"Αγιον Ορος" Χριστιανικό Ορθόδοξο Φόρουμ

Το παράπονο του Χριστού
«Ὦ γενεά ἄπιστος, ἕως πότε πρός ὑμᾶς ἔσομαι, ἕως πότε ἀνέξομαι ὑμῶν;».
ΚΥΡΙΑΚΗ Δ΄ ΝΗΣΤΕΙΩΝ
Κατεβαίνοντας ὁ Χριστός ἀπό τό ὄρος τῆς μεταμορφώσεως καί τῆς δόξας του, βρίσκεται ἀντιμέτωπος μέ τήν ἀθλιότητα τῶν ἀνθρώπων, πού στενάζουν κάτω ἀπό τή δουλεία τοῦ Σατανᾶ.
Ἕνας πατέρας, πού βλέπει σάν ἔσχατη ἐλπίδα γιά τό παιδί του τήν δύναμη τοῦ Χριστοῦ, χωρίς ὅμως νά ἔχει τήν ἀπαιτούμενη πίστη νά δεχθεῖ αὐτή τήν δύναμη. Θά τολμήσει μάλιστα, θρασύς ὅπως εἶναι, νά πεῖ καί σ’ αὐτόν τόν Χριστό: «Εἴ τι δύνασαι, βοήθησον ἡμῖν». Ἄν δηλαδή καί σύ μπορεῖς νά κἀμεις κάτι, κάμε το (εἰδ’ ἄλλως, ἄσε με νά πάω στή μοῖρα μου...). Πόση σκληρότητα!
Εἶναι καί οἱ Μαθηταί, πού μέσα στό ψῦχος ἐκεῖνο τῆς ἀπιστίας καί σκληροκαρδίας, παγώνουν καί χάνουν τήν δύναμη τοῦ Θεοῦ μέσα ἀπό τά χέρια τους, ἀδυνατῶντας νά θεραπεύσουν τό βασανισμένο παιδί.
Εἶναι ἀκόμα καί οἱ Γραμματεῖς· ἐπωφελοῦνται τήν ἀποτυχία τῶν μαθητῶν, γιά νά ἐκτοξεύσουν τό δηλητἠριό τους ἐνἀντια σ’ αὐτούς, ἀλλά προπάντων ἐνάντια στόν Διδάσκαλό τους.
Εἶναι τέλος, καί ὁ λαός, ὁ ὄχλος, ἡ εὐμετάβλητη αὐτή μάζα, πού δυστυχῶς ἐπηρεάζεται καί παρασύρεται συνήθως ἀπό τούς ἐχθρούς τοῦ Χριστοῦ καί ὑπηρετεῖ τά συμφέροντά τους.
Αὐτή τήν θλιβερή κατάσταση ἀντικρύζει ὁ Χριστός, κατεβαίνοντας ἀπό τό Θαβώρ. Δίκαια ἐκφράζει τό παράπονο καί τήν ἀγανάκτησή του μέ τά φοβερά ἐκεῖνα λόγια: «Ὦ γενεά ἄπιστος, ἕως πότε πρός ὑμᾶς ἔσομαι, ἕως πότε ἀνέξομαι ὑμῶν;». Μέχρι πότε θά εἶμαι ἀνάμεσά σας, καί θἀ ἀνέχομαι τήν ἀπιστία σας;
Τό παράπονο αὐτό τοῦ Χριστοῦ τό ζεῖ κάθε ἐργάτης τοῦ Εὐαγγελίου, κληρικός ἤ λαϊκός, καί γενικά κάθε χριστιανός, πού θέλει νά ζεῖ τήν πίστη του μέ συνέπεια στήν ἐποχή μας.
Στό σημεῖο ὅμως αὐτό προβάλλει κατηγορηματικό τό ἐρώτημα. Τί θά κάμει ὁ ἐργάτης τοῦ Εὐαγγελίου; Τί θά κάμει ὁ διδάσκαλος, ὁ καθηγητής, ὁ γνήσιος πνευματικός ἡγέτης, ὁ κάθε χριστιανός; Θά ἀφήσει τόν ἑαυτό του νά κυριευθεῖ ἀπό τήν ἀπογοήτευση; Θά ἀφήσει νά παγώσει μέσα του ὁ ζῆλος; Θά συμβιβασθεῖ; ΟΧΙ, μᾶς φωνάζει ὁ μεγάλος παραπονεμένος, ὁ ΧΡΙΣΤΟΣ μας. Παρακολουθῆστε τον. Ἰδέτε Τον. Δέν μἐνει στό ξέσπασμα τῆς δίκαιης ὀργῆς Του. Δέν νικιέται ἀπό τό παράπονό Του. Ἀντίθετα, τό παράπονο τό νικᾶ ἡ ἀγάπη Του γιά τόν ἄνθρωπο, πού ὑποφέρει. Γι’ αὐτό ζητεῖ νά τοῦ φέρουν τό ἄρρωστο παιδί, γιά νά τό θεραπεύσει. «Φέρετέ μοι αὐτόν ὧδε».
Ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ χλευάζεται ἀπ’ ὅλους. Κανείς δέν τόν θέλει...Ἀλλ’ ὁ Θεός ἀπαντᾶ: «Συνέχισε νά σπέρνεις τόν σπόρο στίς καρδιές. Μή ἀφήσεις τόν λόγο τοῦ Θεοῦ νά σβήσει μέσα στόν τάφο τῆς σιωπῆς, οὔτε τήν δύναμή Του νά καταντήσει στά χέρια σου ἀδυναμία. Μή προδώσεις ποτέ τόν Ἀρχηγό. Μή σταματήσεις τόν ἀγώνα!...».
Ἀπό τό βιβλίο τοῦ πατρός Γεωργίου Μεταλληνοῦ ΦΩΣ ΕΚ ΦΩΤΟΣ , τῶν ἐκδόσεων «Ὀρθόδοξος Κυψέλη», σελ. 314.
Ἐπιμέλεια ἀντιγραφῆς Φώτιος Μιχαήλ, ἰατρός

Ἄλλο πράγμα ἡ δειλία καί ἄλλο ὁ τρόμος ἀπέναντι στόν θάνατο
Δ΄ ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΩΝ ΝΗΣΤΕΙΩΝ . ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΟΣ
Ἡ «Κλίμαξ» τοῦ ἁγίου Ἰωάννου εἶναι τό διαμάντι τῆς ἀσκητικῆς μας γραμματείας.
Οἱ ἐρευνηταί θεωροῦν πώς, ὅπως ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός τόν 8ο αἰ. συνόψισε ὅλη τήν προηγούμενη δογματική διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας μας, τό ἴδιο ἔκανε κι ὁ Ὅσιος Ἰωάννης τῆς Κλίμακος, ὁ ὁποῖος τόν 6ο αἰ. συνόψισε, κωδικοποίησε, ὅλη τήν προηγούμενη ἀσκητική διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας μας.
Στόν 6ο λόγο τῆς «Κλίμακος», ὁ ὁποῖος ἀναφέρεται στή μνήμη τοῦ θανάτου, ὁ ἅγιος Ἰωάννης μᾶς λέγει ὅτι ἡ δειλία ἀπέναντι στόν θάνατο, τό νά δειλιάζουμε, νά φοβόμαστε τόν θάνατο, αὐτό εἶναι φυσικό γνώρισμα, τό ὁποῖο προκλήθηκε ἀπό τήν προπατορική ἁμαρτία. Διαφέρει ὅμως ὁ τρόμος τοῦ θανάτου· δηλαδή τό νά φοβόμαστε τόν θάνατο εἶναι φυσικό, νά δειλιάζουμε πρό τοῦ θανάτου εἶναι στή φύση μας· ὄχι ὅμως καί νά τρομάζουμε μπροστά στόν θάνατο· ὀ τρόμος ἁποδεικνύει ὅτι δέν ὑπάρχει μετάνοια γιά τίς ἁμαρτίες μας. «Δειλία μέν θανάτου ἐστίν ἰδίωμα φύσεως ἐκ παρακοῆς προσγινόμενον. Τρόμος δέ θανάτου ἐστίν ἀμετανοήτων πταισμάτων τεκμήριον».
Ἐπίσης μᾶς λέγει ὅτι δέν εἶναι δυνατόν νά περάσουμε μέ εὐσέβεια τήν σημερινή μας ἡμέρα, τήν κάθε ἡμέρα μας, ἄν δέν τήν λογαριάζουμε σάν τήν τελευταία τῆς ζωῆς μας. Καί μάλιστα ἐδῶ μᾶς κάνει μιά σπουδαία ἐπισήμανση. Μᾶς λέγει ὅτι ἀκόμη καί οἱ Ἕλληνες φιλόσοφοι χαρακτηρίζουν τή φιλοσοφία ὡς μελέτη θανάτου· δεῖτε τί ὡραῖα πού τό λέγει: «Καί θαῦμα ὄντως, πῶς καί Ἕλληνές τι τοιοῦτον ἐφθέγξαντο· ἐπεί καί φιλοσοφίαν τοῦτο εἶναι ὁρίζονται, μελέτην θανάτου»· ἡ πραγματική φιλοσοφία εἶναι μελέτη τοῦ θανάτου.
Ἀπό τό τρίτομο ἔργο τοῦ πατρός Θεοδώρου Ζήση «ΟΜΙΛΙΕΣ στίς Κυριακές καί στίς Ἑορτές τοῦ ἔτους», τόμος Β΄, σελ. 993, ἐκδόσεις «Τό Παλίμψηστον», Θεσσαλονίκη Δεκέμβριος 2024.
Ἐπιμέλεια ἀντιγραφῆς Φώτιος Μιχαήλ, ἰατρός

Προβολή ορθοδόξου πνευματικότητος
ΚΥΡΙΑΚΗ Δ΄ΝΗΣΤΕΙΩΝ [:Μνήμη αγίου Ιωάννου της Κλίμακος]
Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου με θέμα:
«ΠΡΟΒΟΛΗ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΤΗΤΟΣ»
[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 6-4-1997] [Β354, έκδοσις β΄]
Η Εκκλησία μας, αγαπητοί μου, αυτές τις πέντε Κυριακές της Μεγάλης Τεσσαρακοστής τις αφιερώνει σε κάποια υπόθεση ή σε κάποια υπόθεση ή σε κάποιο πρόσωπο αγίου· διότι θέλει να εξυπηρετήσει κάποιους πνευματικούς σκοπούς. Έτσι, την πρώτη Κυριακή των Νηστειών την αφιερώνει στην Ορθοδοξία, προβάλλοντας, κατεξοχήν, την Ζ΄ Οικουμενικήν Σύνοδον. Την δευτέρα Κυριακή προβάλλει τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, με σκοπό να καταδείξει τη διαφορά πνεύματος μεταξύ του δυτικού και ανατολικού Χριστιανισμού. Την τρίτη Κυριακή, που είναι το μέσον της Τεσσαρακοστής, προβάλλει τον Τίμιον Σταυρόν, προς ενίσχυσιν των πιστών, αλλά και προβολήν του σταυρικού Ευαγγελίου. Δηλαδή το Ευαγγέλιον ότι είναι θυσία, είναι σταυρός, είναι άσκησις, είναι αγών. Αλλά, μετά ταύτα, είναι η ανάστασις.
Την τετάρτη Κυριακή -σήμερα- προβάλλει τον άγιον Ιωάννη της Κλίμακος, που η καθ’ αυτό μνήμη του είναι στις 30 Μαρτίου. Όμως τον προβάλλει και σήμερα, ίσως επειδή καθημερινό ανάγνωσμα στα μοναστήρια της εποχής εκείνης, παλιότερα δηλαδή, ήταν το δικό του το σύγγραμμα, που λέγεται «Κλίμαξ». Και μάλιστα διακρίνεται από άλλους που έχουν το όνομα «Ιωάννης», λέγεται «ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος». Δηλαδή ο συγγραφεύς του βιβλίου «Κλίμαξ». Και το βιβλίο αυτό, όπως σας είπα, ήταν ένα καθημερινό ανάγνωσμα εις τα μοναστήρια. Μάλιστα στην τράπεζα, όταν οι μοναχοί έτρωγαν.
Όμως, προβαλλόμενος ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, προβάλλεται και το κλασικό του, πραγματικά κλασικό του έργο αυτό που λέγεται «Κλίμαξ», αλλά και κάτι ακόμη πάρα πολύ σπουδαίο. Ότι προβάλλεται και η ανόθευτος ορθόδοξος πνευματικότης της Ανατολικής Εκκλησίας. Θα το ξαναπώ: Προβάλλεται η ανόθευτος ορθόδοξος πνευματικότης της Εκκλησίας. Ποια δηλαδή πρέπει να είναι η πνευματικότητα, που, ερμηνεύοντες μέσα στην πράξη το Ευαγγέλιο, πώς θα το καταλάβομε το Ευαγγέλιον. Πώς θα το καταλάβομε, απλούστατα δεν είναι παρά εκείνο που οι άγιοι μάς είπαν, μας δίδαξαν, πώς πρέπει να ζούμε. Αυτό είναι η ερμηνεία, στην πράξη, του Ευαγγελίου.
Βέβαια, δεν θα μείνομε στα βιογραφικά εκείνα σημεία του αγίου Πατρός, επειδή θα θέλαμε χρόνον πολύν. Όμως σας λέγω τούτο, ότι έζησε τον 6ον αιώνα και υπήρξε ηγούμενος της Ιεράς Μονής του Σινά.
Το βιβλίον «Κλίμαξ» είναι όντως κλασικό. Κλασικό στο είδος του, και ανακλά, όπως ήδη είπαμε και ξαναλέμε, την ορθόδοξον πνευματικότητα. Γι'αυτό πρέπει να το μελετούμε, και οι μοναχοί και οι λαϊκοί. Είναι χρησιμότατο για όλους. Περιέχει το όλο του βιβλίο τριάντα ομιλίες επί πνευματικών θεμάτων, που δημιουργούν, με την θέση που τοποθέτησε την κάθε ομιλία ο όσιος πατήρ, μίαν κλιμακωτή πρόοδο. Εκ των χαμηλοτέρων προς τα υψηλότερα. Σαν ακριβώς να ανεβαίνει κανείς μία κλίμακα. Γι'αυτό λέγεται «Κλίμαξ», δηλαδή σκάλα. Και ο συγγραφεύς της, επαναλαμβάνομε, λέγεται «άγιος Ιωάννης της Κλίμακος».
Για πνευματική ωφέλεια αλλά και για μια έτσι, μικρή γεύση, επιτρέψατε, στα λίγα λεπτά μιας ομιλίας που διαθέτομε, ένα σύντομο σταχυολόγημα από τον έβδομον λόγο του, για να δείτε ποια είναι το ήθος, η πνευματικότητα της καθ’ ημάς Ανατολής· της Εκκλησίας μας. Και αναφέρεται αυτό το μικρό δείγμα που παίρνω, εις το χαροποιόν πένθος.
Τι είναι αυτό το «χαροποιόν πένθος»; Το καταλαβαίνομε κι από την έκφραση· το πένθος που δίνει χαρά. Το πένθος που δίνει χαρά. Ναι. Χαροποιόν πένθος. Αυτό είναι. Είναι το κατά Θεόν πένθος, που γεννά τη χαρά, την αληθινή χαρά και αναφαίρετη του Χριστού χαρά. Γράφει ο άγιος πατήρ ότι το κατά Θεόν πένθος είναι: «Διάθεσις ἐνωδύνου καρδίας, ἀεὶ τὸ διψώμενον ἐμμανῶς ζητοῦσα, καὶ ἐν τῇ τούτου ἀποτυχίᾳ ἐμπόνως καταδιώκουσα, καὶ ὄπισθεν τούτου ὀδυνηρῶς ὁλολύζουσα». Είναι η πρώτη παράγραφος του λόγου του του εβδόμου όπως σας είπα, που θα πει: «Τι είναι», λέγει, «το κατά Θεόν πένθος»; Είναι εκείνη η «ἐνώδυνος», η οδυνηρά διάθεσις της καρδιάς, πάντοτε ζητούσα, «ἐμμανῶς», δηλαδή σαν να έχει κανείς μανία, το διψώμενον, εκείνο που κανείς διψά. Και δεν είναι τίποτε άλλο παρά Αυτός ο Ιησούς Χριστός. Και σε περίπτωση αποτυχίας, «ἐμπόνως καταδιώκουσα καὶ ὄπισθεν», κυνηγάει από πίσω αλλά έμπονα, δηλαδή με πόνον, «ὄπισθεν τούτου ὀδυνηρῶς ὁλολύζουσα», φωνάζει με πόνο, οδυνηρώς, πίσω από τον Χριστόν.
Πάνω σ’ αυτό, θυμόμαστε εκείνον τον λόγο του Κυρίου που είπε: «Ἐλεύσονται ἡμέραι –είπε στους μαθητάς Του- ὅτε ἐπιθυμήσετε μίαν τῶν ἡμερῶν τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου ἰδεῖν, καὶ οὐκ ὄψεσθε». Είναι στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιον. «Θα ‘ρθουν ημέρες που θα επιθυμήσετε να δείτε μία, μια ημέρα από τον Υιόν του Θεού, τον Υιόν του ανθρώπου, δηλαδή από μένα, να με δείτε κάποια στιγμή, και δεν θα με δείτε. Και δεν θα με δείτε…». Αλήθεια, σκεφτείτε τους Αποστόλους που τόσο αγάπησαν τον Ιησούν Χριστόν να μην μπορούν να Τον δουν. Τι επιθυμία ήτο εκείνη που τους κατέτρωγε την καρδία για να ιδούν το πρόσωπον του Χριστού; Είναι η θλίψις, αυτό που κατατρώει την καρδιά, στην αναζήτηση της χαράς. Και αυτή η χαρά είναι ο Χριστός. Τον αναζητούμε. Πού είναι ο Κύριος; Είναι, λοιπόν, η αναζήτησις του Χριστού.
Ωραία το εκφράζει αυτό ένα άλλο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης που λέγεται «Ἆσμα ἀσμάτων». Λέγει τα εξής: Εδώ στο βιβλίο αυτό πρωταγωνιστούν δύο πρόσωπα. Εκείνος-εκείνη. Ο Νυμφίος-η νύμφη. Ο Χριστός – η ψυχή. Και αν θέλετε, ο Χριστός- η Εκκλησία. Επισκέπτεται Εκείνος εκείνην. Δηλαδή ο Χριστός την Εκκλησίαν ή την ψυχήν. Αλλά κάποια στιγμή, όταν πήγε λίγο αργά το βράδυ και λέει: «Ξέρεις, καημένε, δεν μπορώ να σε υποδεχθώ αυτήν την ώρα, γιατί έπλυνα τα πόδια μου και έπεσα στο κρεβάτι μου». Περπατούσαν ξυπόλητοι τότε οι άνθρωποι και κάθε βράδυ που έπεφταν στο κρεβάτι τους έπλεναν τα πόδια τους. Εκείνος, λέει, έβαλε το χέρι του να ανοίξει από κάπου, από μια τρύπα, το πόμολο. Αλλά, έκανε μια προσπάθεια, πλην δεν επέμενε περισσότερο και έφυγε.
Μόλις έφυγε, λέγει εκείνη -η ψυχή, η Εκκλησία- : «Ιιι! Τι έκανα! Τον άφησα και έφυγε». Πετιέται από το κρεβάτι, ανοίγει την πόρτα, βγαίνει στους δρόμους και αρχίζει να ρωτά: «Πού είναι Εκείνος που αγαπώ;». «Ἀπάγγειλόν μοι, ὃν ἠγάπησεν ἡ ψυχή μου. Ποῦ ποιμαίνεις; Ποῦ κοιτάζεις –δηλαδή: πού είναι το σπίτι σου;- ἐν μεσημβρίᾳ; Ἐπὶ κοίτην μου ἐν νυξὶν ἐζήτησα ὃν ἠγάπησεν ἡ ψυχή μου (:στο κρεβάτι μου εζήτησα την νύχτα Εκείνον που αγάπησε η ψυχή μου) · ἐζήτησα αὐτὸν καὶ οὐχ εὗρον αὐτόν (:τον ζήτησα, αλλά δεν τον βρήκα)· ἐκάλεσα αὐτόν, καὶ οὐχ ὑπήκουσέ μου (:τον φώναξα, δεν άκουσε). Ἀναστήσομαι δὴ καὶ κυκλώσω ἐν τῇ πόλει (:Θα σηκωθώ και θα πάω γύρω γύρω την πόλη), ἐν ταῖς ἀγοραῖς καὶ ἐν ταῖς πλατείαις (:στις αγορές, στα μαγαζιά, στις πλατείες της πόλεως, στους δρόμους), καὶ ζητήσω ὃν ἠγάπησεν ἡ ψυχή μου (:και θα αναζητήσω Εκείνον που αγάπησε η ψυχή μου). Ἐζήτησα αὐτὸν καὶ οὐχ εὗρον αὐτόν((:Τον ανεζήτησα αλλά δεν τον βρήκα)».
Είναι τόσο ωραία! Έχει πολλά εκεί. Μάλιστα λέει σε κοπέλες, που βγαίνει έξω: «Μήπως είδατε τον αγαπημένον μου;». Και λέγουν αυτές: «Ποιος είναι ο αγαπημένος σου; Ποιος είναι;». Κι αρχίζει να περιγράφει τον αγαπημένο της. «Έτσι είναι το πρόσωπό του», λέει, «έτσι είναι τα μάτια του, έτσι είναι η κεφαλή του, το ανάστημά του». Όλα εκείνα τα οποία μεταφορικώς αναφέρονται εις την ωραιότητα του Ιησού Χριστού.
Αυτό, λοιπόν, το χαροποιόν πένθος, πενθώ γιατί δεν έχω τον Χριστό, να Τον δω κοντά κοντά, μου δίνει όμως χαρά, γιατί ξέρω ότι υπάρχει ο αγαπημένος μου, εκφράζεται σε εκείνο το «ἐζήτησα αὐτὸν καὶ οὐχ εὗρον αὐτόν». Αυτό είναι το χαροποιόν πένθος. Και αυτό το πένθος κρατά σε όλο το μήκος της ζωής ενός πιστού ανθρώπου, επειδή, όπως λέγει ο Απόστολος Παύλος: «Διὰ πίστεως περιπατοῦμεν οὐ διὰ εἴδους». Πολιτευόμεθα εις την ζωήν αυτήν δια πίστεως. Όχι «διὰ εἴδους». Το εἶδος είναι η μορφή. Δηλαδή δεν έχομε την μορφήν του Χριστού εις την παρούσα ζωή. Έχομε μόνον την πίστη εις το πρόσωπό Του. Είναι καταπληκτικό.
Μάλιστα ο Κύριος εγύμναζε τους μαθητάς Του, γιατί σε λίγο θα Τον έχαναν μετά την Ανάστασή Του, γι’ αυτό και αλλάζει μορφήν. Εκεί εις την λίμνην της Τιβεριάδος, είναι εις τον αιγιαλόν. Κι εκείνοι, επτά μαθηταί, στο καΐκι και ψαρεύουν. Φωνάζει: «Παιδία, ἔχετε τι βρώσιμον; Προσφάγιον;». «Παιδιά, έχετε τίποτα φαγητό;». Ήταν πρωί. Εκείνοι είπαν: «Οὐ». Μονολεκτικά. Όχι. Τον κοιτάζουν όμως αυτόν. «Περίεργο, ποιος είναι;». Λέει ο Ιωάννης: «Ὁ Κύριος ἐστίν!». «Είναι ο Κύριος!». Όταν βγήκαν στην παραλία έξω και βρήκαν ψάρι ψημένο «ἐπὶ ἀνθρακιᾶς(:πάνω σε κάρβουνα)» κ.τ.λ. τους είπε πολλά. Εντούτοις, λένε: «Ποιος είναι;». Και δεν τολμούσαν να του πουν: «Εσύ, ποιος είσαι;». Αυτό ακούγεται, αγαπητοί μου, κάθε ένδεκα Κυριακές. Είναι ένα τεμάχιο από τον Ιωάννη, που είναι ως εωθινόν ευαγγέλιον. Δεν τολμούσαν να του πουν: «Ποιος είσαι;». «Μα, ο Κύριος δεν είναι; Είναι ο Κύριος;». Τους εγύμναζε, να βρίσκεται ἐν ἑτέρᾳ μορφῇ · όπως και στους δύο προς Εμμαούς, κ.λπ. Τους εγύμναζε ότι πια δεν θα είχαν τη μορφή Του, αυτή που Τον είχαν γνωρίσει, αλλά θα Τον εγνώριζαν δια της πίστεως. Προσέξτε αυτό που σας λέγω, είναι πάρα πολύ σημαντικό, είναι πάρα πολύ σπουδαίο.
Και συνεχίζει ο Παύλος, όταν λέγει ότι «διὰ τῆς πίστεως περιπατοῦμεν, οὐ διὰ εἴδους· θαρροῦμεν δὲ καὶ εὐδοκοῦμεν μᾶλλον ἐκδημῆσαι ἐκ τοῦ σώματος καὶ ἐνδημῆσαι πρὸς τὸν Κύριον». «Γι’ αυτό κάπου», λέγει, «επιθυμούμε και θέλομε να φύγομε από το σώμα μας, δηλαδή να πεθάνομε, για να πάμε να συναντήσομε το ποθεινόν πρόσωπον, τον Ιησούν Χριστόν». Αλλά όχι· δεν χρειάζεται. Όταν θα γίνει η ανάστασις των νεκρών, τότε θα Τον δούμε με τα σωματικά μας πάλι μάτια, ως άνθρωπον.
Έχομε λοιπόν την λύπη, το πένθος, γιατί δεν βλέπομε τον Κύριο. Έχομε την χαρά της ελπίδος όμως ότι θα Τον συναντήσομε σύντομα τον Κύριον. Έτσι δημιουργείται από τον ιερό συγγραφέα, τον άγιο Ιωάννη της Κλίμακος, μια λέξις, ένας όρος: «Χαρμολύπη»· που θα πει χαρά και λύπη, χαρμολύπη. Γι’ αυτό, λέγει πάλι ο άγιος Ιωάννης: «Κατέχων κάτεχε τὴν μακαρίαν τῆς ὁσίας κατανύξεως χαρμολύπην· καὶ μὴ παύσῃ τῆς ἐν αὐτῇ ἐργασίας –εννοείται εργασία πνευματική-, ἄχρις οὗ μετάρσιον ἐκ τῶν ἐντεῦθεν τῷ Χριστῷ καθαρὸν παραστήσῃ σε». «Έως ότου φύγομεν από τον κόσμον αυτόν» κ.λπ. Δηλαδή: «Κράτα σφικτά -να σας το αποδώσω παρ’ ό,τι ο χρόνος τρέχει- αυτήν την ευτυχισμένη χαρμολύπη, που γεννιέται από την κατάνυξη. Μη παύσεις να την καλλιεργείς, έως ότου σε ανεβάσει από τα γήινα και καθαρόν σε παρουσιάσει μπροστά στον Χριστόν».
Ένα δυστύχημα: Ο σύγχρονος Χριστιανός, δεν περιμένει πλέον τον Χριστόν, ούτε Τον ποθεί, ούτε πενθεί εις την αναζήτησή Του. Έχει μία πνευματική επάρκεια, ότι… «ε, βαφτίστηκα, πάω στην Εκκλησία, κοινωνώ… Τι άλλο θέλω; Τι άλλο περισσότερο;». Δηλαδή μια πνευματικότητα η οποία… πώς να την χαρακτηρίσω; Την χαρακτηρίζω για μια στιγμή χλιαράν, για να μην πω κάτι χειρότερο… Και λέει ο Κύριος εις τον «ἂγγελον» –επίσκοπον- της Λαοδικείας: «Επειδή δεν είσαι ούτε ψυχρός ούτε θερμός αλλά είσαι χλιαρός, ‘’μέλλω σὲ ἐμέσαι’’». «Πρόκειται να σε ξεράσω!». Συμφορά. Οι πιο πολλοί Χριστιανοί μας που είναι χλιαροί, ήδη τους ξερνάει ο Κύριος; Ναι. Αλλά λέγει: «Μέλλω σὲ ἐμέσαι». «Ἐμῶ» θα πει «ξερνώ». Του ρήματος «ἐμῶ» «Θα σε ξεράσω». Αλλά λέει: «θα σε ξεράσω». Βάζει το «θα»· που σημαίνει «σου δίνω χρόνο να γίνεις θερμός. Να καταλάβεις ότι η πνευματικότητα δεν περιορίζεται σε εκείνα τα όρια που εσύ νομίζεις. Εμπόνως, με πόνο καρδιάς με αναζητάς; Ζεις την ορθόδοξον πνευματικότητα; Εάν δεν ζεις, τότε πρόσεξε. Θα εκπνεύσει το ‘’θα’’! Και θα σε ξεράσω».
Αυτό είναι το δυστύχημα με τους συγχρόνους μας Χριστιανούς. Τίποτα ο σύγχρονος Χριστιανός δεν καταλαβαίνει από χαρμολύπη. Βέβαια, εκτός εξαιρέσεων φυσικά. Γιατί δεν καταλαβαίνει ότι το ευαγγέλιον είναι σταυρικόν. Δηλαδή ότι πρέπει να αισθανθεί ότι σταυρώνεται μαζί με τον Χριστό. Τον Χριστιανισμό τον θεωρεί σαν μια, απλώς, ευκαιρία να αισθάνεται -μάλλον!- μια κοσμική χαρά, έχοντας βεβαίως κατασιγασμένη την συνείδησιν· κοσμική χαρά. Και ακόμη το να έχει μίαν υλικήν κατάκτησιν. Εκεί σταματά ο σύγχρονος Χριστιανός.
Εντούτοις, δεν είναι εδώ ο «γάμος». Παρά ταύτα… ποιος «γάμος»; Την λέξη την βάζω εντός εισαγωγικών. Είναι ό,τι χαρά νιώθει η νύμφη δια τον Νυμφίον και ο Νυμφίος δια την νύμφη. Ό,τι ακριβώς εκφράζεται μέσα στο βιβλίο «Ἆσμα ἀσμάτων»· που προηγουμένως σας είπα ένα πολύ μικρούτσικο κομματάκι. Είναι, δηλαδή, οι πνευματικοί γάμοι, δηλαδή η ένωσις Χριστού και ψυχής. Χριστού και ανθρώπου. Και λέγει πάλι ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος στην 19ην παράγραφό του: «Οὐκ ἔστιν ἡμῖν, ὦ οὗτοι, ἐνταῦθα ἡ τοῦ γάμου κλῆσις (:Δεν είναι εδώ, ω αγαπητοί μου, δεν είναι εδώ η κλήσις του γάμου), οὐκ ἔστιν, οὔκουν· πάντως δὲ εἰς πένθος ἑαυτῶν ὁ καλέσας ἡμᾶς ἐνταῦθα ἐκάλεσε(:Εδώ, στην παρούσα ζωή μάς κάλεσε εις πένθος)». Και είναι το πένθος της αμαρτωλής ζωής. Να πενθήσομε τον αμαρτωλό εαυτό μας. Να πενθήσομε τις αμαρτωλές ροπές μας. Δεν είναι εδώ, λοιπόν, η χαρά των γάμων. Αλλά είναι απλώς ο τόπος της καθάρσεως. Εδώ θα καθαριστούμε. Τώρα, η Βασιλεία του Θεού απλώς, όπως λέει ο Κύριος, «βιάζεται», εκβιάζεται, «καὶ βιασταὶ ἁρπάζουσιν αὐτήν». Δηλαδή πρέπει να εκβιάσω τον νωθρόν, αμαρτωλόν εαυτό μου, για να μπω στη Βασιλεία του Θεού. Και ο βιασμός αυτής της νωθρής φύσεως είναι το πένθος.
Λέγει πάλι ο ίδιος άγιος πατήρ: «Θανάτωσε την αμαρτία -σε απόδοση σας το λέγω- και τότε θα είναι περιττά τα δάκρυα της οδύνης στα μάτια σου. Όπου δεν υπάρχει πληγή, δεν χρειάζεται νυστέρι. Στον Αδάμ πριν από την παράβαση δεν υπήρχαν δάκρυα. Όπως και μετά την ανάσταση στους δικαίους δεν υπάρχουν δάκρυα. Πενθούμε για να πετύχομε την κάθαρση. Και μετά την κάθαρση την αγάπη του Θεού».
Λέγει πάλι εις την 45ην παράγραφο: «Ο Θεός, αγαπητοί μου», λέγει, «δεν έχει ανάγκη από δάκρυα, ούτε επιθυμεί να πενθεί ο άνθρωπος από την οδύνη της καρδιάς του. Αλλά μάλλον να τον βλέπει να χαίρεται εσωτερικά από την αγάπη του σε Αυτόν».
Και αυτό το πανηγύρι έρχεται σε εκείνον που πενθεί διηνεκώς εις τον παρόντα βίον. Πάλι λέγει στην 41η παράγραφο: «Ὅστις ἐν πένθει διηνεκεῖ(:σε πένθος διαρκές) κατὰ Θεὸν πορεύεται, οὗτος καθ᾿ ἡμέραν ἑορτάζων οὐ παύεται. Ὃς σωματικῶς ἑορτάζων οὐ παύεται (:έχει κάθε μέρα γιορτή), τοῦτον πένθος αἰώνιον μέλλει διαδέχεσθαι». «Όποιος, όμως, κάθε μέρα σωματικά γιορτάζει» -όπως ο πλούσιος και ο Λάζαρος στην παραβολή εκείνη, ήταν, λέει, καθημερινά ευφραινόμενος - «αυτός», λέγει, «πηγαίνει στο αιώνιον πένθος», λέγει ο άγιος Ιωάννης. Και μη νομισθεί ότι το πένθος αυτό επιφέρει φθορά και κατάθλιψη στην ψυχή, όπως πιθανώς να νόμιζαν μερικοί. Όχι, αγαπητοί μου. Είπαμε ότι πίσω από το Θεόν πένθος υπάρχει η ανείπωτη του Χριστού χαρά. Ο Χριστός μάς είπε: «Καὶ τὴν χαρὰν ὑμῶν οὐδεὶς αἴρει ἀφ᾿ ὑμῶν». «Και την χαρά σας, που Εγώ σας δίνω, κανείς δεν μπορεί να σας την αφαιρέσει». Η χαρά του κόσμου δεν έχει καμία σχέση με τη χαρά του Χριστού. Ο Κύριος πάλι είπε: «Ἡ λύπη ὑμῶν εἰς χαρὰν γενήσεται» · «Η λύπη σας θα μεταβληθεί σε χαρά». Όπως και η λύπη η κατά Θεόν, καμιά σχέση δεν έχει με την κατά κόσμον λύπην, καμία σχέση. Το πένθος και η λύπη του κόσμου οδηγούν την ψυχήν στον θάνατο. Έχασα χρήματα, έχασα προσφιλές μου πρόσωπο, έχασα την υγεία μου, αυτό είναι πένθος κατά κόσμον. Ενώ η κατά Θεόν λύπη, οδηγεί στη ζωή.
Λέγει ακόμη: «Η άβυσσος του πένθους αντικρύζει την παράκληση εκ μέρους του Θεού. Και η καθαρότης της καρδίας δέχεται την θεία έλλαμψη. ‘’Ἔλλαμψις’’ σημαίνει- λέει ο ίδιος, σε μετάφραση σας το λέγω- απερίγραπτη ενέργεια, η οποία κατανοείται χωρίς να κατανοείται -δηλαδή μόνο με τα εσωτερικά μάτια της ψυχής, χωρίς να μπορεί κανείς να το περιγράψει ή να το μεταδώσει-. ‘’Παράκλησις’’ δε, σημαίνει», συνεχίζει ο όσιος πατήρ, «ανάψυξις της ψυχής(:παράκλησις, παρηγορία) ενός πονεμένου ανθρώπου, ο οποίος σαν νήπιο την ώρα αυτή και κλαυθμυρίζει μέσα του και φωνάζει χαρούμενα. ‘’Ἀντίληψις’’ σημαίνει –λέγει ο ίδιος- ανανέωσις της ψυχής». Αυτά είναι γραμμένα εις την 53ην παράγραφο. Αυτή είναι η καρποφορία του χαροποιού πένθους.
Αγαπητοί, τελειώνει ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, με ένα θαυμάσιον λόγιον. Ακούσατέ το. «Οὐκ ἐγκληθησόμεθα, ὦ οὗτοι, οὐκ ἐγκληθησόμεθα». Δηλαδή -να σας πω τη μετάφραση κατευθείαν; «Δεν θα κατηγορηθούμε», λέει, «αγαπητοί μου, δεν θα κατηγορηθούμε την ώρα του θανάτου μας, γιατί δεν εθαυματουργήσαμε ή γιατί δεν εθεολογήσαμε ή γιατί δεν γίναμε θεωρητικοί -δηλαδή υψηλοί θεολόγοι- · θα δώσομε, όμως, λόγο στον Θεό γιατί συνεχώς δεν πενθήσαμε». Είναι εκείνο που λέγει ο Κύριος στους Μακαρισμούς Του: «Μακάριοι οἱ πενθοῦντες ὅτι αὐτοὶ παρακληθήσονται».
Η ρίζα, λοιπόν, του κατά Θεόν πένθους ή του χαροποιού πένθους ή της χαρμολύπης, βρίσκεται στους μακαριστούς λόγους του Κυρίου μας. Να γιατί οι Πατέρες της Εκκλησίας μας έδειξαν την ορθόδοξη πνευματικότητα, όπως καθόρισαν και το ορθόδοξο δόγμα. Και η Εκκλησία μας προβάλλει την μεν πρώτη Κυριακή, θα επαναλάβομε, των Νηστειών, το ορθόδοξο δόγμα, την ορθόδοξο πίστιν, την δε Δ΄ Κυριακή των Νηστειών -σήμερα- θα προβάλει δια του αγίου Ιωάννου της Κλίμακος την ορθόδοξο πνευματικότητα. Έτσι πρέπει να ζούμε. Ναι, αγαπητοί μου, έτσι πρέπει να ζούμε. Τους δείκτες, δηλαδή, τους έχομε. Τι πρέπει, πώς πρέπει να κινηθούμε, τα έχομε. Γι'αυτό ας αρχίσομε ανάλογα να πολιτευόμεθα.
ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ
και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,
ψηφιοποίηση και επιμέλεια της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος
ΠΗΓΕΣ:
· Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.
· https://www.arnion.gr/.../omilia.../omi ... vn_713.mp3

Το πνεύμα το άλαλον και κωφόν και η νέα γενεά
ΚΥΡΙΑΚΗ Δ΄ΝΗΣΤΕΙΩΝ
Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου με θέμα:
«ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΟ ΑΛΑΛΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΚΩΦΟΝ ΚΑΙ Η ΝΕΑ ΓΕΝΕΑ»
[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 28-3-1993] (Β277)
Σήμερα, αγαπητοί μου, η Εκκλησία μας άγει την τετάρτην Κυριακήν των Νηστειών. Σε αυτήν την Κυριακή προβάλλει το πρόσωπον του αγίου Ιωάννου της Κλίμακος, συγγραφέως του βιβλίου «Κλίμαξ», για να μας θυμίσει ότι σκαλί- σκαλί πρέπει να ανεβαίνουμε την κλίμακα των αρετών. Αλήθεια, μια Σαρακοστή γίνεται κλίμακα ανοδικής πορείας; Τίθεται το ερώτημα. Ή μένουμε μόνο σε μια τυπική νηστεία, που πολλές φορές μας καλλιεργεί μια κρυφή υπερηφάνεια; Μάλιστα είναι μια ευκαιρία, μια που έγινε λόγος αν δεν έχουμε γνωρίσει αυτό το θαυμάσιον βιβλίον της «Κλίμακος» μέχρι τώρα, ευκαιρία να το γνωρίσουμε, να το προσεγγίσουμε. Είναι θαυμάσιο βιβλίο.
Ακόμη η Εκκλησία μας προβάλλει και την ευαγγελική περικοπή που αναφέρεται στη θεραπεία ενός δαιμονιζόμενου νέου, που έγινε ευθύς μετά την κάθοδο του Κυρίου μας από το όρος Θαβώρ, μετά τη Μεταμόρφωση. Και εκείνος ο ταλαίπωρος πατέρας αυτού του δαιμονιζόμενου παιδιού, λέγει στον Κύριον: «Διδάσκαλε, ἤνεγκα τὸν υἱόν μου πρός σε(:έφερα τον υιόν μου σε σένα), ἔχοντα πνεῦμα ἄλαλον. καὶ ὅπου ἂν αὐτὸν καταλάβῃ, ῥήσσει αὐτόν(:τον ρίχνει κάτω), καὶ ἀφρίζει καὶ τρίζει τοὺς ὀδόντας αὐτοῦ, καὶ ξηραίνεται(:γίνεται αναίσθητος)». Πρόκειται για μια φρικτή περιγραφή δαιμονιζόμενου ανθρώπου και μάλιστα νέου ανθρώπου. Αλλά ταυτόχρονα προβάλλεται και η ιστορία ενός γονιού που πάσχει ένεκα του δαιμονιζομένου παιδιού του. Το παιδί δαιμονισμένο. Ο γονιός σε απόγνωση. Αλλά ας προσεγγίσουμε να δούμε αυτά τα δύο τραγικά πρόσωπα. Το παιδί, ο νέος, είχε δαιμόνιο· που η συμπεριφορά του τον καθιστούσε άλαλον και κωφόν. Ούτε άκουγε το παιδί, ούτε λαλούσε. Όχι ότι δεν άκουγε και δεν λαλούσε αλλά όταν δαιμονίστηκε, ούτε άκουγε ούτε λαλούσε. Είχε λοιπόν πνεύμα άλαλον και κωφόν. Εκ του αποτελέσματος κρίνουμε το δαιμόνιον πώς ενεργεί. Και το αποκαλούμε έτσι.
Αυτή όμως η ιστορία ίσως να μοιάζει ότι είναι σπανία, αλλά δεν είναι. Αντίθετα εμφανίζεται και σε βαρύτερες μορφές, όταν μάλιστα αναφέρεται όχι απλώς σε μία αλαλία ή σε μία κώφωση, αλλά σε κάτι πολύ-πολύ χειρότερο, όπως θα δούμε στη συνέχεια και μάλιστα στην εποχή μας. Παρατηρούμε ότι τα σύγχρονα παιδιά μας, σε ένα μεγάλο μέρος, είναι ενεργούμενα του σατανά. Μη μας εκπλήσσει. Ενεργούμενα του σατανά. Όπως στην εποχή του Χριστού υπήρχαν πολλοί δαιμονισμένοι, έτσι και στην εποχή μας υπάρχουν δυστυχώς, πολλοί νέοι, ιδίως νέοι, δαιμονισμένοι. Και είναι ενεργούμενοι από τον σατανά.
Διότι πρώτον, κάνουν κακή χρήση της ελευθερίας. Λέγει ο λόγος του Θεού: «῾Υμεῖς γὰρ ἐπ' ἐλευθερίᾳ ἐκλήθητε, ἀδελφοί· μόνον μὴ τὴν ἐλευθερίαν εἰς ἀφορμὴν τῇ σαρκί, ἀλλὰ διὰ τῆς ἀγάπης δουλεύετε ἀλλήλοις»[: Γαλ. 5,13] . Προσέξτε όμως, διότι δεν πρέπει να σταθεί η ελευθερία που μας έδωσε ο Χριστός και εκ φύσεως, δηλαδή σύμφωνα με το κατ΄εικόνα, αλλά και την ελευθερία που μας έδωκε με την χάριν που έφερε στον κόσμον με την παρουσία Του, προσέξτε μη γίνει αυτή η ελευθερία «ἀφορμή τῇ σαρκί», αφορμή για να ζήσουμε σαρκικόν βίον· διότι δυστυχώς, παρά τη διευκρίνιση που μας κάνει ο λόγος του Θεού εδώ, πάρα πολλοί νέοι, πάρα πολλοί άνθρωποι, μικροί, μεγάλοι, την ελευθερία την θεωρούν ως ασυδοσία. Και μάλιστα ακριβώς μια ευκαιρία για σαρκική ζωή. Και μάλιστα με κάθε τρόπο προσπαθούν να αμυνθούν υπέρ του δικαιώματος αυτού, της ελευθερίας των, για να κάνουν ό,τι θα ήθελαν ζώντας σαρκική ζωή. Πάντως από μια τέτοια αντίληψη περί ελευθερίας γεννιέται η βαναυσότης, όταν υπάρχει η ασυδοσία, γεννιέται η βαναυσότης, ο αναρχισμός, το ποδοπάτημα κάθε αυθεντίας που υπάρχει, ακόμη και της Εκκλησίας του Θεού.
Η ελευθερία των πρωτοπλάστων ήταν να πουν «όχι» στον πονηρό. Και όχι να διαλέξουν ανάμεσα στον διάβολο και στον Θεό. Δεν ήταν να διαλέξουν. Αλλά να πουν σαν δυνατότητα το «όχι» στον διάβολον. Αυτό είναι η ουσία της ελευθερίας. Είναι τεραστίας σημασίας το μέγα αυτό θέμα που χαρακτηρίζει τον άνθρωπο και που λέγεται ελευθερία. Και το πώς μπορούμε να εννοούμε την έννοια της ελευθερίας.
Ένα δεύτερον. Το γιατί δαιμονίζονται σήμερα οι νέοι μας, γιατί είναι ενεργούμενοι του σατανά. Δεύτερον κάνουν κακή χρήση της λογικής. Η λογική, γνωρίζουμε όλοι ότι είναι ο ηγεμών νους, που κυβερνά τον άνθρωπον. Λέμε στον 50ο ψαλμό και ζητούμε: «καὶ πνεύματι ἡγεμονικῷ στήριξόν με(:και με το ηγεμονικό αυτό πνεύμα, τον νου, να με στηρίξεις)». Η λογική έχει περιέλθει δυστυχώς σε πολλούς εκ των νέων μας, στη νεοτέρα γενεά, έχει περιέλθει εις τον Ορθολογισμόν. Γιατί έχει αρρωστήσει. Και ο Ορθολογισμός είναι μια αρρώστια του νου. Όταν θέλει να δέχεται μόνον ό,τι καταλαβαίνει. Ό,τι δεν καταλαβαίνει, δεν το δέχεται. Γι’ αυτό ακριβώς ο ορθολογισμός απορρίπτει την πίστιν.
Μια τέτοια όμως λογική είναι δαιμονική. Είναι μια λογική που δεν μπορεί να κατανοήσει εκείνα για τα οποία πλάσθηκε. Να κατανοήσει τον Θεό. Εξυπηρετεί αυτή η λογική κατώτερα πράγματα, ανάξιά της. Και όχι ανωτέρους σκοπούς ή ακόμη και τη σωτηρία. Ο νους δεν ανέρχεται, αλλά κατέρχεται. Δεν ανάγεται, αλλά κατάγεται. Συνεπώς, όταν έχουμε έναν τέτοιον νουν, μια τέτοια λογική, πώς είναι δυνατόν να μην δώσουμε ευκαιρία εις τον σατανά να κάνει κατάκτησή μας, να κάνει κατάληψή μας; Για να χρησιμοποιήσω μία σύγχρονη έκφραση. Έτσι ο άνθρωπος που έχει τόσο φτωχό νου, δεν σκέφτεται τον Θεό πια·ενώ έπρεπε να σκέφτεται τον Θεό. Γι’αυτό του δόθηκε η λογική. Δεν σκέφτεται τον Θεό, αλλά γήινα, φτωχά, ρηχά και τιποτένια πράγματα.
Τρίτον, γιατί είναι ενεργούμενοι aπό τον διάβολο σήμερα οι νέοι μας. Γιατί κάνουν κακή χρήση του σώματός των. Πιστεύουν ότι τους ανήκει. Αλλά ο λόγος του Θεού μας λέγει στην Α΄Κορ. 6ο κεφ. Προς το τέλος του κεφαλαίου στο 19ον χωρίον: «καί οὐκ ἐστὲ ἑαυτῶν» .Ομιλεί για το σώμα εκεί ο Απόστολος Παύλος· που το παραδίδουν οι άνθρωποι στην ανηθικότητα. Λέγει: «Είστε ναός του Αγίου Πνεύματος και δεν ανήκετε εις τον εαυτόν σας». Το Πνεύμα του Θεού καθιστά, γιατί Εκείνο έχει ιδιοκτησία Του το σώμα μας, καθιστά το σώμα μας κατοικητήριό Του, ναό δικό Του. Έτσι, αντί ναός του Αγίου Πνεύματος το σώμα μας, μεταβάλλεται με την ανηθικότητα, κυριότατα, σε σπήλαιο ληστών και δαιμόνων. Ακόμη είναι όλα εκείνα τα ηδονιστικά, από την γαστριμαργία μέχρι το οινόπνευμα και το τσιγάρο και τα ναρκωτικά, που είναι τόσο διαδεδομένα στην εποχή μας, που μεταβάλλουν κυριολεκτικά, κυριολεκτικά, ό,τι λέει η λέξις, το σώμα του ανθρώπου, ιδίως του νέου ανθρώπου, σε κατοικητήριο των δαιμόνων. Τι κρίμα! Αντί του Αγίου Πνεύματος. Έτσι το ανθρώπινο σώμα γίνεται ένα ερείπιο, άχρηστο για εκείνον που το φέρει. Γίνεται ένας τέτοιος άνθρωπος, μη δυνάμενος πια ούτε να σκεφθεί,ούτε να εργαστεί, ούτε οικογένεια να φτιάξει, ούτε να σπουδάσει,τίποτα, τίποτα, γίνεται ένα άχθος αρούρης, ένα βάρος της γης.
Αφού τα παιδιά μας είναι ενεργούμενα του σατανά, τότε, αγαπητοί μου, έρχεται το δαιμόνιον, το άλαλο και κωφό. Έχομε ποικίλα δαιμόνια. Γιατί κι αυτά έχουν κάποια ειδικότητα· που προσβάλλουν αντιστοίχως τον άνθρωπο. Δεν είναι μάταιο το ότι η Γραφή, ο ίδιος ο Κύριος είπε «σύ, τό δαιμόνιον τὸ ἄλαλον καὶ κωφόν» ή ό,τι άλλο, άλλος χαρακτηρισμός, ανάλογα με εκείνο που προσβάλλει την ανθρωπίνη ύπαρξη. Έρχεται λοιπόν το δαιμόνιον το άλαλον και κωφόν και αναπαύεται μέσα σε ένα τέτοιο σώμα, σε έναν τέτοιον άνθρωπο ,και σώμα και ψυχή. Και μεταβάλλει τον νέον σε μια άλαλη και κωφή ύπαρξη.
Σήμερα, μάλιστα, με την παρουσία της τηλεοράσεως, λιγόστεψε-θα κάνω και μεταφορές, επιτρέψατέ μου, λιγόστεψε και δεν είναι λιγότερο δαιμονισμοί αυτά που θα αναφέρω, λιγόστεψε το λεξιλόγιο των νέων μας, έγινε πάμπτωχο, πάμπτωχο... Οι νέοι μας πια μεταξύ τους δεν μιλούν. Μάλιστα αυτήν την θαυμασία δυνατότητα που μας έδωσε ο Θεός, αυτού του ενάρθρου λόγου. Δεν μιλούν πια οι νέοι μας, αλλά γρυλίζουν. Μμ.μμ.μμ. Γρυλίζουν, δεν μιλούν. Τι ωραία μάλιστα η ελληνική γλώσσα, τι ωραία που είναι! Είναι τόσο πλουσία, τόσο πλουσία. Και δεν τη γνωρίζουμε την γλώσσα μας.
Ακόμη, έπαψαν να μιλούν για τον Θεό. Το κωφόν και άλαλον πνεύμα,δεν τους αφήνει να μιλήσουν για τον Θεό. Με οτιδήποτε ασχολούνται εκτός από τον Θεό. Δεν προσεύχονται. Δεν συζητούν για ό,τι είναι πνευματικόν. Πολλοί νέοι μας έφθασαν στη λησμοσύνη του Θεού, Τον ξέχασαν τον Θεό. Τι συμφορά! Και μπήκαν εις τον χώρον της αθεΐας. Κάποτε και της οργανωμένης αθεΐας. Αντίθετα, οργιάζει ο σατανισμός. Γιατί όχι; Και μόνο γιατί υπάρχει ο σατανισμός διάχυτος στην εποχή μας, από τη μουσική, που γίνεται φορέας του σατανισμού και δαιμονίζονται όχι λίγοι νέοι με την μουσική, μέχρι πράξεις και τελετές λατρείας του σατανά, μπορούμε, ερωτώ, μπορούμε να μην έχουμε σήμερα δαιμονισμένη τη νεότητά μας; Μπορούμε;
Κατειλημμένα τα παιδιά μας από το κωφόν πνεύμα, ομοίως δεν τους επιτρέπει να ακούν. Το κωφόν πνεύμα, το κωφόν δαιμόνιον, δεν επιτρέπει να ακούν. Τι; Δεν δέχονται οποιαδήποτε αγαθή προτροπή που θα τους γίνει, είτε από τους γονείς είτε από τους διδασκάλους. Δεν αναγνωρίζουν καμία αυθεντία. Είναι αυτόνομοι. Δαιμονικώς αυτόνομοι. Ό,τι έχει ο διάβολος, το μεταδίδει. Γι’αυτό ο διάβολος, έγινε διάβολος. Ζήτησε την αυτονομία. Κι έτσι, την προσφέρει στους ανθρώπους για να φύγουν από τον Θεό. Εν ονόματι μιας ελευθερίας. Τι τραγικό, αλήθεια: Δεν θέλουν να ακούσουν το Ευαγγέλιον. Δεν θέλουν να ακούσουν τη Θεία Λειτουργία. Ζαλίζονται, λένε, να πάνε στη Λειτουργία. Αισθάνονται μια ανιαρότητα. Μπαίνουν μέσα και βγαίνουν γρήγορα έξω. Δεν μπορούν. Άραγε γιατί; Τι συμβαίνει; Γιατί δεν το παθαίνουν αυτό σε άλλους χώρους; Και το παθαίνουν ειδικά εις την Λειτουργία; Δεν τους αφήνει το κωφόν πνεύμα αν ακούσουν την Θεία Λειτουργία, να αγιασθούν και να σωθούν. Δεν θέλουν τίποτα το καλό ποτέ να ακούσουν. Γιατί το θεωρούν κατεστημένο και παρωχημένο, μπαγιάτικο, παλιό, περασμένο, ντεμοντέ, εκτός μόδας...
Και τα αποτελέσματα από μια τέτοια δαιμονοληψία, ποια μπορεί να είναι; Ποια μπορεί να είναι; Τα απαριθμεί ο ταλαίπωρος εκείνος πατέρας στον Κύριον, για τον γιο του τον δαιμονισμένο. Και λέγει: «Κύριε, ὅπου ἂν αὐτὸν καταλάβῃ, ῥήσσει αὐτόν». Τι θα πει; Τον ρίχνει χάμω. Πέφτει χάμω. Και οι νέοι μας πηγαίνουν από πτώση σε πτώση και από γκρεμό σε γκρεμό. Και δεν μπορεί κανείς να τους βοηθήσει, γιατί δε θέλουν να ακούσουν για να βοηθηθούν. Είναι γνωστό ότι ένας άνθρωπος μόνον τότε βοηθάται, όταν αποδεχθεί την βοήθειαν. Ακόμα και την ιατρικήν βοήθειαν. Δεν μπορεί ο γιατρός να επέμβει, να σου κάνει θεραπεία, εάν δεν αποδεχθείς την θεραπείαν. Πολύ περισσότερο για άλλα πράγματα, πνευματικά θέματα, δεν είναι δυνατόν να σου προσφερθεί η βοήθεια εάν δεν την αποδεχθείς. Αλλά δεν αφήνει το δαιμόνιο να αποδεχθείς.
Δεύτερο χαρακτηριστικό του νέου εκείνου. Ότι αφρίζει. Από τον σύγχρονο χορό οι νέοι μας κυριολεκτικά καταλαμβάνονται από μανία. Καταλαμβάνονται από ένα άμοκ και αφρίζουν. Τα πάντα σπάζουν, γκρεμίζουν, καταστρέφουν, ύστερα από μία τέτοια μανία. Αφρίζουν, κυριολεκτικά αφρίζουν. Τυπικό παράδειγμα είναι η παρουσία των νέων στα ποδοσφαιρικά γήπεδα. Τι γίνεται εκεί… Άστε ότι δεν είναι καλός τόπος να πάει κανείς. Σίγουρα δεν είναι καλός τόπος. Ένας τόπος μανίας, όπως λέγει ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων, στην εποχή του ήταν το Ιπποδρόμιον, αντίστοιχο είναι το ποδόσφαιρο σήμερα, διότι έστω κι αν κάποιος ήθελε να πάει, φοβείται να πάει. Από τη μανία και τη βία που ασκείται σήμερα εις τους χώρους αυτούς. Αφρίζουν λοιπόν οι άνθρωποι,κυριολεκτικά αφρίζουν. Για να μην πω ακόμη και η μορφή των διασκεδάσεων που σήμερα οι νέοι μας έχουν και μετέρχονται, τους κάνει κυριολεκτικά να αφρίζουν.
Και ένα τρίτο χαρακτηριστικό, λέει ο ταλαίπωρος πατέρας στον Κύριον, ότι τρίζει τους οδόντας. «Το παιδί μου, Κύριε,», λέγει, «τρίζει τα δόντια του». Ξέρετε τι είναι αυτό μεταφερόμενον; Η πολιτικοποίησις και κομματοποίησις των νέων μας, η αναρχία κλπ, που κάνει τους μεν να τρίζουν τα δόντια των εναντίον των δε. Βλέπουν οι μεν τους δε ως αντιπάλους, μέσα στο ίδιο το σχολείο, στο ίδιο το σχολείο, μέσα στην κοινωνία, στον δρόμο, παντού, και οι μεν τρίζουν τα δόντια κατά των δε.
Και ένα τέταρτο χαρακτηριστικό. «Το παιδί μου», λέει, «Κύριε, ξηραίνεται». Είπε κι άλλα. Είπε ότι πάει να ρίξει τον εαυτό του στη φωτιά άλλοτε και άλλοτε στο νερό. Δηλαδή τάση αυτοκτονίας. Ξέρετε, από μία στατιστική, και δεν είναι μία αυτή,στην εποχή μας, εδώ στον χώρο τον δικό μας, τον ελληνικό χώρο, ξέρετε πόσο έχουν αυξηθεί οι αυτοκτονίες; Και μάλιστα των νέων μας που είναι στρατιώται; Αυτό τι δείχνει; Δεν δείχνει έναν δαιμονισμό; Λοιπόν, ξηραίνεται, λέει, Κύριε, ξηραίνεται. Τι θα πει; Λέμε «ξεράθηκε αυτός ο άνθρωπος». Δηλαδή, σαν να κοκάλωσε. Όπως συμβαίνει πολλές φορές με το φαινόμενο της Ιστορίας. Είναι γνωστό, η νεολαία μας αποκτά αναισθησία του νου, της καρδιάς και της συνειδήσεως. Γίνονται αναίσθητοι οι νέοι μας.
Είναι όμως και ο γονιός, είναι και ο γονιός. Τι να πούμε γι’ αυτόν τον γονιό; Όταν ρωτήθηκε από τον Κύριον αυτός ο γονιός, ο πατέρας «πόσος καιρός είναι που πάσχει το παιδί» κι εκείνος απήντησε «παιδιόθεν», δηλαδή από παιδί, από νέο παιδί. Αυτό σημαίνει ότι ο Κύριος που ήταν τρία χρόνια, γιατί αυτά συνέβησαν, σας είπα, μετά από τη Μεταμόρφωση του Κυρίου, λίγο προ του Πάθους, αυτό σημαίνει ότι τρία χρόνια, δεν άκουσε αυτός ο πατέρας για τον Κύριον; Γιατί δεν πήγε το παιδί του εκεί; Γι’αυτό ο Κύριος είπε «ὦ γενεὰ ἄπιστος»· διότι ο πατέρας ηλέγχθη μάλιστα από τον Κύριον όταν του είχε πει: «εάν μπορείς». Εάν μπορώ; Το θέμα δεν είναι εάν μπορώ εγώ, αλλά εάν εσύ πιστεύεις. Είχε λοιπόν έλλειψη πίστεως ο πατέρας αυτός, φαίνεται καθαρά. Και δεν πήγε το παιδί του εις τον Κύριον τρία χρόνια.
Όταν οι γονείς δεν ασκούν την χριστιανική αγωγή στα παιδιά τους, δεν τα προτρέπουν να εκκλησιάζονται, δεν επιτηρούν τα παιδιά τους να προσεύχονται το πρωί και το βράδυ… Επιτρέψατέ μου, έχει μαλλιάσει η γλώσσα μου να λέγω τα ίδια και στα ίδια πρόσωπα χρόνια ολόκληρα, να κάνουν, φερ’ειπείν, το πρωί προσευχή και δεν κάνουν. Και παντρεύονται και κάνουν παιδιά και τα παιδιά τους ομοίως το πρωί δεν κάνουν προσευχή. Τι θέλετε; Δεν τα προτρέπουν να εξομολογούνται, να κοινωνούν, να ευσεβούνται. Εδώ είναι αυτή η τεράστια ευθύνη της γενεάς των γονέων και των παππούδων, γιατί και οι παπούδες δεν δίδουν πολλές φορές καλό παράδειγμα, ότι δεν εδημιούργησαν προϋποθέσεις να οδηγηθεί η νέα γενεά στον Χριστό.
Αγαπητοί, περιμένετε να αναφερθεί η θεραπεία; Να σας πω για θεραπεία; Το φάρμακο είναι ένα και μόνον. Ο Χριστός. Αυτός είναι το φάρμακο. Είναι ο μόνος που είπε εις τον δαίμονα, αποτεινόμενος στο παιδί: «Τὸ πνεῦμα τὸ ἄλαλον καὶ κωφόν, ἐγώ σοι ἐπιτάσσω(-Ποιος; Εγώ. Όχι άλλος, Εγώ, Εγώ σε διατάζω-), ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ καὶ μηκέτι εἰσέλθῃς εἰς αὐτόν».
Aλλά γιατί να μιλάμε για θεραπεία και όχι για πρόληψη; Γιατί να μην ασκηθεί χριστιανική αγωγή νηπιόθεν, εγκαίρως; Πρέπει να αρρωστήσει το παιδί μας; Πρέπει να δαιμονιστεί, για να τρέχουμε από δω και από κει; Κι όταν δούμε μάλιστα ότι δεν πετύχαμε και σπουδαία πράγματα ή τίποτα, γιατί μέσα μας φωλιάζει η απιστία, απόδειξις; Πάμε σε άλλες πόρτες. Στις πόρτες του μάγου, της χαρτορίχτρας, της καφετζούς, στον Πνευματισμό κ. ο. κ.
Άραγε απ’ όσους ακούν την ευαγγελική περικοπή, εσείς που ακούτε, ποιος από σας θα σκεφθεί σοβαρά; Μην πούμε αυτά είναι για τους άλλους, γιατί δε γνωρίζεις εσύ ο γονιός, αδελφέ μου, αύριο τι βρίσκει το παιδί σου. Δεν ξέρεις τι βρίσκει το παιδί σου, τι το συναντά το παιδί σου. Για να μη λες, άμα το συναντήσει κάτι κακό, ότι…κακιά ώρα το βρήκε. Δεν υπάρχουν κακές ώρες. Ο διάβολος συναντά το παιδί σου, γιατί δεν το έμαθες να αγωνίζεται εναντίον του σατανά. Σήμερα, λοιπόν, σήμερα, από τώρα, οδήγησε το παιδί σου στον Χριστό. Είναι η καλύτερη και η σωστότερη οδήγηση, να γίνεις εσύ ο γονιός σωστός και θερμός Χριστιανός. Όχι να πάρεις το παιδί σου και να το πας στον Χριστό. Θα πάρεις το παιδί σου, αφού κι εσύ έχεις βρει τον Χριστό. Έτσι έχεις την ελπίδα, όχι τη βεβαιότητα, είναι πονηρή η εποχή μας, έχεις την ελπίδα να δεις παιδιά όχι μόνο απηλλαγμένα από το δαιμόνιο το κωφό και το άλαλο, αλλά να δεις και παιδιά μέσα στην Χάρη του Θεού, μέσα στο φως του Χριστού λουσμένα.
ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ
και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,
μεταφορά της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας σε ηλεκτρονικό κείμενο και επιμέλεια: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος
ΠΗΓΕΣ:
· Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.
http://www.arnion.gr/.../omiliai.../omi ... vn_559.mp3

Το τελευταίο μας οχυρό, η ελπίδα
ΚΥΡΙΑΚΗ Δ΄ΝΗΣΤΕΙΩΝ[:Εβρ. 6,13-20]
Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου με θέμα:
«ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΜΑΣ ΟΧΥΡΟ, Η ΕΛΠΙΔΑ»
[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 10-4-1994] (Β295)
Στη σημερινή αποστολική περικοπή, αγαπητοί μου, ακούσαμε τον Απόστολο Παύλο να μας λέγει: «Ἰσχυρὰν παράκλησιν ἔχωμεν οἱ καταφυγόντες κρατῆσαι τῆς προκειμένης ἐλπίδος· ἣν ὡς ἄγκυραν ἔχομεν τῆς ψυχῆς ἀσφαλῆ τε καὶ βεβαίαν καὶ εἰσερχομένην εἰς τὸ ἐσώτερον τοῦ καταπετάσματος, ὅπου πρόδρομος ὑπὲρ ἡμῶν εἰσῆλθεν ᾿Ιησοῦς, κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδὲκ ἀρχιερεὺς γενόμενος εἰς τὸν αἰῶνα». Δηλαδή σε μία απόδοση: «Να έχομε εμείς που καταφύγαμε στον Θεόν, μεγάλη παρηγορία και προτροπή και στήριγμα, για να κρατήσομε την ελπίδα που βρίσκεται μπροστά μας. Αυτή την ελπίδα έχομε σαν άγκυρα της ψυχής, που ασφαλίζει από τους πνευματικούς κινδύνους και είναι βεβαία και αμετακίνητος. Και εισέρχεται στον ουρανό, στο ‘’καταπέτασμα’’, στον ουρανό. Εκεί στον ουρανό, για χάρη μας εισήλθε ο Ιησούς, σαν πρόδρομός μας. Για να μας ανοίξει τον δρόμο, σαν αιώνιος αρχιερεύς, κατά την τάξιν Μελχισεδέκ».
Εδώ, όπως βλέπομε, αγαπητοί, ο Απόστολος ομιλεί για την ελπίδα· που είναι σαν την άγκυρα, που κρατά με ασφάλεια, το πλοίον της ψυχής, προκειμένου να εισέλθομε εντός του καταπετάσματος, δηλαδή στη Βασιλεία του Θεού, που πρώτος από μας εισήλθε ο Ενανθρωπήσας Θεός Λόγος. Και βέβαια εισήλθε με την ανθρωπίνη Του φύση. Γιατί ως Θεός, είναι πανταχού παρών και εις τον ουρανόν.
Το βάρος εν προκειμένω πέφτει στην ελπίδα. Αλλά τι είναι η ελπίδα; Προσέξτε τι είναι η ελπίδα. Είναι η προέκτασις της πίστεως. Βλέπομε τις τρεις θεολογικές αρετές· πίστις, ελπίς, αγάπη. Τι είναι, λοιπόν, η ελπίδα; Τοποθετημένη μετά την πίστη, είναι η προέκτασις της πίστεως. Τι είναι; Μία τονισμένη πίστις. Όπως λέγει ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς: «Ἡ ἐλπὶς ἐκ πίστεως συνέστηκεν (:Από τι συνίσταται η ελπίδα; Από την πίστη). Αἷμα τῆς πίστεως ἡ ἐλπίς, ὑφ΄ἧς συνέχεται (:Είναι το αίμα της πίστεως –λέει- από το οποίον αίμα συνέχεται η πίστις, είναι η ελπίδα) διαπνευσάσης δὲ τῆς ἐλπίδος(:όταν, όμως, απέλθει η ελπίδα) τὸ ζωτικὸν τῆς πίστεως ὑπεκλείεται (:Τότε η ζωντάνια, η ζωή της πίστεως εξασθενίζει)».
Ουσία της ελπίδος είναι ο πόθος, η επιθυμία. «Ἐλπὶς δέ –λέει ο αυτός- ἐν τῷ αὐτὰ ποθεῖν (:να ποθείς εκείνα που η πίστη σου λέγει ότι υπάρχουν)». Η πίστη σού λέγει ότι στον ουρανό υπάρχουν τα αγαθά. Αυτό είναι θεωρητικό. Εάν αρχίσεις να τα ποθείς αυτά τα αγαθά, τότε αυτός είναι ο πόθος της ελπίδος, που είναι πραγματικά η ζωή και το αίμα της πίστεως. Είναι «ἡ προσδοκία τῶν ἀγαθῶν», όπως λέγει ένας αρχαίος εκκλησιαστικός συγγραφεύς. Είναι η χαρά, όπως λέγει ο Απόστολος Παύλος, είναι η χαρά πριν από τη χαρά. Πώς λέμε σε ένα μικρό παιδί: «Θα σου φέρω καραμέλες» κι εκείνο, όλη την ημέρα χαίρεται περιμένοντας τον πατέρα του να του φέρει καραμέλες. Βλέπετε, λοιπόν, ότι είναι η χαρά πριν από τη χαρά. Πριν από την απολαβή του αντικειμένου. Είναι… «τῇ ἐλπίδι χαίροντες» λέει ο απόστολος Παύλος.
Είναι, όπως λέγει ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, που σήμερα τελούμε την μνήμη του, την μνήμη του όχι ακριβώς, αλλά τον προβάλλει η Εκκλησία μας, επειδή είναι ασκητικός πατήρ του 7ου αιώνος, ακριβώς για να τονωθούμε στην άσκηση, μέσα στην Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Λέγει λοιπόν ότι είναι η ελπίδα «ἀδήλου πλούτου πλοῦτος». «Είναι ο πλούτος αφανέρωτου πλούτου». «Είναι -λέει ο ίδιος- ἀνενδοίαστος πρὸ θησαυροῦ θησαυρός». «Είναι ανεμπόδιστος πριν από τον θησαυρό θησαυρός». Ποιος είναι ο θησαυρός; Η Βασιλεία του Θεού. Ο θησαυρός, λοιπόν, πριν από τον θησαυρό. Δηλαδή η ελπίδα προσδοκά, χαίρει, πλουτίζει, για ό,τι η πίστις αποκαλύπτει, πριν ο άνθρωπος εγγίσει, δει και απολαύσει τα αγαθά του Θεού. Αυτό είναι η ελπίδα.
Η ελπίδα έχει θεολογικό υπόβαθρο. Και θεωρείται θεολογική αρετή. Γιατί από τον Θεό ξεκινά κι αφού ο Θεός είναι ο Θεός της ελπίδος, όπως λέγει ο Απόστολος Παύλος, και φθάνει στον άνθρωπο σαν άκτιστος ενέργεια και την αποδεχθεί ο άνθρωπος, τότε γίνεται αρετή. Και λέγεται «θεολογική αρετή». Γιατί από τον Θεό έρχεται, στον Θεό αποτείνεται. Πού ελπίζω; Στον Θεό. Πού πιστεύω; Στον Θεό. Ποιον αγαπώ; Τον Θεό. Πίστις, ελπίς, αγάπη, οι τρεις μεγάλες θεολογικές αρετές.
Όπως το δένδρον της γνώσεως, αγαπητοί, έγινε αφορμής υπακοής και πίστεως, διότι αυτό ήθελε ο Θεός από το δένδρον της γνώσεως, όταν είπε εις τους πρωτοπλάστους να μη δοκιμάσουν, να πιστέψουν στα λόγια Του και να υπακούσουν, έτσι και το δένδρον της ζωής, το άλλο δένδρον, έγινε αφετηρία ελπίδος. Θα το δούμε. Όταν απίστησαν οι πρωτόπλαστοι, έχασαν την ελπίδα να γευθούν από το δένδρον της ζωής. Τους έβγαλε ο Θεός έξω από τον Παράδεισον. Τα δύο δένδρα ήσαν κοντά κοντά. Και εις το μέσον του Παραδείσου, όπως μας πληροφορεί το βιβλίον της Γενέσεως, η Αγία Γραφή. Το ένα ήταν για την δοκιμή της πίστεως. Και το άλλο για την απόλαυση της ζωής. Πίστις και ελπίδα, βλέπετε; Το ένα δένδρο κοντά στο άλλο. Πίστις και ελπίδα, το ένα προέκτασις του άλλου. Έχασες το ένα, έχασες και το άλλο. Χάθηκε η πίστις, έφυγε η ελπίδα.
Οι πρωτόπλαστοι εξορίστηκαν, όπως γνωρίζομε. Εξεβλήθησαν του Παραδείσου. Μία, μόλις, φωτεινή ακτίνα ελπίδος βρίσκομε στην υπόσχεση του Θεού, σε εκείνο το «πρωτευαγγέλιο», όπως λέγεται, εκείνο το δειλινό της ημέρας της παραβάσεως των πρωτοπλάστων, ότι από το «σπέρμα» της γυναικός -η γυναίκα δεν έχει σπέρμα· υπαινίσσεται την εκ παρθένου γέννησιν του Σωτήρος- θα ήρχετο Εκείνος που έγινε η προσδοκία και η ελπίδα των Εθνών, όπως λέγει ο Ιάκωβος, ο εγγονός του Αβραάμ, ο Ισραήλ, ο Ιάκωβος. «Κι εσύ, παιδί μου», του λέγει, «στον Ιούδα, «θα φέρεις Εκείνον που είναι η προσδοκία, η αναμονή των Εθνών». Κι Αυτός είναι ο Ιησούς Χριστός.
Την βιβλικήν, αυτήν, ιστορία απηχούν πολλοί μύθοι των αρχαίων λαών. Και βέβαια, κατά μείζονα λόγο, απηχεί αυτήν την Ιστορία, ο μύθος της Πανδώρας σε μας τους Έλληνες, που θεωρείται ότι είναι η πρώτη γυναίκα. «Γεμάτη εκείνη», λέγει, έδωσαν οι θεοί ένα κουτί και ειπώθηκε να μην το ανοίξει κανείς. Ούτε ο άνδρας ούτε η γυναίκα. «Γεμάτη, όμως, από περιέργεια η Πανδώρα, άνοιξε το κουτί, ‘’τόν πίθον’’ (:το πιθάρι) και τότε από εκεί», λέει, «έφυγαν όλα τα εγκλεισμένα αγαθά και κακά. Τα αγαθά χάθηκαν. Έμειναν τα κακά. Αλλά… ξαφνικά, μπήκε το καπάκι από πάνω από το πιθάρι και πρόλαβε να μείνει μόνον μία αρετή, ένα αγαθό. Η ελπίδα. Αυτό μόνο έμεινε μες στο πιθάρι». Ποιητικά αυτό το εκφράζει ο Ησίοδος. Δεν σας λέω το αρχαίο κείμενο. Την μετάφραση: «Μόνη εκεί η ελπίδα ατόφια έμεινε μέσα, κάτω από τα χείλη του πιθαριού. Δεν πετάχτηκε έξω, γιατί μπήκε το καπάκι στο πιθάρι».
Όμως, με την πίστη, αγαπητοί μου, σωζόμαστε. Όπως και με την ελπίδα σωζόμαστε. «Τῇ ἐλπίδι ἐσώθημεν», λέγει, εις τους Ρωμαίους ο Απόστολος Παύλος.
Τι ήταν το «δένδρον της ζωής»; Ο Ιησούς Χριστός. Ο αρχηγός της ζωής. Το σώμα Του και το αίμα Του. Το δένδρον της ζωής είναι ο Σταυρός. Και οι καρποί αυτού του δένδρου είναι ότι κρεμάστηκε επάνω στο ξύλο. Ξύλον και δένδρον… το ξύλον λέγεται δένδρον, το δένδρο λέγεται «ξύλον» Στην αρχαία γλώσσα. Οι καρποί κρέμονται από το δένδρον. Όπως κρεμάστηκε ο Χριστός επάνω στο ξύλο. Ο Χριστός είναι. Το σώμα Του και το αίμα Του είναι ο καρπός του δένδρου της ζωής. Έτσι, η ελπίδα της αιωνίου ζωής, ο Χριστός δεν χάθηκε τελικά. Χάρις στην αγάπη και στην Ενανθρώπηση του Ιησού Χριστού. Η ελπίδα μας τώρα είναι ένα πρόσωπον. Το πρόσωπον του Ιησού Χριστού. Αυτός είναι η ελπίδα μας. Πιστεύομε στο πρόσωπό Του ότι είναι Θεάνθρωπος. Πιστεύομε. Και ελπίζομε στο πρόσωπό Του ότι θα μας δώσει ό,τι χάσαμε στον παλιό Παράδεισο. Ακόμη, κρείττονα αγαθά από τον παλιό Παράδεισο. Γι΄αυτό λέγει ο Απόστολος σήμερα ότι την ελπίδα έχομε σαν άγκυρα, που εισέρχεται εις το κατώτερον του καταπετάσματος, που είναι ο ουρανός, να το πω έτσι, ελπίδα έχομε την άγκυρα -ξέρετε ότι πάντοτε έχομε σαν σύμβολο της ελπίδος την άγκυρα- που αγκυροβόλιασε, αγκυροβόλησε μέσα εις την Βασιλεία του Θεού. Μέσα από το καταπέτασμα. Κι εκεί, σ΄ αυτό το καταπέτασμα, εισήλθε ο Χριστός, όταν ανελήφθη εις τον ουρανόν. Συνεπώς εκεί εισήλθε και η ελπίδα μας· που είναι ο Χριστός.
Πώς μπορούμε να αποκτήσουμε την ελπίδα; Πώς μπορούμε; Καλή είναι, θαυμασία, με αυτή σωζόμαστε. Προσέξτε, αγαπητοί. Με την γνώση των υποσχέσεων του Θεού· που γίνεται με τη μελέτη της Αγίας Γραφής. Και με την υπομονή. Μ΄ αυτά τα δυο. Με τη μελέτη των υποσχέσεων του Θεού, που είναι οι υποσχέσεις Του μέσα στη Γραφή. Είναι οι προφητείες, ό,τι είπε ο Ίδιος. Είναι γνωστό ότι στην Αγία Γραφή περιέχονται όλες οι προφητείες και οι υποσχέσεις του Θεού. Αυτές που αφορούν στο πρόσωπον του Ιησού Χριστού και εις το μέλλον το δικό μας. Προσέξτε. Είμεθα μετά Χριστόν. Οι εννέα από τις δέκα προφητείες έχουν πραγματοποιηθεί. Μένει μόνο μία. Η δευτέρα Του Παρουσία. Εάν πραγματοποιήθηκαν οι εννιά, όπως λέγει ο μαθηματικός και φυσικός Πασκάλ, γιατί δεν θα πραγματοποιηθεί και η δεκάτη; Βλέπετε;
Αν, λοιπόν, δούμε τι πραγματοποιήθηκε και τι μέλλει να πραγματοποιηθεί ακόμη, το ένα δέκατο μόνον, τότε βεβαίως μέσα μας αρχίζει να γεννιέται η ελπίδα. Γιατί τάχα να έχομε την ελπίδα στο λαχείο, όταν η πιθανότης να κερδίσομε είναι τόσο μικρή, στο προ-πο και δεν ξέρω τι άλλα τέτοια τυχερά παιχνίδια που υπάρχουν και σας συνιστώ ποτέ μην ποντάρετε στην τύχη. Είναι η λατρεία της θεάς τύχης και είναι ειδωλολατρία. Ποτέ, μα ποτέ! Προσέξατέ το! Έτσι, αγαπητοί, γιατί ποντάρομε στο λαχείο, στην τύχη, με την ελπίδα… και πόσα νούμερα είναι εκείνα που θα κερδίσουν; Λίγα. Έναντι του μεγάλου αριθμού που επωλήθη ως λαχεία; Εκεί, έχομε την ελπίδα μας. Γιατί δεν έχομε την ελπίδα μας στη Γραφή, που ο Θεός είναι αδιάψευστος; Και αφού, σας είπα, τα 9/10 των προφητειών έχουν ήδη πραγματοποιηθεί;
Ακόμη μένει και η υπομονή. Η υπομονή είναι εκείνη που θα μας κρατήσει την ελπίδα, διότι αργούν να έρθουν τα αγαθά αυτά. Όχι και πολύ. Σκεφθείτε ότι το πρώτο μήνυμα το έδωσε ο Θεός εις τους πρωτοπλάστους. Το έδωσε στην Εύα. Ότι θα σωθεί η Εύα. Και συνεπώς και ο Αδάμ. Δίδεται εις αυτήν, γιατί αυτή πρώτη παρέβη την εντολή του Θεού. Ο Αβραάμ πήρε υποσχέσεις, ο Ισαάκ και ο Ιακώβ. Ο Αβραάμ έζησε το 2100 προ Χριστού. Εμείς είμαστε 2000 χρόνια μετά Χριστόν. Η Ιστορία τελειώνει. Δεν μένουν πια περιθώρια σ’ αυτήν. Αντιληφθείτε το. Η ιστορία τελειώνει. Εάν προ Χριστού ελέγοντο οι προφητείες για μετά Χριστόν και εδίδετο ο χαρακτηρισμός ότι αυτά αργούν, και πέρασαν πράγματι 2100 χρόνια, όμως δίδεται ο εξής χαρακτηρισμός στην Καινή Διαθήκη: «Έρχονται γρήγορα».
Λέει ο Χριστός στην «Ἀποκάλυψη»: «Ἰδοὺ ἔρχομαι ταχύ, ναί, ἔρχομαι ταχύ (:έρχομαι γρήγορα)!». Και πέρασαν 2000 χρόνια. Δεν νομίζετε, λοιπόν, ότι αντιλαμβανόμεθα ότι το τέλος είναι κοντά; Κι έχομε πάμπολλες μαρτυρίες, κατατεθειμένες στη Γραφή, ότι το τέλος είναι κοντά. Αλλά οι προηγούμενοι από μας, οι προηγούμενες γενιές, έχομε την ελπίδα αλλά πρέπει να περιμένομε. Μας χρειάζεται συνεπώς η υπομονή. Γι΄αυτό ο Παύλος γράφει στην προς Ρωμαίους 15,4: «Διὰ τῆς ὑπομονῆς καὶ τῆς παρακλήσεως τῶν γραφῶν τὴν ἐλπίδα ἔχωμεν». Δηλαδή να έχομε, ας έχομε. Τι; Την ελπίδα· η οποία από πού βγαίνει; Από την υπομονή και την παρηγορία των Γραφών. Στις Γραφές έχομε, τι έχομε; Τις υποσχέσεις και τις προφητείες του Θεού. Και με την υπομονή ας έχομε την ελπίδα.
Η ελπίδα, αγαπητοί, σε γενική έννοια, αποτελεί το τελευταίο οχυρό της ζωής μας και της δραστηριότητός μας. Το τελευταίον οχυρό. Όταν όλα χαθούν, όλα χαθούν. Περνάει μια ριπή ανέμου πολεμικού, σεισμού, ασθενειών και τα γκρεμίζει όλα! Τα υπάρχοντά μας, και την υγεία μας ακόμη και βρεθήκαμε… πώς βρεθήκαμε; Εμείς κι ο εαυτός μας. Μη έχοντες τίποτα. Όλα εάν χαθούν, ένα μόνο αν μείνει, η ελπίδα, μπορεί όλα να τα επανασυστήσει. Όλα. Που λέει εκεί ο Σολωμός: «Το χάσμα που άνοιξε ο σεισμός κι ευθύς εγιόμισ’ άνθη». Ο σεισμός άνοιξε χάσμα. Αλλά αμέσως γιόμισε άνθη. Ποια είναι αυτά τα «άνθη»; Πώς γέμισε από άνθη; Είναι η ελπίδα. Η ελπίδα όλα τα επανασυστήνει. Και την πίστη επανασυστήνει. Και την αγάπη επανασυστήνει. Και την δραστηριότητα και τη μετάνοια. Ποιος μπορεί κανείς να πει ότι αν δεν έχει ελπίδα να μετανοήσει; Μόνον αν έχομε την ελπίδα ότι θα μας συγχωρήσει ο Θεός, θα μετανοήσομε. Αλλιώτικα δεν θα μετανοήσομε.
Αλλά ακόμη και αυτό το ζῆν, αυτήν την ζωή έχομε με την ελπίδα. Αν δεν ελπίζεις, τότε; «Δεινὸν γὰρ ἐστιν –λέγει ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων- τὸ μὴ πιστεύειν εἰς μετανοίας ἐλπίδα». «Φοβερό πράγμα να μην πιστεύεις ότι μπορεί να έχεις την ελπίδα της μετανοίας». Ότι θα συγχωρηθείς από τον Θεό. Εάν το οχυρό της ελπίδος αλωθεί, τότε και αυτό το ζῆν ακόμη είναι μπροστά σε αδιέξοδο. Ναι. Η αυτοκτονία φανερώνει απώλεια ελπίδος. Αν ελπίζομε ότι θα αναστηθούμε, τότε όλος ο βίος μας ρυθμίζεται σύμφωνα με την ελπίδα μας αυτή. Θα πεθάνω. Και θα αναστηθώ. Θα ρυθμίσω, λοιπόν, την ζωή μου, σύμφωνα με αυτήν μου την πίστη και ελπίδα.
Η ελπίδα μάς παρέχει μια σταθερότητα αγιασμού. Λέγει ο ευαγγελιστής Ιωάννης στην πρώτη του επιστολή εκείνο το περίφημο: «Πᾶς ὁ ἔχων τὴν ἐλπίδα ταύτην- ποια;- ἐπ᾿ αὐτῷ -ποια;- ὅτι ὅμοιοι αὐτῷ ἐσόμεθα… Τεκνία», λέει, «οὕπω ἐφανερώθη τί ἐσόμεθα· οἴδαμεν δὲ ὅτι ἐάν φανερωθῇ –το ἐάν είναι χρονικόν. Όταν θα φανερωθεί. Τότε;- ὅμοιοι αὐτῷ ἐσόμεθα, ὅτι ὀψόμεθα αὐτὸν καθώς ἐστι (:ότι θα Τον δούμε όπως είναι. Πώς έφυγε από τη Γη; Έτσι θα Τον δούμε εκεί)». «Και τότε, όταν έχομε», λέει, «αυτήν την ελπίδα», λέγει ο ευαγγελιστής Ιωάννης, «εκείνος που την έχει ἁγνίζει ἑαυτόν (:καθαρίζει τον εαυτό του), καθὼς ἐκεῖνος ἁγνός ἐστι (:όπως κι Εκείνος, ο Χριστός είναι αγνός)».
Βλέπετε ,λοιπόν, ότι η ελπίδα παρέχει πράγματι μια σταθερότητα αγιασμού; Υποκινεί και στην υπομονή. «Ὃ οὐ βλέπομεν –λέει στους Ρωμαίους ο Απόστολος- ἐλπίζομεν (:εκείνο που δεν το βλέπουμε, το ελπίζομε), δι᾿ ὑπομονῆς ἀπεκδεχόμεθα (:με την υπομονή περιμένομε)». Να, λοιπόν, ότι εκεί η ελπίδα ακόμη υποκινεί την υπομονή και η υπομονή τρέφει την ελπίδα. Άλλοτε γίνεται μάνα και άλλοτε γίνεται θυγατέρα, για να θυμηθούμε τον άγιο Ιωάννη της Κλίμακος, που έχομε σήμερα την μνήμη του.
Αγαπητοί, πλήθος και πελώρια αναστήματα της ελπίδος έχομε στον χώρο και της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης. Ο Αβραάμ, ο Μωυσής, ο Ιώβ, διακρίνονται. Ερωτήθηκε ο Ιώβ από τη γυναίκα του, ύστερα από τη μεγάλη εκείνη συμφορά που τους βρήκε: «Μέχρι τίνος καρτερήσεις;». «Πόσο θα περιμένεις;», είπε η γυναίκα του. Και ξέρετε, δεν την πήρε ο διάβολος, για να την έχει δίπλα να τον βασανίζει με τέτοια πράγματα· που του είπε κι άλλα, κι άλλα. «Μέχρι τίνος καρτερήσεις;», λέει η γυναίκα του Ιώβ στον Ιώβ. Κι εκείνος απήντησε: «Ἀναμένω χρόνον ἔτι μικρόν, προσδεχόμενος τὴν ἐλπίδα τῆς σωτηρίας μου». «Θα περιμένω λίγο ακόμα· και θα έλθει η σωτηρία μου. Η ελπίδα της σωτηρίας μου». Και πράγματι ήλθε. Και η λέπρα του έφυγε, επαναπέκτησε δέκα παιδιά, όσα είχε και πρώτα, και περισσότερα αγαθά απ’ ό,τι είχε πρώτα.
Τα σαράντα εκατομμύρια γνωστών μαρτύρων, αγαπητοί, των τριών πρώτων αιώνων, προτίμησαν τον μαρτυρικό θάνατο, επειδή η ελπίδα των είχε μετατεθεί στον ουρανό. Όταν τους εζητήθη να ειδωλολατρήσουν. Αλλιώτικα το μαρτύριον γι’ αυτούς θα ήταν ακατόρθωτο, αλλά και αδιανόητο. Είναι χαρακτηριστικό ότι ένα από τα ονόματα του Χριστιανισμού είναι και τούτο: «Ελπίδα». Να πώς το λέγει αυτό ο απόστολος Πέτρος: «Ἕτοιμοι δὲ ἀεὶ (:πάντοτε) πρὸς ἀπολογίαν παντὶ τῷ αἰτοῦντι ὑμᾶς λόγον(: σε όποιον σας ζητάει λόγο) περὶ τῆς ἐν ὑμῖν ἐλπίδος (:για την ελπίδα μας)». Δηλαδή για τον Χριστιανισμό. Είναι ένα όνομα του Χριστιανισμού το όνομα «Ελπίδα».
Εκείνο που λείπει από τον σύγχρονο κόσμο σήμερα είναι η ελπίδα. Προπαντός στους Χριστιανούς. Λείπει η ελπίδα της αιωνίου ζωής. Γι'αυτό πρέπει να την ξαναζωντανέψουμε, για να κρατήσει η ελπίδα αυτή και την πίστη και την αγάπη. Γιατί στα έσχατα η πίστις, «όταν θα ‘ρθει ο Υιός του ανθρώπου –λέει ο Χριστός- θα βρει την πίστη επί της γης;». Αλλά και η αγάπη, που είπε πάλι ο Χριστός, «ἡ ἀγάπη τῶν πολλῶν ψυγήσεται». Θα παγώσει. Πρέπει να κρατήσομε την ελπίδα, για να διατηρεί ζωντανή μέσα μας και την πίστη και την αγάπη. Και η ελπίδα καλλιεργείται με την γνώση των υποσχέσεων του Θεού, όπως είπαμε, και με την υπομονή. Αγαπητοί, ας αγωνιστούμε. Αμήν.
ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ
και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,
ψηφιοποίηση και επιμέλεια της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος
ΠΗΓΕΣ:
· Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.
· https://www.arnion.gr/.../omilia.../omi ... vn_596.mp3

Η μετάνοια κατά τον άγιο Ιωάννη της Κλίμακος
ΚΥΡΙΑΚΗ Δ΄ΝΗΣΤΕΙΩΝ
Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου με θέμα:
«Η ΜΕΤΑΝΟΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΑΓΙΟ ΙΩΑΝΝΗ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΟΣ»
[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 9-4-1989] [Β213]
Σήμερα η Εκκλησία μας, αγαπητοί μου, προβάλλει τον άγιον Ιωάννην της Κλίμακος, ηγουμένον της Ιεράς Μονής του Σινά και μέγαν ασκητήν. Ο σκοπός αυτής της προβολής, αν και γιορτάζει στις 30 Μαρτίου, είναι πιθανώς ότι καθ’ όλη τη διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, ανάγνωσμα εις την τράπεζαν των μοναστηριών, εχρησιμοποιείτο αυτό του το σύγγραμμα, «Κλίμαξ». Έτσι ελέγετο. Σκάλα. Κλίμαξ. Αλλά προβαλλόμενος, όμως, ο άγιος Ιωάννης, ουσιαστικά προβάλλεται το κλασικό αυτό σύγγραμμά του «Κλίμαξ» που είναι προβολή ανόθευτος και ορθόδοξος της πνευματικότητος της Ορθοδόξου Ανατολικής μας Εκκλησίας.
Όπως σας είπα, υπήρξε ηγούμενος ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, έτσι λέγεται, «άγιος Ιωάννης της Κλίμακος», έτσι λέγεται, δηλαδή συγγραφέως του βιβλίου «Κλίμαξ», της Κλίμακος, υπήρξε ηγούμενος της Ιεράς Μονής του Σινά, κατά τον 6ον αιώνα. Αυτό το θαυμαστό του σύγγραμμα που αναφέραμε, περιέχει τριάντα ομιλίες επί πνευματικών θεμάτων, που δημιουργούν μια κλιμακωτή πρόοδο, εκ των χαμηλοτέρων προς τα υψηλότερα γι'αυτό ακριβώς και ονομάσθη «Κλίμαξ». Πιο πολλά δεν θα σας πω για το βιβλίο αυτό, ούτε για τον ιερό του συγγραφέα, αλλά για μια πνευματική μας ωφέλεια θα πάρομε ένα σύντομο σταχυολόγημα, θα κάνομε ένα σύντομο σταχυολόγημα από τον 5ον του λόγον που αναφέρεται εις την μετάνοια, κάτι που, τις ημέρες αυτές τουλάχιστον, ιδιαιτέρως τις ημέρες αυτές, μας χρειάζεται.
Πρέπει να πούμε, αγαπητοί μου, ότι όλοι οι άγιοι Πατέρες, ό,τι γράφουν και διδάσκουν, είναι διδασκαλία ευαγγελική. Έτσι και η μετάνοια αποτελεί κεντρικό σημείο του κηρύγματος, τόσο του αγίου Ιωάννου του Βαπτιστού, όσο και του Κυρίου μας. Κηρυττόμενον το Ευαγγέλιον, κηρύσσει μετάνοια και επιστροφή στον Θεό. Αυτός είναι ο αντικειμενικός σκοπός του Ευαγγελίου. Την επιστροφή των ανθρώπων στον Θεό. Κάποτε οι άνθρωποι ήσαν κοντά στον Θεό. Δηλαδή οι πρωτόπλαστοι. Πριν αμαρτήσουν. Τώρα όμως πρέπει να ξαναγυρίσουν, επειδή ακριβώς, μετά από την πτώση του ο Αδάμ, μετενόησε. Όχι μες στον Παράδεισο, γιατί τότε έδειξε μίαν σκληροκαρδίαν, και αυτός και η Εύα, αλλά όταν εδοκίμασε την πικρίαν της ζωής μακριά του Θεού πια, τότε μετενόησε. Όταν είδε επί παραδείγματι το ένα του παιδί – ο Κάιν- να σκοτώνει το άλλο του παιδί και αδελφό του Κάιν, τον Άβελ, τότε, αυτοί οι ταλαίπωροι πρωτόπλαστοι και γονείς των παιδιών, μετενόησαν και αντελήφθησαν ότι όλα αυτά τα κακά ήταν αποτέλεσμα της δικής των παρακοής μέσα εις τον Παράδεισον, γι΄αυτό και τη ζωή τους την επέρασαν εν μετανοία. Γι΄αυτό και η Εκκλησία μας δέχεται ότι ανάμεσα σε εκείνους που εσώθησαν και πήρε μαζί Του ο Χριστός, όταν κατέβηκε εις τον Άδην κατά την τριήμερον ταφήν Του, ήταν και ο Αδάμ και η Εύα.
Συνεπώς, αν τα πράγματα είναι έτσι και το Ευαγγέλιον κηρύττει τη μετάνοια και την επιστροφή του ανθρώπου, τότε η μετάνοια είναι η αρχή και το τέλος του Ευαγγελίου. Ο Κύριος, αρχίζοντας το Ευαγγέλιόν Του είπε: «Μετανοεῖτε» -έλεγε, όχι είπε, έλεγε: «Μετανοεῖτε, ἤγγικε γάρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν». Ο Κύριος δεν έλεγε: «Μετανοήσατε», έλεγε: «Μετανοεῖτε»· που δείχνει μια κατάσταση διαρκείας. Το βλέπομε αυτό σε όλους τους Πατέρες της Εκκλησίας μας, σε όλους τους ασκητάς, σε όλους τους αγίους. Να ζουν διαρκώς αυτήν την μετάνοιαν, σε όλη τους τη ζωή. Ένα θαυμαστό παράδειγμα είναι ο άγιος Σισώης, ασκητής σπουδαίος. Αυτός, πεθαίνοντας, είχε γύρω του όλους τους μαθητάς του. Και τους λέει: «Σας παρακαλώ, αφήσατέ με τώρα για να μετανοήσω λίγο, να βάλω αρχή μετανοίας!». Αρχή μετανοίας! Λέγοντας τα λόγια αυτά ξεψύχησε. Έλαμψε ολόκληρος και όλος ο χώρος εγέμισε από μία άρρητη ευωδία. Βλέπετε ότι μόνον κανείς όταν είναι στον δρόμον της διαρκούς μετανοίας, τότε ακριβώς και σώζεται.
Ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, που σας είπα, θα χρησιμοποιήσομε τον 5ο του λόγο, για να ιδούμε τα περί της μετανοίας, ονομάζει τη μετάνοιαν «μεμεριμνημένην». Ότι πρέπει να έχομε μεμεριμνημένην μετάνοιαν. Από το «μεριμνώ». Μετοχή του μεριμνώ· που θα πει «μετάνοια που να είναι γεμάτη από φροντίδα». Να φροντίζω να είμαι εν μετανοία. Και αληθώς ενεργή, την αποκαλεί. Δηλαδή να είναι με δυναμικότητα μετάνοια. Δεν είναι λοιπόν η μετάνοια μία υπόθεσις κάποιας, θα λέγαμε, συγκινησιακής στιγμής, ή αν θέλετε ακόμη, και κρίσεως συνειδησιακής, αλλά μια μόνιμη κατάσταση, φροντισμένη και αποφέρει καρπούς. Αποφέρει καρπούς. Πού είναι εκείνοι που λένε θα μετανοήσουν εις το τέλος της ζωής των; Ω, οι ανόητοι! Εγκληματικά μάλιστα ανόητοι. Έλεγε ο άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής: «Ποιήσατε οὖν καρπούς ἀξίους τῆς μετανοίας». «Να κάνετε λοιπόν καρπούς αξίους της μετανοίας»· που δείχνει ότι πρέπει κανείς να αποφέρει καρπούς. Κι αν, αδελφέ μου, υποτεθεί ότι μετανοήσεις στο τέλος της ζωής σου, πότε θα κάνεις καρπούς; Και το θέμα της καρποφορίας είναι υπόθεσις μίας ολοκλήρου ζωής.
Έτσι, με τρόπον αποφθεγματικόν, συντομότατον δηλαδή, ο άγιος Πατήρ, ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, μας λέγει τι είναι αυτή η μεμεριμνημένη μετάνοια. Ακούσατε: «Mετάνοια ἐστίν ἀνάκλησις βαπτίσματος». Τι είναι η μετάνοια; Είναι η ανανέωσις του βαπτίσματος. «Μετάνοια ἐστί συνθήκη πρός Θεόν δευτέρου βίου». Πότε ήταν η πρώτη συνθήκη; Με το βάπτισμα. Ότι θα φυλάξομε τον χιτώνα καθαρόν, λευκόν, άσπιλον. Τώρα, επειδή δεν φυλάξαμε τον χιτώνα καθαρόν και άσπιλον, κάνομε δευτέρα συνθήκη με τον Θεό. Τρίτη δεν υπάρχει. Και αυτό δείχνει και τη φιλανθρωπία του Θεού. Τι είναι λοιπόν μετάνοια; Συνθήκη προς τον Θεόν δευτέρου βίου. «Μετάνοια ἐστι, σωματικῆς παρακλήσεως διηνεκής ἀνελπιστία». Τι θα πει αυτό; Μετάνοια είναι ένας μόνιμος αποκλεισμός κάθε σωματικής παρηγορίας. Δηλαδή μόνιμος αποκλεισμός. «Παρηγορία» θα πει ανάπαυσις. Όπως είναι οι διασκεδάσεις. Ένας που μετενόησε, δεν διασκεδάζει πια. Εννοείται, τις κοσμικές διασκεδάσεις. Διότι… μιλάμε για διασκέδαση, ε; Δεν μιλάμε για ψυχαγωγία. Ψυχαγωγία είναι άλλο πράγμα. Είναι να υποστεί αγωγή η ψυχή σου και να ξεκουραστεί με το πιο ελάχιστο πράγμα. Και μόνο γιατί θα δεις μία ωραία ημέρα ή μια γαλήνια ή φουρτουνιασμένη θάλασσα ή ακόμη έναν συννεφιασμένο και βαρύ καιρό. Θα δεις αυτά, θα απολαύσεις, θα χαρείς τη φύση. Ακόμη κάτι που διάβασες, κάτι που είδες όμορφο, σε ένα λουλούδι, σε ένα πτηνό, χάρηκες. Αυτό είναι ψυχαγωγία. Ψυχαγωγία δεν αποκλείεται. Η διασκέδασις αποκλείεται. Αυτό το «διασκεδάννυμι» ή «διασκεδάννυμαι»· που θα πει σκορπίζω και σκορπίζομαι. Σκορπίζω τις δυνάμεις της ψυχής μου. Ένας που μετενόησε, έκανε συναγωγή των δυνάμεων της ψυχής του. Η νόησις, η βούλησις και το συναίσθημα. Με τη μετάνοια έχομε συναγωγή, συγκέντρωση των δυνάμεων. Όταν φύγει η μετάνοια, έχομε πάλι σκόρπισμα. Όταν λέμε «διασκεδάζω» σημαίνει αυτά τα τρία τα σκορπίζω. Και μην ξεχνάτε ότι από τον σκορπισμόν αυτόν των τριών δυνάμεων του ανθρώπου, έχομε τις ποικίλες-ποικίλες ψυχώσεις, που στην εποχή μας έχουν γίνει πάμπολλες και δεν βρίσκει κανείς άκρη με αυτές.
Όπως ακόμη είναι οι καλλωπισμοί, τα ψιμύθια. Δεν μπορώ να φανταστώ μία κυρία η οποία εξομολογείται, να είναι στολισμένη «ως ειδωλολατρικός ναός», που λέει ένας ψαλμικός στίχος. Και να είναι μακιγιαρισμένη με ποικίλα ψιμύθια, κι αυτή η γυναίκα να είναι εν μετανοία. Κάποτε, στη Σπάρτη, την αρχαία Σπάρτη, έβαφε κάποιος τα μαλλιά του. Κι αυτός ήρθε να πει μερικά πράγματα. Διδάσκαλος ήταν. Και τότε κάποιος σοφός είπε: «Αυτόν θα ακούσετε; Θα σας πει την αλήθεια; Αφού στο κεφάλι του περιφέρει το ψεύδος». Γιατί έβαφε τα μαλλιά του. Στο κεφάλι του περιφέρει το ψεύδος. Διότι θέλει κανείς να φανεί πιο νεότερος. Περιφέρεις το ψεύδος. Δεν μπορείς να λέγεσαι ότι είσαι εν μετανοία και να θέλεις να είσαι και να παρουσιάζεσαι κάτι διαφορετικό, για να αρέσεις εις τον κόσμον. Δεν ξέρω αυτά πώς τα ακούτε, αλλά είναι μία πραγματικότητα και μια αλήθεια. Αν το έλεγαν αυτό οι ειδωλολάτραι πρόγονοί μας, πόσο περισσότερο αυτό θα το έλεγε ένας Χριστιανός συγγραφεύς; Όπως εδώ, θα ξαναδιαβάσω, «Μετάνοια ἐστί σωματικῆς παρακλήσεως-παρηγορίας- διηνεκής ἀνελπιστία». Δηλαδή να μην υπάρχει πια ελπίδα ότι το σώμα σου θα υποστεί εκείνα τα οποία υφίστατο, όταν ήσουν μακριά από τον Θεό.
Συνεχίζει ο άγιος πατήρ: «Μετάνοια ἐστιν αὐτοκατάκριτος λογισμός». Να κάνεις αυτοκριτική και μόνος σου να κατηγορείς τον εαυτόν σου. «Μετάνοια ἐστίν, θυγάτηρ ἐλπίδος καί ἄρνησις ἀνελπιστίας». Δηλαδή, τι είναι μετάνοια; Είναι η θυγατέρα της ελπίδος και αποκήρυξη της απελπισίας. Εκείνος που πραγματικά μετανοεί, ποτέ δεν ζει την απελπισία. Την απόγνωση και την απελπισία ζει μόνον εκείνος που δεν έχει μετανοήσει. Και μόνον αυτό το σημείο, αγαπητοί μου, αν το σκεφθούμε, θα δούμε πόσο πολύτιμον είναι και ότι δεν αφήνει περιθώρια να δημιουργηθούν ψυχολογικά προβλήματα σε έναν άνθρωπο, όταν ελπίζει ότι συνεχωρήθη και συνεπώς όλες οι ενοχές έχουν διαλυθεί. Γιατί τι νομίζετε; Βέβαια η αιτία των ψυχώσεων είναι… οι αιτίες είναι πολλές. Βασικά είναι μία. Είσαι μακριά από τον Θεό. Αλλά μία όμως κατηγορία είναι όταν έχεις ένοχη συνείδηση. Συνέβη κάτι και μέσα σου δεν ζεις την ελπίδα της αφέσεως των αμαρτιών σου και αυτό σου γίνεται ψύχωση. Δηλαδή αρρωσταίνεις.
«Μετάνοια ἐστίν, διαλλαγή Κυρίου δια της τῶν ἐναντίων τοῖς πταίσμασιν ἀγαθοεργίας». Τι είναι μετάνοια; «Είναι η συμφιλίωσις με τον Κύριον με έργα αρετής· που είναι αντίθετα προς τα παραπτώματά μας». «Μετάνοια ἐστί συνειδότος καθαρισμός». Τι είναι μετάνοια; «Το καθάρισμα της συνειδήσεως». Το καθάρισμα της συνειδήσεως σιγά σιγά συνεπάγεται και το καθάρισμα του υποσυνειδήτου. Το υποσυνείδητο είναι μία παρασυνείδησις. Είναι μία παρασυναγωγή του συνειδητού, της συνειδήσεως. Είναι αυτό που δημιουργήθηκε με την άπωση, το σπρώξιμο της ενοχής κάπου πιο πέρα από την συνείδηση, γιατί μας ενοχλεί. Όταν είναι στη συνείδηση ένα αίσθημα ενοχής. Αυτό είναι το υποσυνείδητο. Όταν καθαρισθεί η συνείδησις, τότε και το υποσυνείδητο αρχίζει να καθαρίζεται. Για να μην πω, αρχίζει να εξαφανίζεται. Γιατί ο Αδάμ δεν είχε υποσυνείδητο. Δημιουργήθηκε την στιγμή που είπε εις τον Θεόν: «Η γυναίκα που μου έδωσες, αυτή με έβαλε και παρέβην την εντολήν Σου». Τι έκανε ο Αδάμ; Ο Αδάμ δεν μετενόησε. Αλλά την ενοχή του πρώτον την απέδωσε εις τον Θεόν και δεύτερον την απώθησε σε έναν άλλον χώρον παρα-συνειδησιακόν, δηλαδή στο υποσυνείδητο. Εκείνη τη στιγμή ο Αδάμ απέκτησε υποσυνείδητο. Για να μας ταλαιπωρεί όλους τους ανθρώπους μέχρι σήμερα, με τα καμώματα αυτού του υποσυνειδήτου. Δεν λέγω πιο πολλά, αν κανείς έχει ασχοληθεί, θα με κατανοήσει.
«Μετάνοια ἐστίν –συνεχίζει ο άγιος πατήρ- ἑκούσιος πάντων τῶν θλιβερῶν ὑπομονή». Τι είναι μετάνοια; «Είναι», λέγει, «η υπομονή όλων των θλιβερών πραγμάτων». Δηλαδή η θεληματική υπομονή που θα κάνεις και θα πεις «Φταίω, φταίω, ναι, φταίω, γιατί είμαι ένοχος, γιατί στάθηκα εναντιωμένος στο θέλημα του Θεού». Και θα κάνεις υπομονή.
«Μετανοῶν ἐστί, ταπεινώσεως ἀγοραστής». Ποιος είναι εκείνος που μετανοεί; Αυτός που αγοράζει την ταπείνωση. Μόνον εάν έχομε ταπείνωση, αγαπητοί μου, μπορούμε να μετανοήσουμε. Ο εγωιστής ποτέ δεν μετανοεί. «Μετανοῶν ἐστί, κατάδικος ἀκαταίσχυντος». Τι είναι αυτός που μετανοεί; Είναι εκείνος ο οποίος είναι κατάδικος, αλλά απηλλαγμένος από κάθε αισχύνη. «Μετανοῶν ἐστί, δημιουργός οἰκείων κολάσεων». «Είναι εκείνος ο οποίος είναι επινοητής τιμωριών του εαυτού του». Όταν τιμωρεί κανείς τον εαυτόν του, αυτός είναι εκείνος ο οποίος μετανοεί.
Είπαμε προηγουμένως ότι ο Κύριος είπε ότι πρέπει πάντοτε να μετανοούμε. «Μετανοείτε». Γιατί ο δρόμος, αγαπητοί μου, της μετανοίας είναι με ήττες και με νίκες. Γι' αυτό γράφει ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος: «Μην τρομάξεις όταν πέφτεις κάθε μέρα. Και μη εγκαταλείψεις τον αγώνα». Όχι βεβαίως από μία αμετανοησία. Αλλά από μία αδυναμία. Γιατί μερικοί λένε ότι μετανοούν αλλά δεν μετανοούν. Και επαναλαμβάνουν τα ίδια ακριβώς γιατί δεν μετενόησαν. Όχι απ’ αυτό. Όχι από αμετανοησία. Αλλά από αδυναμία. «Αντίθετα να στέκεσαι με ανδρεία και οπωσδήποτε θα ευλαβηθεί την υπομονή σου ο φύλακάς σου άγγελος». Δεν υπάρχει, αγαπητοί μου, αμάρτημα ασυγχώρητο, παρά μόνον το αμετανόητο. Αυτό αποτελεί και την κατά τους Πατέρας και την βλασφημίαν κατά του Αγίου Πνεύματος. Όταν δεν μετανοείς. Ο Θεός τα πάντα συγχωρεί. Όταν λέγει ο Κύριος: «Αυτός δεν θα τύχει συγχωρήσεως όταν…». Πότε; Όταν εσύ δεν μετανοήσεις. Γιατί αν υπάρχει κάποιο αμάρτημα που ο Θεός δεν μπορεί να το συγχωρήσει, τότε, θα λέγαμε, υποτιμούμε τη δύναμη την εξιλαστήριον του αίματος του Χριστού.
Δεν πρέπει ακόμη να υπάρχει απόγνωσις για τη μετάνοια, απελπισία. Γιατί αυτό αποτελεί ένα ισχυρό όπλο του διαβόλου. Λέγει πάλι ο άγιος πατήρ: «Οὐδέν των τοῦ Θεοῦ οἰκτιρμῶν ἴσον ἤ μεῖζον ὑπάρχει· διόπερ ὁ ἀπογινώσκων, ἑαυτόν ἔσφαξε». «Δεν υπάρχει», λέγει, «κάτι που να είναι ίσο ή μεγαλύτερο από τους οικτιρμούς του Θεού». Συνεπώς θα σε συγχωρέσει ο Θεός. Άρα, εάν νομίζεις ότι ο Θεός δεν θα σε συγχωρήσει, όπως πολλοί προσερχόμενοι στην εξομολόγηση λέγουν ότι θα μείνουν και μένουν ασυγχώρητοι και φεύγουν… και πάνε σε δεύτερο πνευματικό και λέγουν το ίδιο· σε τρίτον, σε δέκατον… Τα χρόνια περνούν και ξαναλένε και ξαναλένε το αμάρτημά τους, γιατί πιστεύουν ότι μένουν ασυγχώρητοι. Αυτό το πράγμα είναι κακό. Είναι απιστία. Είναι και ύβρις κατά του Θεού. Ότι ο Θεός δεν τους συγχωρεί. Αφού τους συγχωρεί ο Θεός. Ο Ίδιος δεν είπε ότι θα συγχωρήσει εκείνον που θα προσέλθει; Κι «εκείνον που θα έρθει σε μένα, έξω δεν θα τον βγάλω»; «Γι΄αυτό», λέγει, «εκείνος ο οποίος υφίσταται αυτήν την απόγνωσιν, εαυτόν έσφαξε». «Έσφαξε τον εαυτό του», λέγει, «σκότωσε τον εαυτόν του», λέγει ο άγιος πατήρ.
Οι δαίμονες είναι εκείνοι οι οποίοι ρίπτουν, όπως είπαμε, στην απόγνωση, ως εξής: Λέγει πάλι ο άγιο πατήρ: «Πρό μέν τοῦ πτώματος φιλάνθρωπον· μετά δέ τό πτῶμα ἀπότομον τόν Θεόν εἶναι λέγουσιν οἱ δαίμονες». Δηλαδή πριν πέσεις, έρχονται και σου λέγουν ότι… «Κάνε την αμαρτία, ο Θεός είναι συγχωρητικός, ο Θεός είναι φιλάνθρωπος». Μόνο και μόνο για να εξαπατήσουν οι δαίμονες, να πραγματοποιηθεί η αμαρτία. Εκείνο το «Ε, θα πάω να εξομολογηθώ, θα με συγχωρέσει ο Θεός, ας το κάνω λοιπόν το αμάρτημα». Προσέξτε, είναι φοβερό, όταν υπάρχει αυτή η κατάστασις. «Μετά δέ τό πτῶμα», δηλαδή μετά την πτώση, τότε οι δαίμονες παρουσιάζουν τον Θεόν απότομον και σκληρόν. Και σου λέγουν: «Δεν θα σε συγχωρήσει ο Θεός· μένεις ασυγχώρητος».
Ακόμη λέγει ο άγιος πατήρ: «Όσοι επέσαμε, ας πολεμήσομε προπάντων τον δαίμονα της λύπης». Φοβερός ο δαίμων της λύπης, αγαπητοί μου. Δεν είναι η λύπη προς μετάνοιαν. Η λύπη προς απόγνωσιν. Και αυτή η λύπη προς απόγνωσιν, ουσιαστικά είναι κοσμική λύπη, όπως λέγει ο Απόστολος Παύλος. Ενώ η λύπη προς μετάνοιαν, δίνει χαρά. Γιατί αυτός έρχεται δίπλα μας την ώρα της προσευχής, ο διάβολος, μας ενθυμίζει την προηγουμένη μας παρρησία, που πρώτα προσευχόμεθα και είχαμε μίαν άνεσιν στην προσευχή μας, δηλαδή τότε που δεν είχαμε αμαρτήσει και προσπαθεί να αχρηστεύσει την προσευχή μας. Με το να μας βάλει, δηλαδή, σκέψεις απελπισίας.
Ακόμη γράφει ο άγιος πατήρ: «Πολλά ψυχικά τραύματα που εχρόνισαν είναι ανίατα, αθεράπευτα. Στον Θεό, όμως, όλα είναι δυνατά». Είναι εκείνο που είπε ο Κύριος: «Πάντα τῷ Θεῷ δυνατά ἐστίν». Πώς, λέει, κανείς μπορεί να σωθεί αν…, τότε, ενθυμείσθε, με τον πλούσιο νεανίσκο. Κι ο Κύριος είπε ότι όλα είναι δυνατά στον Θεό. Στους ανθρώπους μοιάζουν αδύνατα. Γι΄αυτό θα έλεγα: Αν κανείς νομίζει ότι είναι αθεράπευτο ένα πάθος του, μην απελπίζεται. Να βάλει μπροστά. Αλλά δεν πρέπει να απελπιζόμαστε κι εμείς για κάποιον άλλον, ότι αυτός ο άνθρωπος δεν θα σωθεί. Μην το πούμε ποτέ αυτό. Έχω δει μπροστά μου ανθρώπους να μετανοούν, που… θα έλεγε κανένας, ανθρωπίνως θα ήτο αδύνατον από την σκληρότητα που τους χαρακτήριζε, οι άνθρωποι αυτοί να σωθούν. Δεν έχω παρά να σας θυμίσω, βέβαια αυτά… την άβυσσον των κριμάτων του Θεού, δεν ξέρομε για τον καθένα, πώς ο Θεός ενεργεί, δεν έχω παρά να σας θυμίσω τους δύο ληστάς· που συσταυρώθηκαν με τον Χριστόν. Και οι δύο βλασφημούν, μας λέει ένας ευαγγελιστής. Ο Λουκάς μάς λέγει ότι κάποια στιγμή συνήλθε ο ένας εκ των δύο. Ο άλλος δεν συνήλθε. Γιατί δεν συνήλθε ο άλλος και γιατί συνήλθε ο πρώτος; Αυτό είναι η άβυσσος των κριμάτων του Θεού. Γι΄αυτό λέει ένα τροπάριο της ενάτης ώρας το εξής: «Ἐν μέσῳ δύο λῃστῶν ζυγός δικαιοσύνης εὑρέθη ὁ Σταυρός Σου (:σαν μια ζυγαριά, ανάμεσα, με στέλεχος τον Χριστόν, τον Σταυρό του Χριστού, αριστερά-δεξιά η ζυγαριά, κινείται πάνω ή κάτω)». Και λέγει στη συνέχεια: «Τοῦ μέν (:του ενός δηλαδή) καταγομένου εἰς ἅδην (:η ζυγαριά έκλινε, ο ένας κατέβηκε εις τον άδην) τῷ βάρει τῆς βλασφημίας(:με το βάρος της βλασφημίας και της απιστίας) τοῦ δέ, κουφιζομένου πταισμάτων (:του άλλου δε ληστού ο οποίος ἐκουφίσθη, ελάφρυνε από τα πταίσματα) πρός γνῶσιν θεολογίας». Και είπε: «Μνήσθητί μου, Κύριε». Αποκαλεί τον συγκατάδικό του, τον αποκαλεί «Κύριον». Και Του λέγει να τον θυμηθεί στη βασιλεία Του. Ποια βασιλεία; Βλέπετε εδώ σ’ αυτά τα λόγια υπάρχει πολλή θεολογία. Τι έκανε τον έναν, τι έκανε τον άλλον; Άβυσσος τα κρίματα του Θεού. Γι΄αυτό ποτέ δεν πρέπει, αγαπητοί μου, να πούμε: «Αυτός δεν θα σωθεί» ή: «Αυτός θα σωθεί». Δεν γνωρίζομε μέχρι τελευταία στιγμή.
Ακόμη… τι ακόμη, πολλά θα είχα να σταχυολογήσω, αλλά τα παραλείπω. Και θα σας έλεγα, αγαπητοί, ότι αυτή η παρουσία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής είναι μία ευκαιρία ανανεώσεως του κηρύγματος της μετανοίας. Τούτο, βέβαια, το κήρυγμα της μετανοίας, δεν εξαντλείται, αλλά μόνον απλώς μερικές σκέψεις μπορούμε να λέμε ή αν θέλετε, θέσεις, που αναφέρονται για γνώση, για υπόμνηση και για παρακίνηση προς μετάνοιαν.
Έτσι, αν δεν κατενύγη η καρδιά μας από τη μετάνοια, να κατανυγεί τώρα. Αν είμαστε στον δρόμο της μετανοίας, να την αυξήσομε την μετάνοια. Όπως λιγοστεύει, έτσι και αυξάνει. Η μετάνοιά μας πρέπει να έχει πάντοτε καρπό. Και ο καρπός της δεν είναι η μη επανάληψη της αμαρτίας, αλλά είναι η απόκτηση αρετών, είναι η απόκτηση ταπεινώσεως, είναι η απόκτηση, όπως λέγει ο 50ός ψαλμός, «πνεύματος συντετριμμένου καί τεταπεινωμένου». Γι΄αυτό τονίζει και το Πνεύμα το Άγιον: «Ὁ ἅγιος ἁγιασθήτω ἔτι καί ὁ μετανοῶν μετανοείτω ἔτι». Ποτέ μην πλανήσομε τον εαυτό μας ότι εφτάσαμε ή γινήκαμε τέλειοι. Η τελειότητα προσεγγίζεται, αλλά ποτέ δεν φθάνεται. Δεν είναι εδώ οι γάμοι, όπως λέγει ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, οι γάμοι της βασιλείας του Θεού. Αλλά είναι εκεί, εις τον ουρανό.
ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ
και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,
μεταφορά της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας σε ηλεκτρονικό κείμενο και επιμέλεια: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος
ΠΗΓΕΣ:
Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.
http://www.arnion.gr/.../omiliai.../omi ... vn_432.mp3

Μητροπολίτης Κυθήρων Σεραφείμ, Κυριακή Δ΄ Νηστειών (Αγίου Ιωάννου της Κλίμακος)
Τό Μήνυμα τῆς Κυριακῆς ἀπό τόν Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Κυθήρων & Ἀντικυθήρων κ.ΣΕΡΑΦΕΙΜ- ΚΥΡΙΑΚH Δ' ΝΗΣΤΕΙΩΝ - ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΟΣ (22-03-2026)
https://youtu.be/7mf5tyCZIhk

«Ω γενεά που παραμένεις άπιστη και διεστραμμένη, ενώ είδες τόσα θαύματα!
Η τέταρτη Κυριακή των Νηστειών, του Οσίου Ιωάννου της Κλίμακες και η σημερινή ευαγγελική περικοπή ο Ευαγγελιστής Μάρκος μάς διηγείται τη θεραπεία από τον Κύριο ενός ασθενούς νέου, ο οποίος υπέφερε από τα δαιμόνια. Ο πατέρας, μια τραγική φιγούρα, οδηγεί το παιδί του, στην αρχή κοντά στους μαθητές και στη συνέχεια ενώπιον του Χριστού και τον παρακαλεί να σώσει το παιδί του.
Στην ερώτηση του Χριστού προς τον πατέρα «πόσο καιρό ο νέος βασανίζεται από την κυριαρχία των δαιμονίων», ο πατέρας δίνει την απάντηση• «παιδιόθεν», δηλαδή «από μικρό παιδί». Το δαιμόνιο συντάραξε όλη τη ζωή του. Καθημερινά τον ωθεί σε πράξεις ανήκουστες, που κίνδυνο έχουν ακόμη και να τον οδηγήσουν στο θάνατο.
Τότε ο Κύριος γεμάτος παράπονο αναφώνησε: «Ω γενεά που παραμένεις άπιστη και διεστραμμένη, ενώ είδες τόσα θαύματα! Μέχρι πότε θα είμαι μαζί σας και θα σας ανέχομαι; Φέρτε τον μου εδώ.
Μόλις, όμως, έφεραν το νέο μπροστά στον Κύριο, το θέαμα ήταν φοβερό. Έχοντας την εξουσία, ως ο Κύριος της ζωής και του θανάτου, επιτάσσει, δίνει δηλαδή εντολή, στο πνεύμα το άλαλο και κωφό, να φύγει και να ελευθερώσει το νέο. Το πονηρό πνεύμα άρχισε να συνταράζει με σπασμούς τον νέο, ο οποίος, αφού έπεσε στη γη, κυλιόταν κι έβγαζε αφρούς από το στόμα του.
Δεν μπορούσε όμως να πει ούτε λέξη. Μόνο κραυγές μπορούσε να βγάζει πολλές, που συγκλόνιζαν τις καρδιές όσων τον έβλεπαν. Ο νέος αυτός δεν μπορούσε να μιλήσει, να εκφράσει την ικεσία του στον Κύριο, να ζητήσει τη σωτηρία του. Κι αντί γι’ αυτόν, παρακαλεί ο πατέρας.
Ο γεμάτος από ευσπλαχνία Κύριος ανταποκρίνεται στην ικεσία του πονεμένου εκείνου πατέρα και θεραπεύει το γιο του, διακηρύττοντας όμως με παρρησία προς τους μαθητές και στο συγκεντρωμένο πλήθος, που τον άκουγε, ότι «το γένος των δαιμονίων δεν μπορεί να φύγει από τη ζωή των ανθρώπων παρά μόνο με προσευχή και νηστεία».
Σ’ αυτές τις δύο αρετές ας μείνουμε και εμείς σήμερα αδελφοί μου. Διανύοντας την Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή και οδεύοντας σε λίγες μέρες να βιώσουμε το Άχραντο Πάθος και την Ανάσταση του Κυρίου μας, η Εκκλησία μάς καλεί σ’ ένα πιο εντατικό αγώνα, σε μια πάλη με σκοπό να νικήσουμε τα πάθη και τις αδυναμίες μας.
Η πάλη μας όμως, ο πνευματικός αγώνας των πιστών, κατά τον Απόστολο των Εθνών Παύλο, καθώς γράφει προς τους χριστιανούς της Εφέσου, «δεν είναι προς αίμα και σάρκα, αλλά προς τους κοσμοκράτορας του σκότους του αιώνος τούτου». Και η πάλη αυτή απαιτεί ισχυρά πνευματικά όπλα, δυναμική οχύρωση ώστε τα βέλη του πονηρού να μην μπορούν να προσβάλουν τη ψυχή μας.
Πώς δικαιολογείται όμως η σύζευξη της προσευχής με τη νηστεία και πώς μπορούν να βοηθήσουν τον άνθρωπο; Όταν ο άνθρωπος προσεύχεται έπειτα από νηστεία τροφών και παθών, η προσευχή του έχει το στοιχείο της ασκήσεως, της θυσίας και της προσφοράς. Τότε ο άνθρωπος δεν δυσκολεύεται να προσευχηθεί, δεν κουράζεται από το βάρος των φαγητών ή από το βάρος των τύψεων, αλλά είναι ανάλαφρος. Η νηστεία που ορίζει η Εκκλησία μας, δίνει φτερά στην προσευχή, διότι ταπεινώνει τον άνθρωπο. Τον γυμνάζει σωματικά και ψυχικά. Απονεκρώνει τις σαρκικές επιθυμίες και ηδονές και προετοιμάζει το σώμα κατάλληλα για να μην καταστεί εμπόδιο, αλλά να υπηρετήσει την ψυχή την ώρα της προσευχής. Μια τέτοια προσευχή, που γίνεται με νηστεία τροφών και παθών, επειδή έχει το στοιχείο της ταπεινώσεως, αυξάνει και την πίστη. Και γίνεται έτσι μια ζωντανή εμπειρία, αυξάνει τη θέρμη της καρδιάς μας, μας κάνει να αισθανόμαστε την παρουσία του Θεού μπροστά μας. Και φέρνει τη χάρη του Θεού και το θαύμα.
Αυτά ακριβώς τα δυο πνευματικά όπλα, την προσευχή συνδυασμένη με τη νηστεία, μας καλεί η Εκκλησία μας να χρησιμοποιήσουμε περισσότερο τώρα κατά την περίοδο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Τώρα περισσότερη προσευχή, μεγαλύτερες Ακολουθίες, αλλά και αυστηρότερη νηστεία, εντατικότερη άσκηση. Ας συνεχίσουμε λοιπόν τον αγώνα μας στον πνευματικό στίβο με τα όπλα αυτά και θα έχουμε μαζί μας την ακατανίκητη δύναμη της Χάριτος του Θεού.
Του Αρχιμανδρίτου του Οικουμενικού Θρόνου π. Μελχισεδέκ Αμπελικάκης

«...ὁ δέ εἶπε· παιδιόθεν. καί πολλάκις αὐτόν καί εἰς πῦρ ἔβαλε καί εἰς ὕδατα, ἵνα ἀπολέσῃ αὐτόν·».
ΚΥΡΙΑΚΗ Δ’ ΝΗΣΤΕΙΩΝ
ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΗΝΑ
«...ὁ δέ εἶπε· παιδιόθεν. καί πολλάκις αὐτόν καί εἰς πῦρ ἔβαλε καί εἰς ὕδατα, ἵνα ἀπολέσῃ αὐτόν·».
Ὁ Διδάσκαλος εὐλόγησε τά παιδιά· τά ἀγάπησε εἰς τέλος· καί παραγγέλει, μέ τή διδασκαλία Του, στούς γονεῖς νά νουθετοῦν αὐτά μέ παιδεία καί νουθεσία Κυρίου.
Ὁ ἅγιος Πορφύριος τολμᾶ καί τονίζει στούς γονεῖς: «ὅτι δέν θά δοῦν Παράδεισο εἰ μή μόνον ἄν εἰσέλθουν σ’ Αὐτόν μέ ὅλα τά παιδιά τους».
Κατά τήν Πατερική σκέψη, γιά νά γευθεῖ ὁ ἄνθρωπος τό μέλι τῆς διδασκαλίας τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, πρέπει νά σκάψει τό κερί τοῦ γράμματος τῶν Γραφῶν. Πρόκειται γιά μιά ἐπίπονη προσπάθεια, διότι ἡ ἐπιφανειακή ἀνάγνωση ξεχνιέται εὔκολα· σέ ἀντίθεση μέ τήν ἀνάγνωση πού συνδυάζεται μέ τήν ἐμβάθυνση στά ἁγιογραφικά κείμενα πού προσφέρει στόν μελετητή τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ, στερεή γνώση τοῦ θελήματός Του.
Μέ βάση λοιπόν τήν πιό πάνω παρατήρηση, μία ἀρχική διαπίστωση θά μποροῦσε νά εἶναι, ὅτι ὁ Πατέρας τοῦ παιδιοῦ πού ὑπέφερε ἀπό τό δαιμόνιο ἁγνοοῦσε τό θέλημα τοῦ Θεοῦ, ὡς πρός τήν σωστή ἐν Χάριτι παιδαγωγία τοῦ υἱοῦ του, μέ ἐπακόλουθο ἡ πίστη του νά εἶναι ἐλλιπής.
Ἄφησε ἔτσι χαραμάδες ἀμελείας στό σπιτικό του καί ὁ Σατανᾶς εἰσῆλθε καί κατακεραύνωσε τό παιδί του.
Ἐν τούτοις σήμερα μέ κραυγή προσπαθεῖ νά προσελκύσει τήν προσοχή τοῦ Κυρίου· «πιστεύω, Κύριε· βοήθει μου τῇ ἀπιστίᾳ». Ὁ Ἰησοῦς ὡς Παντογνώστης Θεός βλέπει ὅτι ἡ καρδιά τοῦ Πατέρα ζητάει νά συντονιστεῖ μέ τήν κραυγή τῶν χειλέων· καί τότε ἀφοῦ πρῶτα ξεσκεπάζει τήν κακία τοῦ δαίμονα ἐνώπιον πάντων, ποιεῖ τό θαῦμα, προσφέρει τήν ἴαση. Περνάει ἔτσι στήν καρδιά τοῦ γονιοῦ τό πῦρ καί τό ὕδωρ τῆς Χάριτος, ὥστε νά τσακίσει μέ τήν καυτή πίστη καί τήν δροσιά τοῦ ὕδατος τοῦ Παρακλήτου τήν κακία τῆς πλάνης· ὅπου μέ τά ποτά καί τήν φωτιά τῶν σαρκικῶν παθῶν τό δαιμόνιο προσπάθησε νά καταστρέψει τό νεαρό παιδί.
«Διήλθομεν διά πυρός καί ὕδατος, καί ἐξήγαγες ἡμᾶς εἰς ἀναψυχήν».
Δηλαδή, μετουσίωσις τῶν κακῶν συνηθειῶν καί λογισμῶν μέ τήν δύναμιν τῆς βουλήσεως, σέ ἀγαθές πράξεις καί σκέψεις. Μέ τήν ἴδια δύναμη τῆς καρδιᾶς πού ὁ πονηρός δαίμονας προσπαθεῖ νά ἐπιβάλλει τήν κακία του στόν νοῦ· τώρα διά τῆς πίστεως στόν Χριστό, ἡ ἴδια καρδιά μέ τήν δύναμη τοῦ Παρακλήτου, μεταλλάσσει τό κακό καί γεννιέται ἔσωθεν τό ἀγαθό θέλημα τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ καί τοῦ Σωτῆρος Ἰησοῦ Χριστοῦ (διδασκαλία Ἁγίου Πορφυρίου).
Προφανῶς, παρά τήν ἀσφυκτική παρουσία τῶν πειρασμῶν καί τῶν θλίψεων, τό τριμερές τῆς ψυχῆς ἁγιασμένο πλέον, φροντίζει νά προβάλλει στήν καρδιά καί σέ ὅλες τίς αἰσθήσεις, τή σημασία τοῦ ἐν Χριστῷ ἀνθρωπίνου προσώπου. Ἔτσι ἡ κραυγή τῆς καρδιᾶς πρός τόν Κύριο πού ζητᾶ βοήθεια, δέν χάνει τή δυνατότητα μορφῆς ἐπικοινωνίας ἤ ἑνός τρόπου ἀναφορᾶς στήν ἀγαθή πρόνοια τοῦ Μεσσίου, μέ ἅγιο γιά τήν ψυχή ἀποτέλεσμα.
Φρονοῦμε, ἁγία γερόντισσα, τό πιό σημαντικό ἀπό κάθε ἀγαθή ἐνασχόληση καί κορυφαῖο κατόρθωμα, εἶναι ἡ ἐπιμονή στήν προσευχή μέ τήν ὁποία μποροῦμε μέ τήν καθημερινή αἴτησή μας πρός τόν Θεόν, νά ἀποκτήσουμε ἐπιπλέον καί τίς ὑπόλοιπες ἀρετές. «Ἡ προσευχή, ὁμιλία ἐστι τοῦ νοῦ πρός τόν Θεόν» (Ἁγίου Νείλου ἀσκητοῦ).
Ὁ ἑορταζόμενος σήμερα Ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κλίμακος γράφει: «πρό πάντων ἐν τῷ τῆς ἡμετέρας δεήσεως χάρτῃ εὐχαριστίαν εἰλικρινῇ κατατάξωμεν, ἐν δευτέρῳ δέ στίχω ἐξομολόγησιν καί συντριμμόν ψυχῆς ἐν αἰσθήσει· εἴθ’ οὔτω τήν αἴτησιν ἡμῶν τῷ παμβασιλεῖ γνωρίσωμεν». Καί συνεχίζει ὁ Ἅγιος: «Ἄριστος ὁ προειρημένος τῆς προσευχῆς τρόπος, ὥς τινι τῶν ἀδελφῶν ὑπό ἀγγέλου Κυρίου δεδήλωται».
Ἀκούγοντας καί διαβάζοντας ἀδελφοί τήν σημερινή Εὐαγγελική Περικοπή, καί ἔχοντες ἔστω καί ἀμυδρά γνώση τῆς διδασκαλίας τῶν Ἁγίων Πατέρων, ποῖα ἄραγε ἀπολογία ἔχωμε νά δώσωμε στόν Δημιουργό καί Πλάστη μας σήμερα ὡς πρός τήν παιδαγωγία τῶν παιδιῶν μας;
Ὁ λόγος τοῦ Ἰησοῦ, τοῦ Θεοῦ ἡμῶν: «Ὦ γενεά, πού τόσα θαύματα εἶδες καί εἶσαι ἀκόμα ἄπιστος, ἕως πότε θά εἶμαι μαζί σας; Ἕως πότε θά σᾶς ἀνέχομαι;», δέν μᾶς προβληματίζει; Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, ὁ ἀξεπέραστος παιδαγωγός, διδάσκει: «Τά τυραννοῦντα μάλιστα τό τῶν ἀνθρώπων γένος ταῦτα ἐστι, πλεονεξία καί ἀκολασία καί ἐπιθυμία κακή».
Φορτωμένο λοιπόν στήν πλειοφηψία του τό ἀνθρώπινο γένος, μ’ αὐτά τά πάθη καί τίς κακίες, πῶς θά δυνηθεῖ νά παιδαγωγήσει τά παιδιά, τούς νέους, μάλιστα στίς τρυφερές ἡλικίες, ὥστε νά μήν καίγονται κυριολεκτικά στά ὑπόγεια ἄντρα τῆς διαφθορᾶς;
Οἱ ἅγιοι Πατέρες, ἐν Χάριτι Θεοῦ, ἀπαντοῦν στόν καθένα μας: «Νά ζητᾶς τόν Κύριο, στήν ὁδό, δηλαδή στήν καρδιά σου, μέ τίς ἐντολές». Ὅταν ἀκούσεις τή Γραφή νά κάνει λόγο γιά «ράβδο καί βακτηρία» νά θεωρήσεις ὅτι ἐννοεῖ, κατά τόν προφητικό λόγο, τήν κρίση καί τήν πρόνοια, ἐνῶ κατά τόν ἡθικό τήν ψαλμωδία καί τήν προσευχή.
Γιατί, ὅταν κρινόμαστε ἀπό τόν Κύριο μέ τήν παιδαγωγική ράβδο, αὐτό γίνεται γιά τήν ἐπιστροφή μας σ’ Αὐτόν. Ὅταν ἐμεῖς παιδεύουμε μέ τήν ράβδο τῆς ἀνδρείας, ψαλμωδίας, τούς δαίμονες πού ἐξεγείρονται ἐναντίον μας, στηριζόμαστε μέ τήν προσευχή καί τήν πίστη στήν ἀγαθή πρόνοια τοῦ Θεοῦ καί τοῦ Χριστοῦ. Αὐτήν τήν πνευματική πορεία ὀφείλουμε χριστιανοί μου στούς ἑαυτούς μας καί στά παιδιά μας, μέχρις ὅτου βρεθοῦμε ὁλότελα κάτω ἀπό τήν πρόνοια τοῦ Θεοῦ, ὡς υἱοί τῆς Ἀναστάσεως, παραμένοντες ἔτσι πιστοί ἀκολουθῶντας τήν ἁγίαν Ὀρθόδοξον Παράδοσιν· δέν ἐπιλέγουμε τήν καύση τῶν νεκρῶν σωμάτων, ἐξαιτίας μιᾶς νεκρᾶς πορείας τῆς ψυχῆς μας· καί ξεφεύγουμε ἔτσι τήν κρίση καί τήν καταδίκη, τωρινή καί μέλλουσα.
Στόν Σωτῆρα Κύριο καί Θεό Ἰησοῦ Χριστό ἡ Κυριότητα, ἡ Δύναμις, ἡ Βασιλεία στούς αἰῶνας. Ἀμήν.

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΙ ΑΝΑΒΑΘΜΟΙ
(Κυριακή Δ΄ των Νηστειών)
Η περίλαμπρη εορτή του Ευαγγελισμού, δεύτερη Πασχαλιά, ανατρέπει την ομαλή πορεία της Ε΄ Εβδομάδας της Σαρακοστής, φέρνοντας μια χαρμόσυνη άνοιξη εν μέσω του κατανυκτικού κλίματος του Μεγάλου Κανόνα. Αλλά και πάλι ένας δεύτερος Ευαγγελισμός, ο Ακάθιστος Ύμνος, επισφραγίζει με λαμπρότητα το τέλος της εβδομάδας, η οποία ήδη από την αρχή της είναι πανευφρόσυνη, καθώς ανοίγει με την πανηγυρική μνήμη του μεγάλου οσίου Ιωάννου του Σιναΐτου, συγγραφέως της Κλίμακος. Συγγραφέας και σύγγραμμα αποτελούν σημεία αναφοράς, φωτεινά ορόσημα στο νοητό στερέωμα της Εκκλησίας (Κυριακή Δ΄ των Νηστειών).
Από νεαρότατη ηλικία ο άγιος Ιωάννης αφιερώθηκε στον Θεό και επιδόθηκε σε μεγάλους ασκητικούς αγώνες. Πρόκοψε πάρα πολύ στην πνευματική του άνοδο, πέτυχε σε βαθμό ζηλευτό την ομοίωση προς τον Θεό. Ασκήθηκε αρχικά στη μοναχική υπακοή για δεκαεννιά χρόνια κοντά στον πνευματικό του γέροντα αββά Μαρτύριο. Μετά την κοίμηση του γέροντά του, έζησε σαράντα χρόνια ως ερημίτης. Τέλος, παρά τη θέλησή του, εκλέχθηκε ηγούμενος στη Μονή Σινά.
Ενόσω όμως βρισκόταν ακόμα στην αρχή της μοναχικής του πορείας, πολλοί είχαν προβλέψει τη θαυμαστή άνοδό του. Τον πήρε κάποτε ο γέροντάς του Μαρτύριος και επισκέφθηκαν τον γέροντα αββά Ιωάννη τον Σαββαΐτη. Εκείνος έβαλε νερό στη λεκάνη, ένιψε τα πόδια του νεαρού Ιωάννη και του φίλησε το χέρι, ενώ στον γέροντα Μαρτύριο δεν έκανε τίποτε τέτοιο. Ο υποτακτικός του Στέφανος παραξενεύτηκε και του ζήτησε εξηγήσεις. Του λέει τότε ο αββάς Ιωάννης ο Σαββαΐτης: «Πίστεψέ με, παιδί μου, εγώ ούτε καν γνωρίζω ποιος είναι αυτός ο νεαρός μοναχός. Όμως εγώ σήμερα υποδέχθηκα εδώ ηγούμενο του Σινά. Ένιψα τα πόδια του ηγουμένου».
Ο θαυμαστός αυτός νεαρός μοναχός ανδρώθηκε. Με τη χάρη του Θεού το δενδρύλλιο έγινε υψίκομο, εύκλαδο και πολύφυλλο δένδρο, απέφερε καρπούς αγλαούς. Απόσταγμα των πνευματικών του εμπειριών αποτελεί το κλασικό του σύγγραμμα με το όνομα «Κλίμαξ», όπου, ελλαμπόμενος από το φως του Αγίου Πνεύματος, μας ποδηγετεί μεθοδικά, σκαλί-σκαλί, σε πνευματικούς αναβαθμούς, από το φιλόϋλο χοϊκό φρόνημα των εγωκεντρικών μας παθών στην ουράνια χαρά της αγάπης, της αληθινής ανθρωπο-θεοκοινωνίας.
Η μελέτη του βιβλίου της Κλίμακας συμβάλλει τα μέγιστα στην ανοδική πορεία του Χριστιανού και συνηθιζόταν ιδιαίτερα στα μοναστήρια κατά την περίοδο του Τριωδίου. Κατά τα παλιά Τυπικά, από την πρώτη κιόλας μέρα της Σαρακοστής, από την Καθαρά Δευτέρα, «ευθύς αναγινώσκομεν εις την Κλίμακα».
Δεν θα μπορούσαμε άραγε να την κάνουμε κι εμείς πρόγραμμα ζωής;
π. Δημητρίου Μπόκου