο τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Φθιώτιδος, καὶ ὑπομονετικὰ νὰ καταγράψουν τὰ ὅσα ἄκουσαν.