"Αγιον Ορος" Χριστιανικό Ορθόδοξο Φόρουμ

Τὰ κλήματα τοῦ θανάτου «Διδάσκαλε, ἤνεγκα τὸν υἱόν μου πρός σε…»
Κυριακή Δ΄ Νηστειῶν (Μάρκ. θ΄ 17-31)
Μὲ δάκρυα στὰ μάτια, μὲ ραγισμένη τὴν καρδιὰ, μὲ τὴ πικρὴ χολὴ στὰ χείλη, ὁ δυστυχὴς πατέρας ὁδηγεῖ σήμερα τὸ παιδί του, ποὺ σεληνιάζεται, εἰς τὸν Χριστόν. Εἶναι νὰ τὸ λυπᾶται ἡ καρδιά σου. Πέφτει κάτω, κτυπιέται, τρίζει τὰ δόντια του, ἀφρίζει, ρίχνεται στὴ φωτὰ καὶ στὸ νερό.
Ὁ Κύριος τὸ σπλαχνίστηκε. «Ἀπὸ πότε ὑποφέρει τὸ παιδί σου;».
Ρώτησε τὸν πατέρα. «Παιδιόθεν», εἶναι ἡ ἀπάντησις. Ἀπὸ μικρὸ παιδί. Παιδιόθεν! Πατέρα! Πῶς ἄφησες νὰ περάσουν τόσα χρόνια καὶ δὲν ἐφρόντισες, ὅσο θὰ ἔπρεπε, γιὰ νὰ βρῇ τὴ σωτηρία του τὸ ἄρρωστο παιδί σου; Καὶ γιὰ τὸν μεγάλον ἰατρόν, τὸν Χριστόν, μολις τώρα πληροφορήθηκες; Ἤ μήπως σὲ ἐκράτησε σὲ ἀπόστασιν ἀπ’ Αὐτὸν ἡ ἀμφιβολία, ἡ ἀπιστία; Καὶ ὁ Κύριος μὲ ἀγανάκτησιν ἐλέγχει τὴν ἄπιστον γενεάν.
Ἀλλὰ ἀπὸ εὐσπλαχνίαν γιὰ τὸ ἄρρωστο παιδὶ καὶ τὸν πονεμένο πατέρα, παραγγέλει: «Φέρετε αὐτὸν πρός με». Τὸν ὡδήγησαν. Ἐπετίμησεν εὐθὺς τὸ πονηρὸν πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἔφυγε μέν, ἀφοῦ ὅμως ἐταλαιπώρησε τὸ παιδὶ καὶ τὸ ἀφῆκε στὸ χῶμα σὰν νεκρό. Καὶ ὁ Χριστὸς τὸ ἐπῆρε ἀπὸ χέρι, τὸ ἐσήκωσε καὶ τὸ ἔδωσε στὸν πατέρα του, ὁ ὁποῖος μὲ συγκίνηστιν εἶδε τὸ μεγάλο θαῦμα, ποὺ τοῦ ξανάδωσε στὸ σπίτι το τὴ χαρά.
Τὸ καθῆκον τῶν γονέων νὰ ὁδηγοῦν τὰ παιδιὰ των εἰς τὸν Χριστὸν μᾶς διδάσκει τὸ σημερινὸν Εὐαγγέλιον, ἀγαπητοί.
Ἄς ἴδωμεν ὅμως:1) Τὸ Διατὶ καὶ 2) τὸ Πῶς θὰ τὰ ὁδηγήσουν εἰς τὸν Χριστόν
1.Διότι ἀπειλοῦνται.
Κανεὶς μας δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ἡ ἀπειλὴ εἶναι μεγάλη. Τὸ παιδὶ μεγαλώνει καὶ ταὐτόχρονα πολλαπλασιάζονται καὶ οἱ κίνδυνοι. Τὸ κακὸ, ποὺ εἶναι μέσα εἰς τὸν ἄνθρωπον κληρονομικό, τὸν σπρώχνει πρὸς τὴν ἁμαρτία. Καὶ εἶναι μειρκὲς φορὲς τόσο σκληρὴ καὶ ἐπίμονη αὐτὴ ἡ πίεσις! Ἡ κοινωνία, κατόπιν, μὲ τὰ θέλγητρά της τὰ ἀπατηλὰ, μὲ τὸ γοητευτικὸ καὶ πλάνο τῶν «Σεριρήνων» τραγούδι, μὲ τὰ φανταχτερὰ τῆς φῶτα, τραβάει τὸ παιδί, τὸ μαγεύει. Καὶ καθὼς εἶναι ἄπειρο, πέφτει στὴν παγίδα εἴκολα καὶ κάποτε ὁριστικά.
Ἔρχεται κατόπιν καὶ ὁ αἰώνιος ἐχθρός μας, ὁ διάβολος. Ἀνάβει φωτιὲς στὴν ψυχή, σηκώνει ἐπανάσταη, ἑτοιμάζει πικρὲς ἁλυσίδες, χτίζει σκοτεινὴ φυλακή.
Καὶ τὸ παιδί; Ἄν δὲν προφύλαχθῇ, ἄν δὲν διαφωτισθῇ, ἄν δὲν ἐνισχυθῇ, μοιραίως θὰ γλιστρήσῃ, θὰ πέσῃ, θὰ χτυπήσῃ, θὰ αἰχμαλωτισθῇ.
Ἔτσι συνέβη καὶ συμβαίνει μὲ πολλοὺς ἀπὸ τοὺς σημερινοὺς νέους. Αἰχμαλωτίστθηκαν στὸ κακό. Ἄρχισαν τὴ ζωή τους μὲ ἀσυδοσίαν, μὲ παρεκτροπές, ἀδιαφώτιστοι, χωρὶς πνευματικὴ βοήθεια. Ὕστερα κατήντησαν, ὅπως ὁ νέος τοῦ Εὐαγγελίου.
«Ἀφρίζουν καὶ τρίζουν τοὺς ὀδόντας καὶ ξηραίνονται»! Δὲν χρειάζεται νὰ πιστοποιηθῇ αὐτὸ μὲ λόγια. Ὁμιλοῦν τὰ πράγματα. Στρατιὰ ἀπὸ ἀποτυχημένος νέους, ἀπὸ ἀλήτας, ἀπὸ ναυάγια, ἀγόρια καὶ κοπέλλες, βεβαιώνει, ὅτι μακρυὰ ἀπὸ τὸν Θεὸν μόνον χάος καὶ κρημνὸς ὑπάρχει καὶ θάνατος…
Καὶ γίνεται καθαρώτερη αὐτὴ ἡ τετραγωνικὴ ἀλήθεια, ὅταν ἀπέναντι στὰ ἐρείπια αὐτὰ καὶ στὰ ράκη στηθοῦν τὰ κρύσταλλα, τὰ διαμάντια, τὰ κρίνα τὰ πάλλευκα, τὰ παλληκάρια τοῦ Χριστοῦ, ποὺ μεγάλωσαν μέσα στὸ ὁλόφωτο βασίλειο τοῦ Θεοῦ καὶ ρούφηξαν τὴν δροσιὰ τῶν Οὐρανῶν καὶ τράφηκαν ἀπὸ τὸ σωτήριο «μάννα» καὶ φωτίσθηκαν ἀπὸ τὸ ἀληθινὸν φῶς καὶ ὡπλίσθηκαν μὲ τὰ ὅπλα τῆς πίστεως καὶ ἐνίκησαν τὸν ἐχθρόν, τὸν «ὄφιν» τὸν ἀρχαῖον», καὶ στεφανώθηκαν μὲ τὸ στεφάνι, ποὺ μόνον οἱ σταθεροὶ χριστιανοὶ τὸ κατακτοῦν.
Γι’ αὐτὸ πρέπει νὰ ὁδηγοῦν οἱ γονεῖς τὰ παιδιὰ των εἰς τὸν Χριστὸν, Γιὰ νὰ μὴ τὰ δοῦν συντρίμμια. Καὶ τσακισμένα ναυάγια. Γιὰ νὰ τὰ χαροῦν εὐτυχισμένα, τιμημένα, στεφανωμένα στὴ ζωή, μὲ τὸ παράσημο τῆς ἀρετῆς στὰ στήθη. Γι’ αὐτό!….
2. Ἡ δύσκολη ἐπιστήμη.
Ἡ χριστιανικὴ ὅμως μόρφωση τῶν παιδιῶν εἶναι στ’ ἀλήθεια, δύσκολη ἐπιστήμη. Τὸ παιδὶ δὲν μᾶς καταλαβαίνει. Ἀντιδρᾷ συχνά.
Οἱ ἀρνητικοὶ παράγοντες, ποὺ ἀναφέρθηκαν πιὸ ἐπάνω, τοῦ δημιουργοῦν πολλὰ ἐμπόδια. Ὑπάρχουν ὕστερα καὶ διάφοροι χαρακτῆρες. Κάποτε-κάποτε καὶ ἀνώμαλοι. Δύσκολοι. Θὰ χρειασθῇ ὑπομονή. Καὶ σύνεσις. Καὶ πολλὴ προσοχή. Καὶ περισσότερη προσευχή. Εἰς τρία κυρίως σημεῖα θὰ στραφῇ ἡ προσπάθεια τῶν γονέων.
α) Διδαχή. Ἁπλᾶ, ἁπαλᾶ, γλυκά, ἀβίαστα, ἀκούραστα, ἀπὸ τὰ πρῶτα βήματα τοῦ παιδιοῦ, θ’ ἀρχίσῃ ἡ σπορὰ τῆς χριστιανικῆς ἀληθείας. Δὲν θὰ εἶναι ἡ πρώτη φροντίδα μόνον τὸ φαγητό του, τὸ ντύσιμο, ἡ μόρφωσις. Θὰ εἶναι καὶ ἡ χριστιανικὴ θεμελίωσις. Σταγόνες θὰ πέφτουν στὴ ψυχούλα τοῦ παιδιοῦ τὰ μύρα τοῦ Χριστοῦ.
Ἔτσι θὰ ἑτοιμάζεται ἡ αὐριανὴ ζωή του. Καὶ νά ! Ἀνθόνερο θὰ μυρίζῃ τὸ δοχεῖον του, ἄν τὸ ἐγεμίσαμε μὲ ἀνθόνερον. Ἄν ὅμως τὸ ἐγεμίσαμεν μὲ πετρέλαιον, πετρέλαιον θὰ μυρίζῃ. Θὰ διατηρηθοῦν εἰς ὅλην του τὴν ζωὴν τὰ πρῶτα σπέρματα, ποὺ ἐφυτεύθησαν, ὅταν ἀκόμη ἦτο ἀφρόντιστο καὶ ἄκακο πλάσμα, μὲ τὰ καθαρὰ μάτια, ποὺ ἔκλεινα μέσα τους τοὺς ἁγίους καὶ ἀμόλυντους κόσμους.
Ἀναφέρεται, ὅτι ἡ Νόνα, ἡ μητέρα τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου, ἐσυνήθιζε νὰ δίδῃ ἀπὸ νωρὶς στὰ χεράκια τοῦ μικροῦ Γρηγορίου τὴν Ἁγ. Γραφήν, τὴν ὁποίαν ἐκεῖνος κρατοῦσε μὲ πολλὴν εὐλάβειαν. Τὴν ἄνοιγε καὶ τοῦ ἐδιάβαζεν ἀπὸ τὴ ζωὴ τοῦ Χριστοῦ. Ἔτσι μεγάλωσε ὁ ἀετὸς τῆς Ἐκκλησίας.
Ἐκεῖ χρεωστεῖ τὸ μεγαλεῖον του. Καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι, ποὺ διέπρεψαν εἰς τὴν ζωήν των, ὡς ἔντιμοι καὶ ἐνάρετοι ἄνθρωποι. Αὐτὸ τὸ ὀφείλουν εἰς τὴν χριστιανικὴν ἀνατροφήν, ποὺ οἱ εὐσεβεῖς γονεῖς ἐχάρισαν στὰ νεαρά τῶν βλαστάρια. Ἀπὸ τὰ πρῶτά των βήματα· ἀπὸ τότε ἔκαμαν τὴν καρδιὰ των θρόνο τοῦ Χριστοῦ.
β) Ἡ ἐπαγρύπνησις. Ἀλλὰ δὲν φθάνει μόνον ἡ διδασκαλία. Αὐτὴ θὰ φωτίζῃ βέβαια, θὰ ποτίζῃ τὴν ψυχή. Χρειάζεται συνεχὴς ἐπαγρύπνησις. Διότι οἱ κίνδυνοι εἶναι πολλοί. Καὶ ἔρχονται καμμιὰ φορὰ ἀπ’ ἐκεῖ, ποὺ δὲν περιμένεις. Τὰ παιδιὰ πάλιν εἶναι ἄπειρα. Δὲν καταλαβαίνουν τὴν ἀπειλήν. Οἱ γονεῖς, λοιπόν, θὰ τὰ ἀσφαλίσουν.
Θὰ παρακολουθοῦν ποῦ πηγαίνει τὸ παιδί, ἀγόρι ἤ κοπέλλα. Μὲ ποιοὺς συναναστρέφονται. Δὲν θὰ ἔχουν τυφλὴν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν φίλον ἤ τὴν φίλην τῶν παιδιῶν των. Ἔπειτα θὰ ἐλέγχουν τί μελετοῦν.
Τὸ ἀκατάλληλο ἔντυπο ἡμπορεῖ νὰ κάμῃ μεγάλο κακό. Νὰ τὰ δηλητρηριάσῃ. Θὰ ἐξετάσουν ἀκόμη τί θεάματα βλέπουν. Διότι ὑπάρχουν καὶ θεάματα, ποὺ προετοιμάζουν μελλοντικὰ ναυάγια. Θὰ διαφυλάξουν τὰ παιδιὰ των ἀπὸ πρόωρες «περιπέτειες».
Ἡ ἐλευθερία, ποὺ ὑπάρχει σήμερα εἰς τὰ θέματα τῆς ἠθικῆς, εἶναι κακὸς σύμβουλος. Ἐπηρεάζονται τὰ παιδιά μας. Παραδειγματίζονται ἀπὸ τοὺς φίλους των. Οἱ γονεῖς, ποὺ θέλουν τὴν εὐδοκίμησιν εἰς ὅλα τῶν παιδιῶν των καὶ τὴν προκοπήν, θὰ εἶναι ἄγρυπνοι φρουροί. Θὰ ἐνεργοῦν μὲ σύνεσιν. Καὶ ἠρεμίαν. Χωρὶς ἀπειλές.
Καὶ ἄκαιρες τιμωρίες. Τελευταῖον μέτρον θὰ εἶναι αἱ κυρώσεις, ἡ «φοβέρα», ἡ τιμωρία. Μὲ τὸ καλό, μὲ τὴν πειθὼ θὰ ἀρχίζουν. Εἶναι εὐαίσθητη ἡ ψυχὴ τῶν νέων. Ἀπαιτεῖται μεγάλη προσοχή. Ἀλλοιῶς ἠμπορεῖ νὰ τοὺς βλάψωμεν.
γ) Τὸ καλὸ παράδειγμα. Εἴπαμε διδαχὴ καὶ ἐπαγρύπνησις. Σωστά. Ἀλλὰ καὶ τὰ δύο θὰ πᾶνε χαμένα, ἄν οἱ γονεῖς δὲν δώσουν τὸ καλὸ παράδειγμα. Τὰ παιδιὰ σὰν τὴ φωτογραφικὴ μηχανή. Ἀποτυπώνουν γιὰ πάντα, ὅ,τι βλέπουν. Καὶ τὸ καλὸ καὶ τὸ κακό. Καταλαβαίνουν πιὸ πολὺ ἀπὸ ὅ,τι συνήθως φανταζόμεθα. Τὸ ἤρεμο οἰκογενειακὸ περιβάλλον, ἡ σύμπνοια τῶν γονέων, ἡ ἐνάρετη ζωή των, ἡ θρησκευτικότης των, ἡ μετρημένη καὶ πολιτισμένη συμπεριφορά των, ἡ χαρὰ καὶ ἡ αἰσιοδοξία των ἀσκοῦν ἄμεση ἐπίδρασι στὴν ψυχὴ τῶν παιδιῶν.
Ὅπως καὶ ἡ διχόνια, ἡ ἀκατάστατη καὶ ἐπιπόλαια ζωή των, ἡ ὄχι πάντα τιμία καὶ εἰλικρινὴς συμπεριφορὰ των πρὸς τοὺς ἄλλους, ἡ θρησκευτική των ἀδιαφορία, ὁ ἀνώμαλος γενικὰ οἰκογενεικὸς βίος των, ἐπιδρᾷ πάλιν πολὺ δυσμενῶς στὴν ψυχὴ τῶν παιδιῶν. Εἶναι αἱ πρῶται ἐντυπώσεις, ποὺ παίρνουν. Θὰ μείνουν χαραγμένες βαθιὰ μέσα των. Καὶ θὰ ἀντιγράφουν αὔριον τὸ παράδειγμα τῶν γονέων εἰς τὴν ἰδικήν των ζωήν.
Ἄν ἤξευραν οἱ γονεῖς τί κακὸ κάνουν στὰ παιδιὰ των μὲ τὸ κακὸ παράδειγμα των! Εἶναι σὰν νὰ κόβουν μὲ τὶς λεπίδες τὶς ἀρτηρίες τῶν ὑπάρξεων, ποὺ κάποτε τὶς ἔφεραν στὸν κόσμο καὶ τὶς ἔθρεψαν μὲ τὸ αἷμα των, μὲ τὸ δάκρυ των. Κόβουν τὶς ἀρτηρίες καὶ τρέχει τὸ αἷμα…
Γονεῖς! Μὴ δίδετε στὰ παιδιὰ σας, ἄν δὲν ἔχετε, περιουσίαν. Ἄς ζήσουν φτωχότερα. Δώσατέ τους ὅμως ἅγιο καὶ φωτισμένο παράδειγμα. Εἶναι ἡ πολυτιμότερη προφορά σας!
Ἀγαπητοί μου! Εἰς τὸν Πορθμὸν τοῦ Παναμᾶ ὑπάρχουν κάτι κλήματα, ποὺ φυτρώνουν κάτω ἀπὸ διάφορα σκιερὰ δένδρα. Ἔχουμ μίαν τρομερὰν ἰδιότητα. Ὅταν τὰ ἐγγίζῃ ἄνθρωπος ἤ ζῶον, περιτυλίσσοτναι στὸ σῶμα του καὶ τοῦ ἀπομυζοῦν τὸ αἷμα. Πολλοὶ ταξιδιῶται ἔχουν ἀποθάνει μ’ αὐτὸν τὸν τρόπο. Δι’ αὐτὸ τὰ ὠνόμασαν· Κλήματα τοῦ διαβόλου.
Θέλουν οἱ γονεῖς νὰ σώσουν τὰ παιδιὰ των ἀπὸ τὰ θανατηφόρα αὐτὰ τῆς ἁμαρτίας κλήματα, ποὺ ὁ διάβολος ἔχει ἁπλώσει παντοῦ; Δὲν ἔχουν παρὰ νὰ ὁδηγήσουν εἰς τὸν Χριστόν. Ἀπὸ τῆς μικρᾶς των ἡλικίας.
Γονεῖς! Προσευχηθεῆτε νὰ τὰ εὐλογήσῃ ὁ Κύριος, νὰ τὰ φωτίσῃ, νὰ τὰ στηρίξῃ εἰς τὸν δρόμον τῆς ἀρετῆς.
Αὐτὴ ἡ προσευχὴ σας θὰ γίνῃ ἀφορμὴ νὰ σκορπίσῃ ὁ Χριστὸς ἐπάνω των τὴν χάριν Του, ἡ ὁποία θὰ στολίσῃ τὰς ψυχὰς των μὲ ἀρετὰς καὶ εὐλογίας. Μόνον ὁ Κύριος ἠμπορεῖ νὰ σώσῃ τὰ παιδιὰ σας ἀπὸ τὰ τρομερὰ αὐτὰ κλήματα τῆς ἁμαρτίας, ποὺ ἀπομυζοῦν τὸ αἷμα τῆς ψυχῆς καὶ φέρνουν τὸν θάνατον. Σώσατέ τα!
Ἐπισκόπου Γεωργίου Παυλίδου, Μητροπολίτου Νικαίας, Λύχνος τοῖς ποσί μου Λόγοι εἰς τὰ Εὐαγγέλια τῶν Κυριακῶν (σελ.253-257) Ἐκδόσεις Β΄ Ἀποστολική διακονία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος

Πιστεύω, Κύριε, βοήθα με στὴν ἀπιστία μου
Στὸ σημερινὸ Εὐαγγέλιο, ὅπως καὶ σὲ ἄλλα σημεῖα τῆς Καινῆς Διαθήκης, βλέπουμε νὰ ἔρχονται ἢ νὰ φέρνουν στὸν Κύριο ἄνδρες, γυναῖκες καὶ παιδιὰ μὲ τὴν ἐλπίδα τῆς ἰάσης – τῆς ἴασης ἀπὸ σωματικὲς ἀσθένειες, ἀπὸ τὴν δυστυχία, ἀπὸ τὸν πόνο, τὴν ἀγωνία τῆς ζωῆς. Καὶ κάθε φορὰ ὁ Χριστὸς τοὺς λέει, «Πιστεύεις ὅτι μπορῶ νὰ τὸ κάνω αὐτό; » Καὶ σ’ αὐτὴν τὴν περίπτωση, ὁ ἄνδρας ποὺ ρωτήθηκε ἀπὸ τὸν Κύριο ἂν πιστεύει σὲ σχέση μὲ τὸν ἀσθενὴ υἱὸ του εἶπε, «Πιστεύω, Κύριε, βοήθει μοι τῇ ἀπιστίᾳ μου». Ἀλλὰ ἐὰν πιστεύουμε ὅτι ὁ Χριστὸς ὁ Κύριός μας ἔχει τὴ δύναμη νὰ σώσει, ὑπάρχει κάτι περισσότερο σὲ αὐτό. Ἐπειδὴ εἶναι ἀναμενόμενο νὰ πιστέψουμε ὄχι μόνο στὴν Θεϊκὴ δύναμη, ἀλλὰ στὴν Θεϊκὴ συμπόνια.
Τὸ κείμενο τοῦ σημερινοῦ Εὐαγγελίου μᾶς μιλάει γιὰ τὸ ἔλεος. Ἔλεος σημαίνει τρυφερότητα, φροντίδα, ἀλλὰ πέρα ἀπ’ αὐτό, ὑπάρχει αὐτὴ ἡ σπουδαία, καὶ κατὰ ἕναν τρόπο τρομακτικὴ λέξη, «συμπόνια», ποὺ σημαίνει ἑτοιμότητα, καὶ πράγματι ὄχι μόνο ἑτοιμότητα ἀλλὰ τὴν πραγματικότητα νὰ ὑποφέρει κανείς, ἀναλαμβάνοντας μαζὶ τὸν πόνο ἑνὸς ἄλλου προσώπου. Καὶ αὐτὸ εἶναι ποὺ στὴν πραγματικότητα ἔκανε ὁ Χριστὸς μὲ τὴν Ἐνσάρκωσή Του. Δὲν ἐνδύθηκε μόνο τὴν ἀνθρώπινη φύση σ’ ὅλη τὴν ἀδυναμία της, ἀλλὰ ὅλο τὸν πόνο, τὰ βάσανα, τὴν ἀγωνία τοῦ καθένα ἀπὸ ἐμᾶς. Καὶ ἐὰν στρεφόμαστε σ’ αὐτὸν ζητώντας Του νὰ μᾶς θεραπεύσει, νὰ μᾶς βοηθήσει, αὐτὸ ποὺ ἀληθινὰ θέλουμε νὰ ποῦμε εἶναι, «Πιστεύω, Κύριε, ὅτι ἡ ἀγάπη Σου εἶναι τέτοια ὥστε δὲν ὑπάρχει πόνος τοῦ νοῦ, καμιὰ ἀγωνία τοῦ νοῦ, κανένας σωματικὸς πόνος ποὺ νὰ μὴν συμμετέχεις. Ναί, Ἐσὺ σταυρώθηκες, δὲν μοιράστηκες μοναχὰ τὸν θάνατό μας, ἀλλὰ τὸν πόνο ποὺ καίει σὲ κάθε καρδιὰ καὶ ξεσχίζει κάθε μέλος τοῦ σώματος.» Μποροῦμε νὰ στραφοῦμε στὸν Θεὸ ὅταν βρισκόμαστε σὲ ἀνάγκη καὶ νὰ ποῦμε, «Κύριε, ἔχω ἐμπιστοσύνη στὴν συμπόνια Σου. Πιστεύω ὅτι ὅποτε ὑποφέρω, δίκαια ἢ ἄδικα, ἀπὸ δικό μου φταίξιμο ἢ ὄχι, Ἐσὺ ὑποφέρεις μαζί μου, μοιράζεσαι τὴν ἀγωνία μου· καὶ ἡ ἀγωνία Σου εἶναι μεγαλύτερη ἀπὸ τὴν δική μου, ἐπειδὴ γνωρίζεις περισσότερο ἀπὸ ἐμένα, τί θὰ μποροῦσα νὰ εἶμαι στὴν ψυχὴ καὶ στὸ σῶμα.»
Καὶ ἔτσι ὅταν ἔχουμε ἀνάγκη τὸ θεῖο ἔλεος ἢ τὴ θεία βοήθεια, ἂς μὴν στραφοῦμε ἁπλὰ σὲ Ἐκεῖνον γιὰ νὰ τοῦ ποῦμε, «Κύριε, βρίσκομαι σὲ ἀνάγκη καὶ ἔχεις Ἐσὺ τὴ δύναμη», ἂς στραφοῦμε καὶ ἂς ποῦμε, «Γνωρίζω, Κύριε, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐλπίδα, πόνος, ἀγωνία ποὺ νὰ μὴν μοιράζεσαι μὲ μένα· λατρεύω τὴν ἀγάπη Σου, γονατίζω μπροστὰ στὸν σταυρό Σου, δέχομαι τὸν τρόμο νὰ μοιράζομαι μὲ Σένα τὸν πόνο μου, ἐπειδή, πιστεύω τόσο βαθιά, ἐξ ὁλοκλήρου στὴν συμπόνια Σου, δώρισέ μου νὰ μοιράζομαι τὴν ὁλότητά Σου». Ἀμὴν
Anthony Bloom

«Ποιος είναι η ελπίδα σου;»
Αδελφοί μου.
Ήδη φτάσαμε στην τέταρτη Κυριακή των νηστειών. Σήμερα στους ιερούς ναούς μας ακούγεται το Ευαγγέλιο του ευαγγελιστού Μάρκου. Συγκεκριμένα οι ιερείς μας αναγινώσκουν την περικοπή που αναφέρεται στο δυστυχισμένο εκείνο γονιό που είχε ένα παιδί δαιμονισμένο, το οποίο άλλοτε έπεφτε στη φωτιά να καεί και άλλοτε στο νερό να πνιγεί. Οι δαίμονες βασάνιζαν τον γιο του από μικρό παιδί. Ο δυστυχισμένος πατέρας γύρευε “σε ουρανό και γη”, όπως λέει ο λαός μας, κάποιο τρόπο για να θεραπεύσει το παιδί του. Μάταια όμως. Η απελπισία ήταν ζωγραφισμένη πια στο πρόσωπό του.
Κάποια στιγμή πληροφορείται για το πρόσωπο του Ιησού Χριστού. Ακούει ότι βρίσκεται στην περιοχή της Γαλιλαίας. Αναζητά να Τον βρει. Βλέπει συγκεντρωμένο πλήθος στους πρόποδες του όρους Θαβώρ. Εκεί είναι και οι μαθητές του Ιησού. Τους πλησιάζει και τους παρακαλεί να θεραπεύσουν το παιδί του. Δυστυχώς όμως ούτε οι μαθητές του Ιησού δεν καταφέρνουν να το θεραπεύσουν. Η ψυχή του πατέρα γίνεται μαύρη σαν το τσουκάλι από την απελπισία του. Κανένας δεν μπορεί να γιατρέψει το παιδί του. Ο πόνος και η απόγνωση κυριαρχούν στην καρδιά του.
Ξαφνικά κάποιοι φωνάζουν ότι έρχεται ο Διδάσκαλος, κατεβαίνει από το όρος Θαβώρ. Τα μάτια του πονεμένου πατέρα αντικρίζουν τον Χρίστο. Αυτός είναι τώρα η τελευταία ελπίδα του. Τρέχει προς τον Ιησού και με δάκρυα στα μάτια Του λέγει: Εάν μπορείς Κύριε, λυπήσου μας, κάνε κάτι να σωθεί το παιδί μου. Ο δε Ιησούς του απαντά: Εάν πιστεύεις, γνωρίζεις ότι όλα είναι δυνατά σε εκείνον που πιστεύει. Αμέσως τότε με δυνατή φωνή και κλαίγοντας ο πατέρας λέγει στον Ιησού: Ναι Κύριε, πιστεύω, βοήθησέ με να ενισχύσω την πίστη μου.
Αυτό ήταν. Όπως ακούσαμε στο Ευαγγέλιο, το παιδί θεραπεύτηκε. Ο πατέρας εμπιστεύθηκε, πίστεψε στον Ιησού Χριστό. Ακούμπησε την τελευταία ελπίδα του στον Χριστό και δεν διαψεύσθηκε.
Ένα μήνυμα με το ίδιο νόημα, στέλνει αδελφοί μου και ο Απόστολος Παύλος μέσα από τη σημερινή περικοπή της επιστολής του προς τους πατριώτες του Εβραίους. Τι τους λέγει; Τους ζητά να έχουν εμπιστοσύνη και πίστη στον Ιησού, διότι αυτός είναι ο Χριστός. Αυτός είναι ο αναμενόμενος Μεσσίας. Αυτός είναι που αναδείχτηκε αιώνιος Αρχιερεύς «κατά την τάξη Μελχισεδέκ», που εισήλθε πρώτος στην Βασιλεία των Ουρανών, η οποία συμβολίζεται από τα “άγια των αγίων”, τον ιερότατο χώρο του ναού που βρίσκεται στο «εσώτερον του καταπετάσματος».
Ο Απόστολος παροτρύνει τους πατριώτες του να εμπιστευθούν απόλυτα τον Ιησού Χριστό, όπως ο Πατριάρχης και γενάρχης τους Αβραάμ, ο οποίος έδειξε στον βίο του πλήρη εμπιστοσύνη στον Θεό και σε όσα Εκείνος του υποσχέθηκε. Διότι όπως ένα καράβι, όταν βρίσκεται σε τρικυμία, έχει μοναδική ελπίδα σωτηρίας την άγκυρά του, το ίδιο συμβαίνει τώρα και με εμάς. Άλλη άγκυρα ελπίδας και σωτηρίας δεν έχουμε. Η μοναδική μας ελπίδα είναι το πρόσωπο του Ιησού Χριστού.
Δυστυχώς, ελάχιστοι Εβραίοι δέχτηκαν τα λόγια του Αποστόλου Παύλου. Ελάχιστοι συμπατριώτες του πίστεψαν ότι ο Ιησούς είναι ο Χριστός, η ελπίδα και η σωτηρία τους. Έκτοτε το γένος των Εβραίων ταλαιπωρείται έως και σήμερα. Αλλά ο Απόστολος δεν απελπίζεται και προφητεύει ότι στα έσχατα χρόνια «πας Ισραήλ σωθήσεται». Δηλαδή λίγο πριν την Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου μας ο λαός του Ισραήλ μετανιωμένος θα σωθεί, αναγνωρίζοντας τον Ιησού, τον υιό της Μαριάμ από την Ναζαρέτ, ως τον μοναδικό σωτήρα και λυτρωτή του και θα αναφωνήσει «ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου».
Αδελφοί μου.
Σήμερα, Δ΄ Κυριακή των νηστειών, τόσο το ευαγγελικό, όσο και το αποστολικό κείμενο καλούν όλους μας να πιστεύουμε σταθερά ότι η μόνη ελπίδα σωτηρίας μας είναι ο Ιησούς Χριστός.
Άνθρωπε του 21ου αιώνα που παραμέρισες από την ζωή σου τον Ιησού Χριστό, πού ελπίζεις τώρα; Ελπίζεις στα χρήματά σου, στην επιστήμη, στους φίλους, στους πολιτικούς, στα παιδιά σου; Πού ελπίζεις; Μάθε ότι όσοι σου υπόσχονται ελπίδες σωτηρίας, ψεύδονται. Το ομολογούν απόλυτα οι αιώνες της ιστορίας της ανθρωπότητας.
Μία είναι η ελπίδα που σώζει, όπως σώζει και η άγκυρα το καράβι, και αυτή η ελπίδα είναι ο Ιησούς Χριστός. Αυτόν πίστεψε και ο πατέρας του άρρωστου και δαιμονισμένου παιδιού και σώθηκε. Στις δύσκολες ημέρες που ζούμε, τις γεμάτες με προσωπικά και παγκόσμια προβλήματα, κάνε ελπίδα και άγκυρα σωτηρίας της ζωής σου τον Ιησού Χριστό, για να θα σωθείς εσύ και ο οίκος σου, αμήν.
Του Πρωτοσυγκέλλου της Ι.Μ. Φωκίδος, Γέροντος Νεκταρίου Μουλατσιώτη

Ο χρόνος της ζωής μας – Μια ευκαιρία σωτηρίας!
Αιώνες πριν δια στόματος του αρχαίου έλληνα τραγικού ποιητή Αισχύλου είχε διατυπωθεί η εξής αλήθεια: ”Στη ζωή του ανθρώπου άριστος σύμβουλος είναι ο χρόνος”. Πράγματι με την καλή διαχείριση του χρόνου εφευρέτες πέτυχαν καταπληκτικά επιτεύγματα. Με την σωστή εκμετάλλευση του χρόνου στρατηγοί κέρδισαν περίφημες μάχες. Αλλά και με την άριστη χρήση του χρόνου ιατροί θεράπευσαν σοβαρές ασθένειες. Αντίθετα άνθρωποι που δεν αξιοποίησαν γόνιμα τον χρόνο τους, απέτυχαν και χάθηκαν. Ο χρόνος λοιπόν στη ζωή μας έχει ιδιαίτερη αξία αφού η πρόοδος και ευημερία μας εξαρτάται πιο πολύ από την σωστή χρησιμοποίηση αυτού.
Ο άνθρωπος διαχειριζόμενος δημιουργικά τον καιρό του, δύναται να εξελιχθεί σε όλους τους τομείς . Σπαταλώντας τον όμως άσκοπα και απερίσκεπτα στην κραιπάλη, στην μέθη και εν γένει στην ασωτία, εύκολα οδηγείται στον πνευματικό όλεθρο. Η σημερινή ευαγγελική περικοπή, προερχόμενη από τον ιερό ευαγγελιστή Μάρκο, μας κάνει έναν σαφή υπαινιγμό για το ζήτημα του χρόνου. Ναι μεν ξεπροβάλλει ως κύριο θέμα της, η θαυματουργική θεραπεία του δαιμονισμένου νέου από τον Κύριο, δίνεται όμως σε κάποιο σημείο η διάσταση του χρόνου.
Βρισκόμαστε ενώπιον ενός δυστυχισμένου πατέρα. Ο γιός του, το βλαστάρι του πάσχει από δαιμονική επήρεια. Έχει καταληφθεί από πονηρό πνεύμα με αποτέλεσμα όλη του η ζωή να είναι συνυφασμένη με αυτό. Πέφτει κάτω, αφρίζει και τρίζει διαρκώς τα δόντια του, φθάνει μέχρι το σημείο να γίνεται ξηρός και αναίσθητος. Εν ολίγοις βιώνει ένα δράμα! Γι’ αυτό σπεύδει αρχικώς στους μαθητές του Χριστού να τον βοηθήσουν. Αυτοί αδυνατούν. Τότε δεν του απομένει άλλη λύση, παρά μονάχα ο Θεάνθρωπος Κύριος. Όντως τρέχει στον Διδάσκαλο μαζί με το δύσμοιρο τέκνο του.
Η πρώτη ερώτηση του Κυρίου προς τον πονεμένο πατέρα δεν σχετίζεται με την πίστη του, αλλά με τον χρόνο. “Πόσος χρόνος ἐστὶν ὡς τοῦτο γέγονεν αὐτῷ;”(Μαρκ. θ’,21). Πόσος χρόνος είναι αφότου συνέβη αυτό; Κι εκείνος απαντά: ”παιδιόθεν”, δηλ. από μικρό παιδί. Μετά την ερώτηση αυτή ακολουθεί ο διάλογος μεταξύ του Ιησού και του πατέρα περί της πίστης και των δυνατοτήτων που παρέχει σε εκείνον που πιστεύει . Στο τέλος θριαμβεύει η πίστη του πατέρα, αφού ο υιός εξ ολοκλήρου απαλλάσσεται με την βοήθεια του Θεού από το πονηρό πνεύμα.
Στο σημερινό περιστατικό μεταξύ των όσων θίγονται, ίσως πρέπει για λίγο να μας προβληματίσει η ερώτηση του Κυρίου περί του χρόνου. Γιατί άραγε ο Χριστός να ρωτάει τον πατέρα πόσο χρόνο το τέκνο του βασανίζεται; Ο Χριστός, ο ίδιος ο παντογνώστης Θεός, δεν γνώριζε το πλάσμα του πόσο καιρό ταλαιπωρείται; Όταν ο Λάζαρος εκοιμήθη στην Βηθανία, ο Κύριος βρίσκονταν στην περιοχή του Ιορδάνη ποταμού. Κι όμως την ώρα της κοίμησης του Λαζάρου, είπε στους μαθητές του: ” Ὁ Λάζαρος ὁ φίλος ἡμῶν κεκοίμηται”(Ιωαν. ια’,11). Άλλοτε πάλι όταν ο Χριστός επισκέφθηκε την οικία του Σίμωνος του Φαρισαίου, δέχθηκε κοντά Του μια αμαρτωλή γυναίκα, η οποία άλειψε τους πόδας Του με μύρο. Ο Σίμωνας βλέποντας την εικόνα αυτή, αμέσως αναρωτήθηκε μέσα του: «Γιατί ο Κύριος να δέχεται μια αμαρτωλή, αφού γνωρίζει με το προφητικό του χάρισμα την διεφθαρμένη ζωή της;»(Λουκ. ζ’,39) Δεν προλαβαίνει να ολοκληρώσει την μύχια σκέψη του και ο Χριστός απαντά στο λογισμό του.
Κι διερωτόμαστε στην σημερινή περικοπή: Ο Κύριος δεν ήξερε πότε εισήλθε το δαιμόνιο στον νέο; Ο ίδιος ο χρόνος βρίσκεται υπό την εξουσία του Θεού. “Οὐχ ὑμῶν ἐστι, γνῶναι χρόνους ἢ καιρούς, οὖς ὁ πατὴρ ἔθετο ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ“(Πραξ. α’, 7). Πως γίνεται λοιπόν ο καρδιογνώστης Κύριος να μην γνωρίζει το πότε ξεκίνησε η δαιμονική δοκιμασία του νέου; Ο Χριστός ρωτάει όχι για να μάθει αυτός, αλλά για να μάθουμε εμείς το πόσο αναγκαίος είναι ο χρόνος στη ζωή μας. Μέσα σε αυτόν γεννιόμαστε, αυξανόμαστε, εξελισσόμαστε και προκόβουμε. Ο καιρός απαιτεί φροντίδα και προσοχή. Δεν πρέπει να μένει ανεκμετάλλευτος, αλλά να αξιοποιείται κατά Θεόν. Να μην δείχνουμε αμέλεια ως προς αυτόν. Διότι εμμέσως πλην σαφώς ο Χριστός καταλογίζει ευθύνη στον πατέρα για ολιγωρία. Πού ήταν τόσα χρόνια και αμέλησε τη σωτηρία του τέκνου του;
Αντιπαραβάλλοντας τους εαυτούς μας, θα διαπιστώσουμε πως και εμείς στην πνευματική ζωή αφήνουμε τον χρόνο μας αναξιοποίητο. Παραμελούμε τα πνευματικά μας καθήκοντα και συνεπαιρνόμαστε από την ψυχοφθόρα καθημερινότητα. Αδιαφορούμε για το θέλημα του Θεού και αφοσιωνόμαστε στην κίβδηλη κοσμική πραγματικότητα. Σπαταλούμε ώρες μπροστά σε μια οθόνη, είτε στην τηλεόραση είτε στον υπολογιστή και δεν αφιερώνουμε λίγα λεπτά στην προσευχή και στην μελέτη της Αγίας Γραφής. Μένουμε έκθετοι στην αμαρτία έχοντας σαν επακόλουθο την πνευματική μας πτώση και δεν αγωνιζόμαστε για την πνευματική ανόρθωσή μας. Ο Απ. Παύλος θα συμβουλεύσει τους Εφεσίους: “Βλέπετε οὖν πως ἀκριβῶς περιπατεῖτε, μὴ ὡς ἄσοφοι, ἀλλ’ ὡς σοφοί, ἑξαγοραζόμενοι τὸν καιρόν, ὅτι αἱ ἡμέραι πονηραί εἰσι”(Εφεσ. ε’, 15-16). Προσέξτε μην περιπατείτε απερίσκεπτα ως άσοφοι, αλλά οφείλετε ως σοφοί να εκμεταλλεύεστε τον χρόνο σας κατάλληλα. Να αξιοποιήσετε τον καιρό σας για την μετάνοιά σας και την καλλιέργεια των αρετών σας. Εξάλλου ουδείς γνωρίζει την ώρα της αναχώρησής του εκ του κόσμου τούτου. Άρα όλοι έχουμε χρέος να διάγουμε συνεχώς βίο ”εν μετανοία”.
Από εδώ και τώρα! Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή διανύουμε! Τώρα όχι αύριο, θα τρέξω στο πετραχήλι του πνευματικού μου να καταθέσω τις αμαρτίες μου και να ζητήσω τη θεία συγχώρεση. Τώρα όχι αύριο, θα σπεύσω στην Εκκλησία να ζήσω την μυστηριακή ζωή της από την οποία θα απολάβω την χάρη και την ευλογία. Τώρα όχι αύριο, θα αλλάξω ως άνθρωπος, όχι μόνο ως προς τον τρόπο σκέψης μου, αλλά και ως προς τα έργα μου. Ο σήμερα εορταζόμενος άγιος Ιωάννης της Κλίμακος γράφει σε έναν θεσπέσιο λόγο του: ”Μην απατάσαι ανόητε χριστιανέ ότι με τον χρόνο που θα έλθει, θα αναπληρώσεις τον χαμένο. Διότι της κάθε ημέρας ο χρόνος δεν επαρκεί όπως πρέπει για τις υποχρεώσεις σου έναντι του Δημιουργού!” Είθε ο χρόνος της ζωής μας να είναι χρόνος για την επίτευξη της σωτηρίας μας.
Ιωάννου Αν. Γκιάφη, Θεολόγου- Πολιτικού Επιστήμονος

Περί αληθινής μετανοίας
Είπα να μη σας αφήσω χωρίς λόγον Θεού έστω και για πέντε λεπτά…
Σήμερα χριστιανοί μου τετάρτη Κυριακή των Νηστειών, η Εκκλησία μας τιμά τη μνήμη του οσίου Ιωάννου του Σιναΐτου, συγγραφέως της Κλίμακος. Για τη ζωή, την ασκητική πολιτεία του, και το έργο του έχουμε μιλήσει πάρα πολλές φορές στο παρελθόν. Σήμερα να πούμε έτσι μερικά αποσπάσματα, κάνα δυο τρία, να τα σχολιάσουμε λίγο, προς οικοδομήν όλων.
Ο Άγιος μας λέγει ότι οι πρώτοι φίλοι του Θεού, είναι όλες οι ουράνιες ασώματες δυνάμεις των αγίων αγγέλων και αρχαγγέλων, των Χερουβείμ και των Σεραφείμ, των Θρόνων, των Κυριοτήτων και τα λοιπά.
Αλλά παιδιά όμως του Θεού και αληθινοί χριστιανοί, είναι όλοι εκείνοι που εκτελούν το πανάγιον θέλημά Του, που εκτελούν, που τηρούν αβίαστα και χωρίς παραλήψεις τις Ευαγγελικές Του προτροπές, συμμετέχοντες συγχρόνως και στα πανάγια μυστήρια μετά φόβου Θεού, πίστεως και αγάπης.
Εχθροί του Θεού δεν είναι μόνον οι αιρετικοί, ή τυχόν οι πλανεμένοι, ή ακόμη και οι βλάσφημοι των θείων, οι άθεοι και υλισταί, αλλά και όλοι εκείνοι που απορρίπτουν απ’ τη ζωή τους, ιδιαίτερα δε από την οικογένειά τους το θέλημα του Κυρίου, και συγχρόνως πολεμούν με πάθος και μανία τους θεοφιλείς εκείνους χριστιανούς που θέλουν να πιστεύουν και να τηρούν όσα ευαγγελίζεται η Εκκλησία του Χριστού.
Χριστιανός αληθινός είναι εκείνος που μιμείται την ζωή του Ιησού Χριστού, και στα λόγια και στα έργα και στις σκέψεις. Πάντοτε βέβαια με τη βοήθεια της Θείας Χάριτος. Πιστεύει ορθά και αλάνθαστα στην Τριαδικότητα του Ενός Θεού, και στην Θεανθρωπότητα του Ιησού Χριστού, και όσα εντέλλονται τα δόγματα και οι ιεροί κανόνες της Αγίας μας Εκκλησίας.
Θεοφιλής πάλι είναι εκείνος ο χριστιανός, που απολαμβάνει όλα τα φυσικά και αναμάρτητα δώρα του Θεού και συγχρόνως δεν αμελεί όσο μπορεί και όσο του είναι δυνατόν να εργάζεται το θέλημα του Θεού και να συμμετέχει στα μυστήρια.
Θεοφιλής είναι ακόμα εκείνος που διαρκώς καλλιεργεί την μετάνοια και την ταπεινοφροσύνη.
Βλέπουμε όμως ότι για την μετάνοια, δεν επιμένει μόνον κατά πολύ ο Άγιος Ιωάννης στο βιβλίο του που λέγεται Κλίμακα, αλλά και όλοι οι Πατέρες της Εκκλησίας μας, αλλά και η ίδια διδασκαλία του Κυρίου μας αρχίζει με τη μετάνοια, όταν ο Κύριος βγήκε διακηρύσσοντας και λέγοντας, παρακαλώντας και απαιτώντας, «Μετανοείτε, ήγγικεν γαρ η Βασιλεία των Ουρανών».
Πρότυπο δε της μετανοίας, ονομάζει και καταδεικνύει ο Άγιος Ιωάννης ο Σιναΐτης, τον Απόστολο Πέτρο, που εξελθόντα έξω της αυλής έκλαυσε πικρώς την τριπλή του άρνηση.
Μετάνοια αληθινή είναι η ανανέωση του Αγίου Βαπτίσματος. Το φόρεμα αυτό το ολοφώτεινο που ενδυόμεθα κατά το Άγιον Βάπτισμα, και το οποίο λερώνομε και μολύνουμε από παιδικής ηλικίας, μέχρι και σήμερα, αυτό μπορούμε να το ξαναφορέσουμε καινούργιο μέσω της μετανοίας και της Ιεράς Εξομολογήσεως, και με μια συμφωνία που θα κάνουμε κει στο μυστήριο με τον Θεόν, για μια καινούργια εν Χριστώ ζωή.
Μετανοώ αληθινά σημαίνει ότι αγοράζω σε οποιαδήποτε τιμή την ταπείνωση, και το συντετριμμένο πνεύμα και τα πληρώνω αυτά με κόπο, με αίμα, με θυσία, με δάκρυα, μέχρι που να πεθάνω. Αυτά θα πούνε μετάνοια και μετανοώ.
Αυτό ταιριάζει βέβαια και με την κατανυκτική εκείνη ομολογία του Οσίου Εφραίμ, όταν βεβαιώνει ότι «ουκ έχω μετάνοια, ουκ έχω κατάνυξη, ουκ έχω δάκρυον παρακλητικόν».
Άρα η μετάνοια είναι πρώτα φωτισμός του σκοτισμένου από τα πάθη μυαλού μας, και ύστερα ειδική δωρεά που αποβλέπει στη σωτηρία μας. Η αληθινή μετάνοια δεν έχει απόγνωση και απελπισία. Αντίθετα μάλιστα καλλιεργεί μέσα στην ψυχή την βεβαιωμένη ελπίδα ότι το έλεος του Θεού θα μας σώσει.
Λοιπόν, ας καλλιεργούμε από σήμερα, και κάθε μέρα την μετάνοια, μέχρι το τέλος της ζωής μας.
Να φωνάζουμε και να κράζουμε και να λέμε «πριν εις τέλος απόλον με, σώσον με». Αυτό θα το ψάλουμε την Τετάρτη το βράδυ. «Πρίν εις τέλος απόλον με Κύριε, σώσον με». Και αν το φωνάζουμε αυτό, πιστεύω πως ο καλός Θεός θα μας δώσει, τη δύναμη, την αγάπη, την ευσπλαχνία και το έλεός Του, να μας δώσει δηλαδή το κλειδί που θα ανοίξουμε την πόρτα του Παραδείσου για να μπούμε μέσα και έτσι να ζήσουμε τη χαρά των αγγέλων και τη Δόξα του Θεού εις τους αιώνας των αιώνων.

Μπορούμε να προσευχηθούμε εμείς…
Μόλις ο Κύριος κατέβηκε από το όρος Θαβώρ, από το φως της Μεταμορφώσεως κάτω στον κόσμο, ένας πατέρας έτρεξε κοντά του να Του πει τον μεγάλο πόνο του: Διδάσκαλε, σου έφερα τον γιο μου, που τον κυρίευσε δαιμονικό πνεύμα και του πήρε τη φωνή. Υποφέρει πολύ! Όταν τον πιάσει, τον ρίχνει στη γη, τον κάνει ν’ αφρίζει, να τρίζει τα δόντια του και τον αφήνει ξερό και αναίσθητο. Πολλές φορές τον έριξε στη φωτιά και στο νερό για να τον εξοντώσει. Παρακάλεσα τους μαθητές σου να τον ελευθερώσουν, αλλά δεν μπόρεσαν.
Τότε ο Κύριος γεμάτος παράπονο αναφώνησε:
— Ω γενεά που παραμένεις άπιστη και διεστραμμένη, ενώ είδες τόσα θαύματα! Μέχρι πότε θα είμαι μαζί σας και θα σας ανέχομαι; Φέρτε τόν μου εδώ.
Μόλις όμως έφεραν τον νέο μπροστά στον Κύριο, το θέαμα ήταν φοβερό. Το πονηρό πνεύμα άρχισε να συνταράζει με σπασμούς τον νέο, ο οποίος, αφού έπεσε στη γη, κυλιόταν κι έβγαζε αφρούς από το στόμα του.
Δεν μπορούσε όμως να πει ούτε λέξη. Μόνο κραυγές μπορούσε να βγάζει πολλές, που συγκλόνιζαν τις καρδιές όσων τον έβλεπαν. Ο νέος αυτός δεν μπορούσε να μιλήσει, να εκφράσει την ικεσία του στον Κύριο, να ζητήσει τη σωτηρία του. Κι αντί γι’ αυτόν παρακαλεί ο πατέρας.
Εδώ έχουμε μία περίπτωση δαιμονισμένου παιδιού. Όμως ο διάβολος και με πολλούς άλλους τρόπους εξουσιάζει τους ανθρώπους, ιδιαιτέρως στη δαιμονοκρατούμενη εποχή μας, πόσοι νέοι ζουν μακριά από τον Θεό και υποφέρουν κυριευμένοι από τα δαιμονικά τους πάθη. Μαζί τους βασανίζονται και οι συγγενείς τους. Κι όταν αυτοί είναι άνθρωποι του Θεού, υποφέρουν ακόμη περισσότερο κατανοώντας την κατάσταση των αγαπημένων τους.
Ο πατέρας όμως του Ευαγγελίου δίνει σ’ όλους αυτούς και σ’ όλους τους πιστούς ένα μεγάλο δίδαγμα. Όταν αυτοί δεν μπορούν ή δεν θέλουν να προσευχηθούν για τον εαυτό τους, να προσευχόμαστε εμείς γι’ αυτούς. Κάθε φορά που βλέπουμε στους ιερούς ναούς μας ότι απουσιάζουν από τη θεία λατρεία χιλιάδες νέοι, νέοι που ξενύχτησαν στα σκοτεινά κέντρα του κόσμου και πολλοί έχασαν τη νεανική τους δροσιά και καθαρότητα, ας προσευχόμαστε εμείς γι’ αυτούς. Ας πονέσουμε εμείς για το δικό τους μαρτύριο. Ας κλάψουμε εμείς για το δικό τους δράμα. Και να είμαστε βέβαιοι ότι τα δικά μας δάκρυα, οι δικές μας ικεσίες, θα μαλακώσουν κάποτε τις ψυχές πολλών νέων, θα φέρουν τη μετάνοια και την επιστροφή τους.
Προσευχή και νηστεία
Ο πατέρας συνεχίζει την ικεσία του. Κύριε, εάν μπορείς να κάνεις κάτι, λυπήσου μας και βοήθησέ μας. Όμως ο Ιησούς του αποκρίνεται: Εσύ εάν μπορείς να πιστεύσεις, τότε όλα είναι δυνατά σ’ εκείνον που πιστεύει. Κι αμέσως ο πατέρας γεμάτος δάκρυα φωνάζει: Πιστεύω, Κύριε, βοήθησέ με στην ολιγοπιστία μου.
Τότε ο Ιησούς Χριστός με θεϊκή εξουσία λέει: Πνεύμα άλαλο και κουφό, εγώ σε διατάζω, βγες από αυτόν και μην ξαναμπείς ποτέ μέσα του. Και το πονηρό πνεύμα, αφού έκραξε και συντάραξε τον νέο, έφυγε αφήνοντάς τον κάτω στη γη σαν νεκρό. Τότε ο Κύριος τον έπιασε από το χέρι και τον σήκωσε. Οι μαθητές έκπληκτοι Τον ρωτούν κατόπιν ιδιαιτέρως: Γιατί, Κύριε, εμείς δεν μπορέσαμε να βγάλουμε το πονηρό πνεύμα; Κι Εκείνος απαντά: Αυτό το είδος του δαιμονίου δεν φεύγει από τον άνθρωπο παρά μόνο με προσευχή και νηστεία.
Γιατί όμως το σκληρό αυτό είδος διαμονίου δεν μπορεί να βγει από τον άνθρωπο παρά μόνο με προσευχή και νηστεία; Αλλά και γενικότερα γιατί η προσευχή μαζί με τη νηστεία έχουν τόσο μεγάλη δύναμη;
Διότι όταν ο άνθρωπος προσεύχεται έπειτα από νηστεία τροφών και παθών, η προσευχή του έχει το στοιχείο της ασκήσεως, της θυσίας και της προσφοράς. Τότε ο άνθρωπος δεν δυσκολεύεται να προσευχηθεί, δεν κουράζεται από το βάρος των φαγητών ή από το βάρος των τύψεων, αλλά είναι ανάλαφρος. Η νηστεία που ορίζει η Εκκλησία μας δίνει φτερά στην προσευχή, διότι ταπεινώνει τον άνθρωπο. Τον γυμνάζει σωματικά και ψυχικά. Απονεκρώνει τις σαρκικές επιθυμίες και ηδονές και προετοιμάζει το σώμα κατάλληλα για να μην καταστεί εμπόδιο, αλλά να υπηρετήσει την ψυχή την ώρα της προσευχής. Μια τέτοια προσευχή, που γίνεται με νηστεία τροφών και παθών, επειδή έχει το στοιχείο της ταπεινώσεως, αυξάνει και την πίστη. Και γίνεται έτσι μια ζωντανή εμπειρία, αυξάνει τη θέρμη της καρδιάς μας, μας κάνει να αισθανόμαστε την παρουσία του Θεού μπροστά μας. Και φέρνει τη χάρη του Θεού και το θαύμα.
Αυτά ακριβώς τα δυο πνευματικά όπλα, την προσευχή συνδυασμένη με τη νηστεία, μας καλεί η Εκκλησία μας να χρησιμοποιήσουμε περισσότερο τώρα κατά την περίοδο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Τώρα περισσότερη προσευχή, μεγαλύτερες Ακολουθίες, αλλά και αυστηρότερη νηστεία, εντατικότερη άσκηση. Ας συνεχίσουμε λοιπόν τον αγώνα μας στον πνευματικό στίβο με τα όπλα αυτά και θα έχουμε μαζί μας την ακατανίκητη δύναμη της Χάριτος του Θεού.

«Πιστεύω, Κύριε, βοήθει μου τῇ ἀπιστίᾳ»
Ο Κύριος, ο οποίος καλείται στην ευαγγελική περικοπή που ακούσαμε να θεραπεύσει έναν δαιμονιζόμενο νέο, πρωτίστως εξετάζει την πίστη του πατέρα του ο οποίος ζητά την θεραπεία, διότι η πίστη είναι προϋπόθεση για το θαύμα. Όταν όμως ερωτάται από τους μαθητές του γιατί δεν μπόρεσαν και εκείνοι να θεραπεύσουν το νέο από το δαιμόνιο, ο Ιησούς δεν απαντά εξ αιτίας της αδύναμης πίστης τους όπως θα ήταν αναμενόμενο, αλλά εξ αιτίας της απουσίας δύο βασικών για την περίσταση προϋποθέσεων. Της προσευχής και της νηστείας. Και τούτο διότι όπως θα τονίσουν οι πατέρες της εκκλησίας η μεν προσευχή είναι η δύναμις του ουρανού η δε νηστεία η δύναμις της ψυχής.
Η νηστεία και η προσευχή είναι δύο στύλοι της πίστεως. Είναι δύο φωτιές, οι οποίες καίνε τα πονηρά πνεύματα. Με τη νηστεία καθαρίζονται τα δοχεία του σώματος και της ψυχής από το δυσώδες περιεχόμενό τους, από τα εγκόσμια πάθη και την κακία. Με την προσευχή προσελκύουμε στο κεκαθαρμένο δοχείο της καρδιάς τη Χάρη του Αγίου Πνεύματος.
Ο Κύριος εκφράζει το μεγάλο του παράπονο: «ὦ γενεὰ ἄπιστος, ἕως πότε πρὸς ὑμᾶς ἔσομαι; ἕως πότε ἀνέξομαι ὑμῶν;[1]» Είναι σα να έλεγε όχι μόνο στα πλήθη, αλλά περισσότερο στον πατέρα του νέου: Επειδή εσύ είσαι άπιστος, γίνεσαι αιτία να μη θεραπευτεί το παιδί σου. Κι όταν κατόπιν ο τσακισμένος από τη θλίψη πατέρας λέει στον Κύριο, εάν μπορείς να κάνεις κάτι, βοήθησέ μας, ὁ Κύριος και πάλι τον διορθώνει και τον ελέγχει λέγοντας: «εἰ δύνασαι πιστεῦσαι, πάντα δυνατὰ τῷ πιστεύοντι[2]». Ήθελε να δείξει και πάλι ότι η κλονισμένη πίστη του ήταν το εμπόδιο στο θαύμα. «Πιστεύω, Κύριε, βοήθει μου τῇ ἀπιστίᾳ[3]». Βοήθησέ με να απαλλαγώ από την ολιγοπιστία μου, και αναπλήρωσε εσύ την έλλειψη της πίστεώς μου.
Το πονηρό δαιμόνιο μόλις είδε τον Κύριο, με το βλέμμα του νέου, μέσα στον οποίον βρισκόταν, αμέσως καταλήφθηκε από σατανική μανία, επειδή αντιλήφθηκε ότι θα αναγκαζόταν να εγκαταλείψει το θύμα του. Και τότε προκάλεσε έντονους σπασμούς στο νέο. Αφού έπεσε κατά γης, κυλιόταν και άφριζε από το στόμα του. Σκόπιμα επέτρεψε ο Κύριος στο νέο την τελευταία αυτή δοκιμασία, για να αντιληφθούν και ο πατέρας και οι άλλοι παρευρισκόμενοι πόσο οι δαίμονες φοβούνται την δύναμή Του.
Απορημένοι οι μαθητές για τον λόγο που δεν κατάφεραν να εκβάλουν το δαιμόνιο «ὅτι ἡμεῖς οὐκ ἠδυνήθημεν ἐκβαλεῖν αὐτό[4]». Ο Ιερός Χρυσόστομος λέει «εμοί δοκούσιν αγωνιάν και δεδοικέναι, μήποτε την χάριν, ην επιστεύθησαν, απώλεσαν[5]». Νομίζω, λέει, ότι κυριεύθηκαν από αγωνία και φόβο, μήπως έχασαν την χάρη και την δύναμη, που ο Κύριος τους είχε εμπιστευθεί νωρίτερα, να εκβάλλουν δαιμόνια. Και ο Κύριος τους απάντησε με παρρησία «διὰ τὴν ἀπιστίαν ὑμῶν[6]».
Είδαμε ότι η απιστία του πατέρα και η αδυναμία των Αποστόλων προκάλεσαν την οργή του Χριστού, πόση αγανάκτηση θα προκαλεί στον Ιησού η σημερινή κατάσταση των Χριστιανών, οι οποίοι ύστερα από τόσα θαύματα, μετά από τόσους μάρτυρες, νεομάρτυρες, μετά από τόσες θεοσημείες εξακολουθούμε να είμαστε αιχμάλωτοι των παθών μας, να είμαστε υπόδουλοι των παθών μας; Δυστυχώς κανείς δεν μπορεί να καυχηθεί ότι η σημερινή γενεά διατηρεί την πρωτοχριστιανική καθαρότητα στις σχέσεις μας με το Θεό, τον συνάνθρωπο και τον εαυτό μας.
Αν ο άνθρωπος έχει βαθιά πίστη, αν προσεύχεται αδιαλείπτως στον Τριαδικό Θεό, αν τηρεί την γνήσια Ορθόδοξη Χριστιανική παράδοση, αν μελετά την Αγία Γραφή, αν πορεύεται στη ζωή του βάσει των ιερών κανόνων, οι οποίοι θεσπίσθηκαν από τις Ιερές Συνόδους της Εκκλησίας μας, τις Οικουμενικές και τις Τοπικές, μπορεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα, το οποίο τον βασανίζει και τον ταλαιπωρεί.
Οι αρετές με τις οποίες είναι προικισμένος ο άνθρωπος μπορούν με την πνευματική άσκηση και τον άοκνο αγώνα του κάθε πιστού να αυξάνονται και να καρποφορούν, να δίνουν πνευματικούς καρπούς, που κάνουν τον πιστό άνθρωπο κοινωνό της χάριτος του Θεού.
Η πίστις χωρίς τον πνευματικό μας αγώνα και τα πνευματικά έργα καταντά νεκρή. Πίστη χωριζομένη από τον Χριστό είναι νεκρή. Ο Κύριος, όμως, ήθελε ένα μόνο πράγμα, για να τελέσει το θαύμα. Να αντικρίσει την πίστη αυτού του δυστυχισμένου πατέρα. Και ὁ δυστυχισμένος αυτός πατέρας, προικισμένος με την αρετή της ταπεινοφροσύνης, αναγνώρισε την έλλειψη που είχε στην υπάρχουσα πίστη του. Και ζήτησε από τον Κύριο, να του αυξήσει αυτή την πίστη. Το θαύμα έγινε.
Αγαπητοί μου αδελφοί,
Ο Κύριος μας διδάσκει ότι τον πόλεμο εναντίον των πονηρών δαιμόνων και τα ριζωμένα μας πάθη πρέπει να τα πολεμούμε με προσευχή επιμονή προς τον Θεό, ενισχυμένη με νηστεία, ώστε με την θεία δύναμη και ενίσχυση να βγαίνουμε νικητές και τροπαιοφόροι.
Να παρακαλούμε αδιάλειπτα να μας προσθέτει ο Κύριος πίστη στη ζωή μας «Πρόσθες ημίν πίστιν[7]», γιατί ελλοχεύει ο κίνδυνος να κλονίζεται με τα τελευταία γεγονότα που συμβαίνουν στον κόσμο η πίστη μας.
Ιεροδιακόνου Ραφαήλ Μισιαούλη
[1] Μάρκου 9,19.
[2] Μάρκου 9,23.
[3] Μάρκου 9,24.
[4] Μάρκου 9,28.
[5] Ιωάννου Χρυσοστόμου, ΕΠΕ 11,298 και Χωρεπισκόπου Σαλαμίνος Βαρνάβα, «Διήλθεν ευεργετών και ιώμενος», Λευκωσία, 1999, σελ.244-252.
[6] Ματθαίου 17,20.
[7] Λουκά 17,5.

Στην κλίμακα των αρετών προηγείται η υπακοή στις Ευαγγελικές εντολές και έπονται οι υπόλοιπες
Την Τετάρτη Κυριακή των Νηστειών, μνήμην επιτελούμεν, Ιωάννου του Σιναΐτου, συγγραφέως της Κλίμακος.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Σιναΐτης χριστιανοί μου, είναι ασκητικός συγγραφεύς του έκτου (6ου) αιώνος μετά Χριστόν. Είναι άγνωστον πού γεννήθηκε, αλλά εκοιμήθη οσίως γύρω στο πεντακόσια ενενήντα πέντε, μετά Χριστόν (595 μ.Χ.). Από πολύ μικρός ακολούθησε την καλογερική ζωή, και μάλιστα κάτω από την καθοδήγηση του γέροντός του, Αγίου Μαρτυρίου. Μετά την κοίμηση του γέροντός του ασκήτευσε σε μια σπηλιά, του όρους Σινά που απέχει δυο ώρες από το μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης. Μετά από σαράντα χρόνια σκληρής ασκήσεως στην έρημο, εξελέγη ηγούμενος της Ιεράς Μονής του Σινά. Η μνήμη του γιορτάζεται στις τριάντα Μαρτίου αλλά και την τετάρτη Κυριακή των Νηστειών.
Στο πρόσωπο αυτού του Οσίου ασκητού, συνδυάζεται η μεγάλη αγιότης, και η μεγάλη σοφία. Κι αυτό γιατί συνέγραψε ένα περίφημο βιβλίο που το ονόμασε «Κλίμακα» και στο οποίον η Εκκλησία έδωσε το όνομά του. «Κλίμαξ Ιωάννου του Σιναΐτου». Το βιβλίο αυτό έγινε το πιο προσφιλές και το πιο ωφέλιμο ανάγνωσμα, όχι μόνο στις τράπεζες και στα κελιά των μοναχών, αλλά και στα σπίτια των χριστιανών όλων των εποχών και μέχρι των ημερών μας. Ονομάστηκε «Κλίμαξ» επειδή ανεβάζει τον κάθε πιστό αγωνιζόμενο χριστιανό και τον μοναχό από τα χαμηλότερα σκαλοπάτια στα υψηλότερα των αρετών, μέχρι το τριακοστό, που είναι και το κεφάλαιο όλων των αρετών, δηλαδή την αγάπη
Όποιος διαβάζει την Κλίμακα ωφελείται και πνευματικά οικοδομείται. Εκεί βλέπει τα χάλια του και την αμαρτωλότητά του, αλλά και τους πολλούς τρόπους με τους οποίους πρέπει να αγωνίζεται εναντίον του κακού.
Αρχίζει με την πράξιν της υπακοής στο θέλημα του Αγίου Θεού, τη μετάνοια, το πένθος και τα δάκρυα και καταλήγει στη θεωρία του Θεού.
Από τα χιλιάδες χιλιάδων βιβλία που κυκλοφορούν σήμερα, εννοώ τα Ορθόδοξα , και τα θεολογικά, για νάχουν σοφία και γνώση, από τα περισσότερα λείπει η πράξις και το βίωμα σαν ιερή πείρα, όπως λείπει και η μυστική βιωματική θεωρία. Είναι γεμάτα από γνωσιολογική θεώρηση, από γνώσεις ξερές, και διανοητικές έρευνες, όμως δεν στηρίζονται όλα αυτά στους προσωπικούς πνευματικούς αγώνες, ούτε και στην πάλη με τα πάθη και ιδιαίτερα με τα δαιμόνια. Λείπει από όλους μας, όπως και από τα βιβλία, λείπει η πράξις, λείπει το βίωμα. Δεν έχουμε βιώματα και ας κάνουμε ότι είμαστε χριστιανοί.
Στους λόγους «Περί των Αρετών», στο βιβλίο της Κλίμακος του Αγίου Ιωάννου του Σιναΐτου, την πρώτη θέση την κατέχει η υπακοή. Η υπακοή που είναι το αντίδοτο της ανταρσίας και της πτώσεως των Πρωτοπλάστων. Είναι η μίμησις του Νέου Αδάμ, του Ιησού Χριστού, που εγένετο υπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δε Σταυρού. Είναι το σήκωμα του Σταυρού μέχρι το τέλος της ζωής μας αγόγγυστα. Γι’ αυτό και μας προσκαλεί και μας λέγει ο Κύριος γι’ αυτήν την υπακοή «όστις θέλει οπίσω μου ελθείν απαρνησάσθω εαυτόν και αράτω τον Σταυρόν αυτού καθ’ ημέραν και ακολουθήτω μοι».
Η ελευθέρα υπακοή μέσα από τις Ευαγγελικές εντολές, την προσευχή και το πένθος, οδηγεί με ασφάλεια τον υπακούοντα χριστιανόν στην ταπείνωση, στο ταπεινό φρόνημα της ζωής, και από κει σιγά σιγά τον ανεβάζει στα ψηλότερα σκαλοπάτια της πνευματικής κλίμακος, δηλαδή στη σωτηρία. Αναλυτικότερα τον οδηγεί στην κάθαρση, και απ’ την κάθαρση στον φωτισμό, και απ’ τον φωτισμό στην θέωση.
Υπακοή όχι μόνον ο μοναχός στον γέροντά του, υπακοή και κάθε κοσμικός και κάθε λαϊκός χριστιανός στον πνευματικό του πατέρα, στον εξομολόγο, και δια μέσω αυτού στην Εκκλησία του Χριστού. Υπακοή στις εντολές του Ευαγγελίου. Υπακοή στους ιερούς κανόνες της Εκκλησίας. Υπακοή που βασίζεται στην απόλυτη ελευθερία του χριστιανού. Αν θέλεις κάνεις υπακοή. Αν δεν θέλεις, δεν κάνεις. Δεν σ’ έπιασε κανένας απ’ το λαιμό… Αν θέλεις εφαρμόζεις τις εντολές του Χριστού, και του Ευαγγελίου, αν πάλι δεν θέλεις, δεν ακούς κανέναν και κάνεις του κεφαλιού σου.
Εκτός της υπακοής, στην Κλίμακα γίνεται μια εκτενής αναφορά στις αρετές, που πρέπει να καλλιεργούνται, αλλά και στα πάθη που πρέπει να καταπολεμούνται, να καταστρέφονται, και να εξουδετερώνονται. Και τα μεν, και τα δε, να οδηγούν στην σωτηρία. Γι’ αυτό στις μεταξύ μας και στις μεταξύ σας πνευματικές συζητήσεις σας, το κεντρικό σημείο θα είναι πως θα καταπολεμήσομε τα διάφορα πάθη μας. Γι’ αυτό και θα ρωτάμε ο ένας στον άλλον, τι μας διδάσκει το Ευαγγέλιον, τι μας συμβουλεύει ο πνευματικός, τι ακούσαμε σήμερα και εχθές στο κήρυγμα, πως μας κατευθύνει η πείρα των Πατέρων της Εκκλησίας μας, τι μας λένε τα γεροντικά, τα συναξάρια, οι βίοι των Αγίων, ο Ευεργετινός; Ασφαλώς όλα μας διδάσκουν το καλό, όλα μας οδηγούν στο σωστό και όλα μας φωτίζουν. Έτσι μαζί με την βοήθεια του Θεού, χρειάζεται λέγει ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, και ο δικός μας κόπος και πόνος. Χρειάζεται ακόμα, άκρα πνευματική νηστεία στις αισθήσεις, εγκράτεια πολλή και προσευχή αδιάλειπτη. Αλλά ποιος κάνει προσευχή; Και μακροχρόνια σκληρή πάλη με τους λογισμούς, με τις σκέψεις μας, διότι από δω ξεκινάει το κακό. Από το νου και απ’ τις σκέψεις και απ’ τους λογισμούς δημιουργούνται αδυναμίες, τρέφονται τα πάθη, και δίνουμε την εξουσία στα δαιμόνια να μας κάνουν ότι θέλουν.
Προσοχή λοιπόν. Μπορεί ο διάβολος να μας βάλει να ασχοληθούμε με πνευματικά υψηλά θέματα. Έτσι δε βλέπομε τον διάβολο, με πόση ευκολία μετασχηματίζεται σε άγγελον φωτός, ούτε το πώς μέσα μας παρουσιάζει πολλούς από τους πονηρούς λογισμούς, σαν αγαθούς και αγγελικούς. Και δεν είναι λίγες φορές που μερικές αρετές τις κάνει να τις βλέπομε σαν κακίες ή σαν κάτι που είναι ακατόρθωτο γι’ αυτή τη ζωή, και άλλοτε πάλι άλλες κακίες ή να τις μειώνει τελείως ή να τις κάμει αγαθές.
Προσοχή λοιπόν, άλλο πράγμα η αμαρτία, και άλλο η προσβολή της αμαρτίας που δεν είναι αμαρτία. Άλλο πράγμα η αμέλεια και άλλο η ακηδία. Άλλο πράγμα το πάθος, και άλλο πράγμα η πτώσις στην αμαρτία, η πράξις της αμαρτίας. Άλλο πράγμα η ακαθαρσία του νου, και άλλο η βρωμιά στο στόμα. Γιατί από βρωμιά δυστυχώς έχομε πολλή στο στόμα. Άλλο η ασχήμια στις πέντε αισθήσεις, και άλλο πράγμα η κακία, η αδικία, η πονηρία, η σκληροκαρδία, η υπερηφάνεια, η κενοδοξία, ο εγωισμός, και όλα αυτά μέσα στις πράξεις, και τέλος άλλο πράγμα η βλασφημία στο νου, και άλλο στο στόμα. Διότι η βλασφημία στο νου δεν είναι αμαρτία, είναι ένας πόλεμος του διαβόλου, που σας τον κάνει είτε μέσα στην εκκλησία ή την ώρα που έρχεστε να κοινωνήσετε. Να τον περιφρονείτε τον διάβολο σε τέτοιες περιπτώσεις ζητώντας το έλεος του Θεού και να προσέρχεστε αφόβως στη Θεία Κοινωνία.
Αγώνας λοιπόν για το πώς θα θεραπεύσουμε τις κακές μας συνήθειες τις αδυναμίες και τα πάθη μας. Ο Θεός να μας λυπηθεί και να μας ελεήσει. Γιατί μόνον το έλεος του Θεού θα φέρει τον φωτισμό και την Θεία Χάρη. Και ο φωτισμός φέρνει την πράξη, την καλή προσπάθεια και τον καλόν καθημερινό αγώνα. Και ο πνευματικός αγώνας θα αυξήσει την υπομονή μας στις θλίψεις, θα αυξήσει την αγάπη μας, την ενεργουμένη αγάπη μας, ακόμα και προς τους εχθρούς μας, θα μας δώσει την δυνατότητα να είναι απλόχερη η ελεημοσύνη και η φιλανθρωπία, να καλλιεργηθούν τα δάκρυα και η μετάνοια, το πένθος και η μνήμη του θανάτου.
Απ’ όλα όσα είπαμε φαίνεται πολύ καθαρά ότι λείπει απ’ όλους μας η πράξις, η αγία πείρα, και προπαντός και ιδιαιτέρως η μυστική εμπειρία της θείας τροφής. Μας λείπει ακόμα απ’ όλους μας η ταπείνωσις. Δεν έχουμε ταπείνωση και μη ξεροβήχετε. Δεν έχουμε ταπείνωση. Είμεθα πτωχοί, γυμνοί, πάμπτωχοι και έρημοι από κάθε αρετή, γι’ αυτό και ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος φωνάζει, το φωνάζει στην προσευχή του και το λέει ότι «Χριστέ μου ποτέ δεν νήστεψα, ποτέ δεν αγρύπνησα», – σαράντα χρόνια στην έρημο – , «ποτέ δεν προσευχήθηκα όσο έπρεπε, ποτέ δεν εγκρατεύτηκα όπως έπρεπε, ποτέ δεν εμελέτησα όσο θα ήθελε η ψυχή μου τον λόγον του Θεού και σπάνια βρέθηκα έτοιμος για Λατρεία και Θεία Κοινωνία». Θέλετε να το επαναλάβω το τελευταίο; Να το ξαναπώ. «Και σπάνια βρέθηκα έτοιμος για Λατρεία και Θεία Κοινωνία». Εκείνος που ήταν Άγιος έκαμε μια φορά δέκα χρόνια για να κοινωνήσει. Και τα βέβαια αυτά τα «ποτέ», «ποτέ», «ποτέ» του Αγίου, δεν τελειώνουν, καλόν είναι να διαβάζετε λίγο και την Αγία Κλίμακα, ιδίως την Μεγάλη Σαρακοστή. «Αλλά όμως εγώ», συνεχίζει ο Άγιος, «γονάτισα, έκλαυσα, ταπεινώθηκα, και έσωσέ με ο Κύριος, με έσωσε το έλεός Του».
Τα πένθιμα δάκρυα και η συντριβή της καρδιάς, δεν είναι μόνον ωφέλιμα αλλά είναι και λυτρωτικά, τα δάκρυα καθαρίζουν, η ταπείνωσις ανορθώνει, η πράξις των αρετών μας βοηθούν, αλλά μόνον ο Θεός σώζει. Δεν σώζουν οι παπάδες και οι δεσποτάδες. Ο Θεός σώζει, ο Θεός σώζει. Και σώζει ο Θεός όταν είμαστε μέσα στο σώμα της Ορθοδόξου Εκκλησίας και όχι έξω απ’ αυτήν. Όταν είμαστε τα σωστά και γνήσια παιδιά της Ορθοδόξου Εκκλησίας.
Η λυτρωτική Θυσία του Ιησού Χριστού αδελφοί μου, μας σώζει δωρεάν αλλά ζητά και την προαίρεσή μας, τη θέλησή μας, θέλει την συγκατάθεσή μας. Και αν πούμε «ναι θέλω να σωθώ» Εκείνος τότε θα μας απαντήσει «τήρησον τας εντολάς». Και ο θείος φωτισμός θα έλθει και δύναμις θα μας δοθεί, ώστε οι δωρεές να τηρηθούν, οι αρετές να καλλιεργηθούν και η συμμετοχή στα Πανάγια σωστικά μυστήρια να πραγματοποιηθεί κατά τον καλύτερο και σωστικό τρόπο.
Και κλείνουμε χριστιανοί μου με τις λυτρωτικές κραυγές του Αγίου Ιωάννου του Σιναΐτου. Λυτρωτικές κραυγές, τις φώναζε δυνατά. Και δεν τις άκουγε αυτές τις κραυγές μόνον η έρημος, αλλά και ο ουρανός, και η άμμος, και τα βράχια και ό,τι άλλο έχει η έρημος του Σινά.
«Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός ημών, φώτισον ημάς τω θείω Σου φωτί, φώτισον ημάς δια του ζώντος ύδατος, θρέψον ημάς διά του Παναγίου Σώματός Σου, χειραγώγησον ημάς δια των θείων Σου αρετών, οδήγησον ημάς εν τη τρίβω των εντολών Σου, Κύριε σώσον ημάς, απολλύμεθα».
Και στη δική του φωνή και κραυγή χριστιανοί μου, προσθέτουμε και μεις ταπεινά, την δική μας κραυγή, τη δική μου ιερατική φωνή από καρδίας βγαλμένη.
«Κύριε ο Θεός ημών, σώσον τον λαόν Σου και ευλόγησον την κληρονομίαν Σου»,
Αμήν.

Πίστη, νηστεία, προσευχή
1. «Ἂν μπορεῖς νὰ πιστέψεις, μπορεῖς τὰ πάντα»
Ἕνα οἰκογενειακὸ δράμα ξετυλίχθηκε μπροστὰ στὰ μάτια μας στὸ σημερινὸ Εὐαγγελικὸ ἀνάγνωσμα: Ἕνας πατέρας ἔφερε στὸν Κύριο τὸν σεληνιαζόμενο γιό του. Οἱ μαθητὲς δὲν εἶχαν κατορθώσει νὰ τὸν θεραπεύσουν. Ἀπελπισμένος ἀπὸ ὅποια ἄλλη βοήθεια ἀπευθύνεται τώρα σ᾿ Ἐκεῖνον:
–«Εἴ τι δύνασαι, βοήθησον ἡμῖν σπλαγχνισθεὶς ἐφ᾿ ἡμᾶς». Ἂν μπορεῖς νὰ κάνεις κάτι, λυπήσου μας καὶ βοήθησέ μας.
«Ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ τὸ εἰ δύνασαι πιστεῦσαι, πάν­τα δυνατὰ τῷ πιστεύον­τι». Ὁ Κύριος τοῦ εἶ­πε τὸν ἑξῆς πο­λὺ σημαν­τι­κὸ καὶ ἀξιομνημόνευτο λόγο:
–Ἂν μπορεῖς ἐσὺ νὰ πιστέψεις, ὅλα εἶναι δυνατὰ σ᾿ αὐτὸν ποὺ πιστεύει.
Δηλαδὴ ὁ Κύριος διορθώνει τὸν ὀλιγόπιστο πατέρα. Ὄχι ἂν μπορῶ· ὅλα μπορῶ νὰ τὰ κάνω. Τὸ πρόβλημα δὲν εἶναι ποιὰ εἶναι ἡ δική μου δύναμη, ἀλλὰ ποιὰ εἶναι ἡ δική σου πίστη, ὥστε νὰ ἐνεργήσει ἡ παντοδυναμία μου στὴ ζωή σου.
Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀξία τῆς πίστεως: «πάν­τα δυνατὰ τῷ πιστεύοντι». Ὅποιος πιστεύει, ὅλα μπορεῖ νὰ τὰ κατορθώσει διὰ τῆς πίστεως. Ἂς ἀνοίξουμε λοιπὸν τὶς καρδιές μας στὸν Κύριο. Ἂς Τοῦ δώσουμε ὅλη τὴν ἐμπιστοσύνη μας. Ἂς μὴ μᾶς χωρίζει καμία ἀμφιβολία, καμία ἐπιφύλαξη ἀπὸ Ἐκεῖνον. Διότι εἶναι ὁ πιὸ ἀξιόπιστος, εἶναι ὁ Θεός μας. Πίστη στὸν Θεό, γιὰ νὰ ζοῦμε τὸ θαῦμα τῆς θείας παρουσίας καὶ τῆς θείας δυνάμεως στὴ ζωή μας.
2. «Βοήθησέ με νὰ πιστέψω»
Τί ἀπάντησε ὁ ταλαίπωρος πατέρας στὸν λόγο τοῦ Κυρίου; Φώναξε μὲ δάκρυα:
–«Πιστεύω, Κύριε· βοήθει μου τῇ ἀπιστίᾳ». Πιστεύω, Κύριε. Βοήθησέ με, ν᾿ ἀ­παλλαγῶ ἀπὸ τὴν ὀλιγοπιστία μου, καὶ ἀναπλήρωσε Ἐσὺ τὴν ἔλλειψη τῆς πίστεώς μου.
Θαυμάσια ἡ ἐπίκληση τοῦ πο­νεμένου αὐ­τοῦ πατέρα· κραυ­γὴ πίστεως καὶ ὀλιγοπιστίας. Εἶναι ἡ δέηση τοῦ ὀ­λι­γόπιστου ποὺ θέλει νὰ ἔλθει στὴν πίστη· ἡ πιὸ κατάλληλη προσ­ευχὴ γιὰ ὅσους δὲν ἔχουμε δυνατὴ πίστη. Ἔτσι νὰ λέμε κι ἐμεῖς: Ναί, Κύριε, πιστεύω· πιστεύω στὴν ἀγάπη Σου, πιστεύω στὴ δύναμή Σου. Ἀλλὰ ἡ πίστη μου δὲν εἶναι δυνατὴ καὶ ἀκλόνητη. Βοήθησέ με, ἀναπλήρωσε τὸ ἔλλειμμα τῆς πίστεώς μου. Αὔξησέ την, ἐνίσχυσε, στερέωσέ την.
3. Ὁ Κύριος τῶν πάντων
Ὁ Κύριος μετὰ τὴ συγκινητικὴ πατρικὴ ἱκεσία ἐνεργεῖ τὸ θαῦμα:
–Πονηρὸ πνεῦμα ποὺ κατέστησες τὸ παιδὶ κωφάλαλο, «ἐγώ σοι ἐπιτάσσω», βγὲς ἀπ᾿ αὐτὸ καὶ μὴν ξαναμπεῖς ποτὲ πιὰ σὲ αὐτό.
Τότε τὸ δαιμόνιο, ἀφοῦ ἔβγαλε φοβερὴ κραυγὴ καὶ σπάραξε πολὺ τὸν νέο, βγῆκε ἀπὸ αὐτόν.
«Ἐγώ σοι ἐπιτάσσω». Ποιός διέταξε; Ὁ ἐνανθρωπήσας Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ Δημιουργὸς καὶ Κύριος τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, τῆς ὁρατῆς καὶ τῆς ἀόρατης Δημιουργίας, στὸ πρόσταγμα τοῦ Ὁποίου κανεὶς δὲν μπορεῖ νὰ ἀντισταθεῖ. Αὐτὸς πρόσταξε, καὶ τὸ φοβερὸ δαιμόνιο ἔφριξε καὶ ἐγκατέλειψε τὸν νέο.
Ἂς μὴ μᾶς φοβίζουν λοιπὸν οἱ δυνάμεις τοῦ σκότους, οἱ δαίμονες καὶ τὰ ὄργανά τους. Εἶναι ὄντως ἀπαίσια καὶ ἀποτρόπαια τὰ ἔργα τους καὶ ἔντονη ἡ δραστηριότητά τους μέσα στὴν ἀποστατημένη κοινωνία μας. Εἶναι ὅμως ἐπίσης ἀλήθεια ὅτι πάνω ἀπὸ ὅλους βρίσκεται ὁ Θεὸς ὁ παντοκράτωρ, ποὺ προνοεῖ γιὰ ὅλους. Ἐὰν καταφεύγουμε σ᾿ Ἐκεῖνον μὲ πίστη, δὲν ἔχουμε νὰ φοβηθοῦμε τίποτε. Τὸν ἑαυτό μας νὰ φοβόμαστε, μήπως μὲ τὴν τυχὸν ἀμέλεια καὶ τὶς ἁμαρτίες μας δώσουμε δικαιώματα στὸν ἐχθρὸ τῆς ψυχῆς μας. Ἐὰν ὅμως ζοῦμε κατὰ τὸ θέλημα τοῦ Κυρίου, ἐὰν εἴμαστε ἑνωμένοι μαζί Του καὶ παραμένουμε μέσα στὴ μάνδρα τῆς Ἐκκλησίας Του, ὅπου δὲν μποροῦν νὰ μποῦν οἱ νοητοὶ λύκοι δαίμονες, εἴμαστε ἀπόλυτα ἀσφαλεῖς.
4. Προσευχὴ καὶ νηστεία
Ὅταν ἀποσύρθηκε ὁ Κύριος σὲ κάποιο σπίτι, Τὸν ρώτησαν ἰδιαιτέρως οἱ μαθητὲς γιατί οἱ ἴδιοι δὲν μπόρεσαν νὰ βγάλουν τὸ δαιμόνιο. Ἐκεῖνος τοὺς ἀπάντησε:
–«Τοῦτο τὸ γένος ἐν οὐδενὶ δύναται ἐξελθεῖν εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νηστείᾳ». Αὐτὸ τὸ εἶδος τοῦ δαιμονίου δὲν βγαίνει μὲ κανέναν ἄλλον τρόπο παρὰ μὲ προσευχὴ καὶ νηστεία.
Ἐμεῖς βέβαια δὲν ἔχουμε νὰ βγάλουμε δαιμόνια· ἔχουμε ὅμως πάθη ποὺ πρέπει νὰ νεκρώσουμε. Καὶ ἰδιαίτερα αὐτὴ τὴν περίοδο ποὺ διανύουμε, τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, καλούμαστε νὰ χρησιμοποιήσουμε αὐτὰ τὰ δύο ὅπλα, τὴν προσευχὴ καὶ τὴ νηστεία, τὰ ὁποῖα, ὅταν συνδυάζονται, ἔχουν πολὺ μεγαλύτερη δύναμη. Διότι ἡ νηστεία βοηθάει τὴν προσευχή. Μὲ τὴ νηστεία ὁ νοῦς μπορεῖ νὰ συγκεντρωθεῖ πιὸ εὔκολα καὶ νὰ ὑψωθεῖ πρὸς τὸν Θεό. Ἀντίθετα τὰ πολλὰ καὶ ὡραῖα φαγητὰ ἀποχαυνώνουν τὸν ἄνθρωπο, διεγείρουν τὶς κατώτερες ὁρμὲς τοῦ σώματος καὶ σκοτίζουν τὸν νοῦ.
Ἂς παρακαλοῦμε τὸν Κύριο νὰ αὐξάνει συνεχῶς τὴν πίστη μας καὶ νὰ μᾶς ἀξιώσει νὰ ὁλοκληρώσουμε αἰσίως καὶ καρποφόρως τὸν ἀγώνα τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς.

H EΛΠΙΔΑ ΜΑΣ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ
«…Ἰσχυρὰν παράκλησιν ἔχωμεν οἱ καταφυγόντες κρατῆσαι τῆς προκειμένης ἐλ­πίδος· ἣν ὡς ἄγκυραν ἔχομεν τῆς ψυχῆς ἀσφαλῆ τε καὶ βεβαίαν…» (Ἑβρ. 6,18-19)
Δ΄ Κυριακὴ τῶν Νηστειῶν (Ἑβρ. 6,13-20)
ΣΗΜΕΡΑ, ἀγαπητοί μου, εἶνε ἡ Δ΄ Κυριακὴ τῶν Nηστειῶν. Πλησιάζει τὸ Πάσχα, κ’ ἐμεῖς δυστυχῶς δὲν ἔχουμε προετοιμασθῆ. Σήμερα ἐπίσης ἡ ἁγία μας Ἐκκλησία ἑορτάζει τὴ μνήμη τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τῆς Κλίμακος. Τὸ εὐαγγέλιο περιγράφει τὸ θαῦ­μα τῆς θεραπείας τοῦ δαιμονιζομένου παιδιοῦ. Καὶ ὁ ἀπόστολος; Ὁ σημερινὸς ἀπόστολος εἶνε μιὰ ὡραία περικοπὴ ἀπὸ τὴν πρὸς Ἑβραίους ἐπιστολὴ τοῦ ἀποστόλου Παύλου. Μεταξὺ τῶν ἄλλων ὁμιλεῖ περὶ ἐλπίδος. Γι’ αὐτὸ κ’ ἐγὼ θὰ πῶ λίγες λέξεις γιὰ τὴν ἐλπίδα.
* * *
Τί θὰ πῇ ἐλπίς; Εἶνε μιὰ δύναμις, μιὰ δωρεὰ τοῦ Θεοῦ, ὁ ὁποῖος τὴν ἐφύτευσε μέσ’ στὴν καρδιὰ κάθε ἀνθρώπου. Ὅλοι ζοῦμε μὲ τὴν ἐλπίδα. Ἀφαίρεσε τὴν ἐλπίδα, καὶ ὁ ἄν­θρωπος θ’ αὐτοκτονήσῃ· ἐὰν τοῦ λείψῃ ἡ ἐλ­πίδα, δὲν ἔ­χει στήριγμα νὰ κρατηθῇ.
Ὑπάρχουν ἐλπί­δες πολλῶν εἰδῶν. Νὰ προ­σ­έξουμε ὅμως, διότι ὑπάρχουν καὶ ἐλ­πίδες ψεύτικες, κάλπικα νομίσματα· εἶνε ἄμ­μος, ἐ­πάνω στὴν ὁποία δὲ μποροῦμε νὰ θεμελιώσουμε τὸ οἰκοδόμημα τῆς εὐτυχίας. Ποιές εἶ­νε οἱ ἐλπίδες τοῦ κόσμου, σὲ τί ἐλπίζει;
* Στὸ χρῆμα, στὸ παραδάκι. Μαζεύει, μαζεύει… Σὰν μυρμήγκι δουλεύει μέρα – νύχτα. Καὶ στερεῖται τὰ πάντα. Κ’ εἶνε ἕτοιμος, γιὰ μερικὰ κέρματα, νὰ πάῃ στὰ δικαστήρια. Τὰ λεφτά μου! σοῦ λέει. Στηρίζεται σ’ αὐ­τά· ἡ ἐλπίδα του εἶνε στὰ χρήματα. Δὲν ἀρνοῦ­μαι, ὅτι ἔχει καὶ τὸ χρῆμα κάποια ἀξία· ὄχι ὅμως αὐτὴ ποὺ νομίζουμε. Ἀπόδειξις· ἔρχεται στι­γμὴ ποὺ ἡ ἐλπίδα αὐτὴ διαψεύδεται. Τὸ ξέρετε κ’ ἐσεῖς πολὺ καλά, τὸ εἴδαμε κ’ ἐμεῖς οἱ γεροντότεροι. Στὴν περίοδο πρὸ τῆς κατοχῆς πολλοὶ εἶχαν ἀποταμιεύσει στὶς τράπεζες πολλὰ χρήματα· καὶ ἦρθε αἴφνης ἡ κατοχὴ καὶ ἡ ἀξία τοῦ χρήματος ἔπεσε. Τὸ χαρτονόμισμα ἔχασε τὴν ἀ­γοραστική του ἀξία· μὲ ἕνα ἑκατομμύριο δὲν ἀγόραζες ἕνα καρβέλι ψωμί! Πεῖνα τότε. Κ’ ἔτσι πραγματοποιήθηκε ἐκεῖνο ποὺ εἶχε πεῖ ὁ Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός· ὅτι «μιὰ φούχτα ἀλεύρι – μιὰ φούχτα χρυσάφι». Γιὰ νὰ μάθουμε, ὅτι ἡ ἐλπίδα δὲν πρέπει νὰ εἶνε στὰ χρήματα…
* Ἄλλοι ἔχουν ἐλπίδα – ποῦ; στὸ κόμμα, σὲ πο­λιτικὰ πρόσωπα. Δὲν τὸ λέγω αὐτὸ μὲ κάποια σκοπιμότητα· ὁμιλῶ ἀπὸ περιωπῆς. Ξέρετε πολὺ καλά, ὅτι οὐδέποτε συνταυτίσθηκα μὲ μία πολιτικὴ παράταξι· καὶ ἀπὸ ὅλα τὰ κόμματα, δεξιὰ καὶ ἀριστερά, ἐδιώχθη ὁ ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος. Ὁμιλῶ λοιπὸν ἔξω ἀπὸ κόμματα καὶ λέγω· ἔχουν λάθος πολλοὶ ποὺ ἐλπίζουν σὲ πρόσωπα ὑψηλὰ ἱστάμενα (νομάρχες, ὑπουργούς, πρωθυπουργούς, ἀρχηγοὺς κομμάτων κ.λπ.), καὶ μὲ τὶς πλάτες αὐτῶν ἀπειλοῦν τοὺς ἄλλους, καὶ νομίζουν ὅτι αὐτοὶ εἶνε ἰσχυροί. Τί μᾶς λέει ἡ ἱστορία· πρόσωπα, ποὺ ἔφτασαν στὰ μεγάλα ἀξιώματα, ξαφνικὰ ἔπεσαν, καὶ εἶνε τώρα στὶς φυλακές, καὶ δὲν ἔχουν κανένα θαυμαστὴ καὶ κανείς δὲν τοὺς ὑπολογίζει. Ἡ ἐλπίδα μας λοιπὸν οὔτε στὸ χρῆμα οὔτε σὲ πολιτικὰ πρόσωπα, ποὺ παρέρχονται. «Μὴ πεποίθατε ἐπ᾽ ἄρχοντας, ἐπὶ υἱοὺς ἀνθρώπων, οἷς οὐκ ἔστι σωτηρία» (Ψαλμ. 145,3).
* Ἄλλος λέει· Ἐγὼ δὲν ἔχω ἐλπίδα οὔτε στὰ χρήματα οὔτε στοὺς πολιτικούς· ἐγὼ ἐλ­πί­ζω στὴν ἐπιστήμη – λέει τὴ λέξι ἐπιστήμη καὶ γεμίζει τὸ στόμα του λὲς καὶ τρώει γαλατομπού­ρεκο. Ποιός τὸ λέει αὐτό; Ἂν τό ᾽λεγε κανένας μεγάλος ἐπιστήμων, κανένας σοφός, αὐ­τοὶ κάτι ξέρουν. Τὸ λένε κάτι ἀγράμματοι καὶ ἀ­στοιχείωτοι ποὺ δὲ μάθανε οὔτε τὸ ἄλφα τῆς ἐπιστήμης, κάτι ἡμιμαθεῖς ποὺ δὲ μελέτησαν ἀκόμα τὰ μυστήρια τοῦ Θεοῦ. Αὐτοί μιλοῦν ἔτσι καὶ στηρίζουν στὴν ἐπιστήμη κάθε ἐλπίδα. Ποιά ἐλπίδα ὅμως; Δὲν ἄκουσαν, ὅτι ἡ ἐπιστήμη ποὺ ἐκθειάζουν, αὐτή ἔχει φτειάξει ἀποθῆκες γεμᾶτες ἀπὸ πυρηνικὲς κεφα­λὲς ποὺ μποροῦν νὰ καταστρέψουν τὸν κόσμο; Ματαία λοιπὸν ἡ ἐλπίδα στὴν ἐπιστήμη. Κι ὅπως εἶπε κάποιος ἅγιος, «τὰ ἄθεα γράμματα θὰ καταστρέψουν τὴν ἀνθρωπότητα». Ὄχι ὁ ἀγράμματος βοσκὸς ἢ ὁ ταπεινὸς ἐργά­της, ἀλλ’ αὐτοὶ ποὺ μάθανε πολλὰ γράμματα, αὐτοὶ θ’ ἀνεβοῦν μιὰ μέρα ψηλά, πάνω ἀπ’ τὰ σύννεφα, θὰ πιέσουν ἀπὸ ᾽κεῖ ἕνα κουμπὶ καὶ θὰ ῥίξουν κάτω στὴ γῆ ἀτομικὲς βόμβες, ποὺ θὰ κάνουν στάχτη τοὺς ἀνθρώπους.
* Ὁ ἕνας λοιπὸν ἐλπίζει στὸ χρῆμα, ὁ ἄλλος στὸ κόμμα, ὁ ἄλλος στὴν ἐπιστήμη. Κι ὁ ἄλ­λος; Ἐγώ, σοῦ λέει, ἐλπίδα ἔχω στὴν οἰκογένεια, στὰ παιδιά μου!… Ἄλλο πάλι αὐτό. Δὲ λέ­με νὰ μὴν ἀγαπᾷς τὰ παιδιά σου, ἀλλοίμονο· ὁ Θεὸς τὰ ἔδωσε καὶ πρέπει νὰ τ’ ἀγαποῦ­με. Ἀλλὰ νὰ τ’ ἀγαπᾷς ὅπως πρέπει, ὄχι ὑπερβολικά. Μὴ μοιάσῃς μὲ τὴ μαϊμοῦ· λένε ὅτι ἡ μαϊμοῦ, ἀπὸ τὴν ὑπερβολικὴ ἀγάπη στὰ παιδιά της, τ’ ἀγκαλιάζει καὶ τὰ σφίγγει τόσο, ποὺ τὰ πνίγει. Ἔτσι κάνουν τώρα πολλὲς μανάδες. Ν’ ἀγαπᾷς τὸ παιδὶ μέσα στὰ μέτρα ποὺ λέει ὁ Χριστός· καὶ παραπάνω, ν’ ἀγαπᾷς Αὐτόν. Ἡ ἀγάπη καὶ ἡ ἐλπίδα στὰ παιδιὰ πάνω ἀπ’ τὸ μέτρο εἶνε λάθος. Τὰ παιδιά μου νά ᾽νε καλά, λέει, αὐτὰ θὰ μὲ κοιτάξουν, θὰ μὲ γηροκομήσουν… Θὰ σὲ κοιτάξουν; Παλαιότερα ναί· τώρα, στὴν ἐποχή μας; Σὲ ποιά παιδιὰ στηρίζεσαι;… Ἔλα νὰ σὲ πάω στὸ γηροκομεῖο, νὰ σοῦ δείξω ποιά εἶνε ἡ ἐλπίδα στὰ παιδιά. Ἐκεῖ μιὰ μέρα ἦρθε ἀπὸ κάπου μιὰ γριὰ 70 – 80 ἐτῶν ποὺ ἔτρεμαν τὰ πόδια της. Ἔκλαιγε. —Γιατί κλαῖς, γιαγιά; —Δὲν κλαίω γιὰ τὰ γεράματα, οὔτε γιὰ τὴν ἀδυναμία μου· κλαίω γιατὶ ἔχω ἕξι παιδιά, πῆγα καὶ ζήτησα νὰ μὲ πά­ρῃ κάποιο κοντά του, καὶ μ’ ἔδιωξαν ὅλα!…. Τόσα παι­διά, νύφες καὶ γυιοί, τὴν ἔδιωξαν καὶ τὴν ἔῤῥιξαν στὸ γηροκομεῖο. Ἔννοια σας· τὰ παιδιὰ αὐτὰ ποὺ χαϊδεύετε, ποὺ δὲν τὰ μάθατε ν’ ἀγαποῦν καὶ νὰ προσκυνοῦν τὸ Θεό, ποὺ δὲν τοὺς τραβήξατε ποτέ τὸ αὐτάκι ἀλλὰ τ’ ἀφήσατε ἀσύδοτα, αὐτὰ θὰ γίνουν θηρία…
* * *
Ποῦ νὰ ἐλπίζουμε; Ὄχι στὸ χρῆμα, ὄχι στὰ κόμματα, ὄχι στὴν ἐπιστήμη, ὄχι στὰ παιδιά. Ἀπὸ ποῦ λοιπὸν νὰ πιαστοῦμε; Αὐτὰ ὅλα εἶνε ἄμμος· καὶ σπίτι χτισμένο στὴν ἄμμο θὰ γκρε­μίσῃ. Ἐγὼ θὰ σᾶς δείξω βράχο· πάνω σ’ αὐ­τὸν νὰ χτίσετε τὸ σπίτι τῆς εὐτυχίας σας. Τὸ λέει σήμερα καὶ ἡ θεία λειτουργία τοῦ Μεγάλου Βασιλείου στὴν εὐχὴ μετὰ τὸν καθαγιασμό· «Σὺ γὰρ εἶ, Κύριε, …ἡ ἐλπὶς τῶν ἀπηλπισμένων». Τὸ λέει σήμερα καὶ ὁ ἀπόστολος· ἐλ­πίδα μας ὁ Χριστός. Δὲν ἔχουμε τίποτε ἄλ­λο, αὐτὴ εἶνε ἡ ἐλπίδα μας. Καὶ πῶς παρομοιάζει ὁ ἀπόστο­λος τὴν ἐλπίδα στὸ Χριστό; Μὲ ἄγκυρα (βλ. Ἑβρ. 6,19). Καράβι δίχως ἄγκυρα δὲν ταξιδεύει· κι ὅταν κινδυνεύῃ νὰ παρασυρθῇ ἀπ’ τὸν ἄνεμο, ὁ πλοίαρχος διατάζει· ῥίξτε τὴν ἄγκυρα! καὶ ἔτσι σῴζεται. Ὅπως λοιπὸν γιὰ τὰ πλοῖα σωτηρία εἶνε ἡ ἄγκυρα, ἔτσι γιὰ μᾶς σωτηρία εἶνε ἡ ἐλπίδα στὸ Χριστό. Αὐτὴ εἶνε ἡ ἄγκυρά μας. Μὲ μία μόνο διαφορά· ἐνῷ ἡ ἄγκυρα τῶν πλοίων βυθίζεται κάτω, ἡ ἄγκυρα τῆς ἐλπίδος μας εἰσέρχεται «εἰς τὸ ἐσώτερον τοῦ καταπετάσματος», ὅπως λέει σήμερα ὁ ἀπόστολος, ἐκεῖ ποὺ εἶνε ὁ Χριστός.
Γι’ αὐτό, κι ἂν δὲν ἔχῃς χρήματα, ἔχε ἐλπίδα. Ξέρω φτωχοὺς ποὺ ἔζησαν, καὶ ξέρω πλου­σίους ποὺ τὸ χρῆμα δὲν τοὺς ἔσωσε. Ὅ­ταν ὁ Ὠνάσης ἔπεσε στὸ κρεβάτι ἔλεγε· Γιατρέ, σοῦ δίνω ὅ,τι θέλεις, ἀρκεῖ νὰ ζήσω… Ἦρ­θε ὅμως ἡ ὥρα ν’ ἀποθάνῃ. Κι ἂν λοιπὸν εἶ­σαι φτωχός, ἔχε ἐλπίδα στὸ Χριστό· κι ἂν εἶ­σαι χήρα καὶ ὀρ­φανό, ἔχε ἐλπίδα στὸ Χριστό· κι ἂν εἶσαι ἐ­ξόριστος καὶ ἀπόδημος καὶ βρίσκεσαι στὰ ἄ­κρα τοῦ κόσμου, ἔχε ἐλπίδα στὸ Χριστό.
Μεγάλο πρᾶγμα ἡ ἐλπίδα στὸ Χριστό. Κι ἀλ­λοίμονο σ’ ὅποιον τὴ χάσῃ. Ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ βεβαιώνει, ὅτι φροντίζει ἐκεῖνος γιὰ τὸν ἄν­θρωπο. Ὁ Θεὸς μᾶς προστατεύει. Αὐ­τὸς ποὺ τρέφει τὰ κοράκια τοῦ οὐρανοῦ, θὰ θρέ­ψῃ κ’ ἐμᾶς. «Οὐ μή σε ἀνῶ οὐδ’ οὐ μή σε ἐγ­κα­ταλί­πω» (Δευτ. 31,6,8· Ἑβρ. 13,5)· δὲ σ’ ἀ­φήνω, δὲ σ’ ἐγ­καταλείπω, λέει· καὶ ὁ λόγος του εἶ­νε ἀληθινός. Δὲ θὰ σ’ ἀφήσω, ἄν­θρωπε· εἶμαι κοντά σου, δίπλα σου. Τοῦ Θεοῦ εἶνε ὅ­λα· τοῦ Θεοῦ εἶνε τὰ ἄστρα, ὁ ἥ­λιος, ἡ σελήνη – τὸ φεγγάρι· τοῦ Θεοῦ εἶνε τὰ ποτάμια, τὰ δέντρα, τὰ ζῷα· τοῦ Θεοῦ εἶνε ἡ γυναίκα, τοῦ Θεοῦ εἶνε ὁ ἄντρας, τοῦ Θεοῦ εἶνε τὰ παιδιά, τοῦ Θεοῦ εἶνε ὅλα. Τίποτα δὲν ἔχουμε δικό μας.
Πίστι λοιπὸν στὸ Θεό, ἐλπίδα στὸν Κύριο ἡ­μῶν Ἰησοῦ Χριστό, κι ὅπως λέει ὁ ποιητὴς ποτέ ἀπελπισία·
«Κι ἂν δὲν μοῦ μείνῃ ἐντὸς τοῦ κόσμου
ποῦ ν’ ἀκουμπήσω νὰ σταθῶ,
ἐκεῖ ψηλὰ εἶν’ ὁ Θεός μου·
πῶς ἠμπορῶ ν’ ἀπελπισθῶ;».
Αὐτὰ μᾶς διδάσκουν σήμερα τὰ ἱερὰ λόγια. Παρακαλῶ κρατῆστε τα καὶ φυλάξτε τα στὴν καρδιά σας. Μακριὰ ἀπὸ ψευδεῖς ἐλ­πίδες καὶ ἰνδάλματα ἀπατηλά, ποὺ σήμερα με­σουρανοῦν καὶ αὔριο σβήνουν. Ἐλπίδα μας ὁ Χριστός! ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς αἰῶνας αἰώνων· ἀμήν.
† ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος
(Ομιλία Μητροπολίτου Φλωρίνης π. Αυγουστίνου Καντιώτου στον ιερό ναό Γενεσίου τῆς Θεοτόκου Ἰτέας – Φλωρίνης 24-3-1985)