Ψυχοφελή μηνύματα...

[toula]

Η ζωή του Μέλλοντος…
Με τη χάρη του Θεού βρισκόμαστε στην τρίτη εβδομάδα του Τριωδίου και λίγες μόνο μέρες πριν εισέλθουμε στο στάδιο των αρετών, στην Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Με εφόδια την ταπείνωση του τελώνου και την μετάνοια του Ασώτου ξεκινήσαμε ένα όμορφο ταξίδι με προορισμό τον Σταυρό και την Ανάσταση.
Στις προηγούμενες εβδομάδες συναντήσαμε την αγάπη και την ευσπλαχνία του Θεού, όμως τώρα ήλθε η ώρα να δούμε κάτι άλλο, την περικοπή της τελικής κρίσεως. Η Εκκλησία μας μάς θυμίζει οτι θα έρθει η ώρα που θα ξεχωρίσει ο Κύριος την ανθρωπότητα σε δύο ομάδες και οτι ο παράδεισος και η κόλαση θα είναι η μόνη αιώνια πραγματικότητα.
Στις δυο πρώτες Οικουμενικές Συνόδους οι Θεοφόροι Πατέρες συνέταξαν το Σύμβολο της Πίστεως, με άλλα λόγια καθόρισαν και παρέδωσαν τα δεδομένα και το περιεχόμενο της πίστης μας. Δεν νοείται Χριστιανός να αμφισβητεί ή να παραβλέπει τους όρους του κειμένου αυτού.
Το τέλος του συμβόλου καταλήγει με τις εξής διατυπώσεις: << προσδοκώ Ανάσταση νεκρών και Ζωή του μέλλοντος αιώνος >>. Προσδοκούμε δηλαδή όλοι οι χριστιανοί και αναμένουμε την Ανάσταση των κεκοιμημένων, την αληθινή και αιώνια ζωή σ΄ έναν χώρο, σ’ έναν κόσμο, με έναν τρόπο, που δεν υπάρχει πόνος, λύπη και στεναγμός αλλά, ζωή ατελεύτητη.
Η λέξη προσδοκώ σημαίνει κάτι που περιμένω ότι θα γίνει, ζω γι’ αυτό και με αυτό. Και αν στην καθημερινότητά μου δεν συμβαίνουν πάντα αυτά που προσδοκώ, σε τούτη την περίπτωση η προσδοκία ταυτίζεται με την βεβαιότητα. Το ότι θα πεθάνω είναι το μόνο σίγουρο και βέβαιο στη ζωή μου. Άλλωστε αυτό επιβεβαιώνεται αιώνες τώρα ,κάθε μέρα και ώρα σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του κόσμου. Είναι απορίας άξιο πως ,ενώ υπάρχει κάτι τόσο βέβαιο, λησμονούμε την ύπαρξή του. Ενώ όλοι μας θα εξέλθουμε από αυτήν την πρόσκαιρη ζωή, πολλοί από εμάς ζούμε αγνοώντας το δεδομένο αυτό. Η στάση μας είναι που καθορίζει πόσο συνειδητοί διάδοχοι των πατέρων είμαστε. Αν αισθανόμαστε την προσδοκία της Αναστάσεως ως κάτι έξω από εμάς, ως κάτι θλιβερό ή ως εξωπραγματικό, μάλλον απέχουμε πολύ από αυτό που μας παρέδωσαν οι Άγιοι Πατέρες.
Η κρίση είναι αποκλειστικό προνόμιο και έργο του Θεού. Γι’ αυτό και είναι άστοχο εμείς να κρίνουμε και να κατατάσσουμε τους αδελφούς μας σε διάφορες κατηγορίες. Όποιους ο Κύριος τοποθετήσει εκ δεξιών Του, αυτό θα είναι δώρο και θα οφείλεται στην ευσπλαχνία και το άπειρο έλεός Του. Άλλωστε ο Παράδεισος δεν είναι δικαίωμα ούτε ανταπόδοση. Δεν είναι χρωστούμενο, αλλά αγάπη Θεού.
Αντιθέτως όσοι ζούμε μια ζωή χωρίς Θεό, αγνοώντας την ύπαρξή Του, περιφρονώντας τους αδελφούς μας που είναι η ζωντανή Του παρουσία μάλλον μόνοι μας επιλέγουμε τον προορισμό. Έτσι η Κόλαση είναι αυτοπροσδιορισμός και όχι τιμωρία του Θεού.
Οι εκπλήξεις που θα συναντήσουμε στην αιωνιότητα είναι πολλές καθώς δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε τις καρδιές των ανθρώπων, το ενδεχόμενο της μετάνοιάς τους και το έλεος του Θεού. Κανονικά θα έπρεπε να επιθυμούμε να βρεθούμε όλοι στον Παράδεισο. Υπάρχει χώρος για όλη την ανθρωπότητα.
Πάντως όπου κι αν βρεθούμε, το σίγουρο είναι ότι όλοι θα προβληματιστούμε για την παρουσία ή την απουσία ορισμένων συνανθρώπων μας. Το « φαίνεσθαι » της επίγειας ζωής μας στην αιωνιότητα του Κυρίου αποκαθηλώνεται και η κάθε ψυχή παίρνει τη θέση στον χώρο που πραγματικά ανήκει, με κριτήριο πάντα το πώς έζησε. Για τον λόγο αυτό δεν είναι σκόπιμο να προβαίνουμε σε υποθέσεις περί της θέσης του καθενός μας στην αιωνιότητα , γιατί αυτό που ο καθένας μας κουβαλάει σαν φορτίο στην ψυχή του το γνωρίζει μόνον ο Κύριος.
Επειδή λοιπόν προβλέψεις δεν υπάρχουν και η προσδοκία έχει λησμονηθεί, ας αξιοποιήσουμε την ευκαιρία που μας δίνεται και είναι η Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Ας εργαστούμε πνευματικά και ας μετανοήσουμε αληθινά, έχοντας την προσδοκία μας στην Ανάσταση των νεκρών και την ενατένισή μας στην αιώνια ζωή. Αμήν!
πρωτ. Χρήστου Αιγίδη

[toula]

Το Θανασιμότερο αμάρτημα…
Στη μεγαλύτερη δίκη όλων των εποχών, τη μητέρα των δικών, αναφέρεται το ευαγγέλιο της σημερινής Κυριακής, που αναφέρεται στη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού.
Στη δίκη αυτή θα είμαστε υπόδικοι όλοι. Και η απόφαση, που θα παρθεί για τον καθένα μας, θα είναι οριστική και αμετάκλητη. Το σημαντικότερο δε είναι ότι οι αποφάσεις, που θα παρθούν δεν θα είναι για κάποιους μήνες ή χρόνια. Ούτε θα έχουν ισόβια έστω, αλλά αιώνια ισχύ. Γι’ αυτό και αξίζει να προσέξουμε τα κριτήρια, με τα οποία θα κριθούμε.
Ασφαλώς και δεν θα είναι τα κριτήρια της δικής μας νομιμότητας. Που θέλει να καταδικάζεται ένας άνθρωπος του λαού, για ασήμαντες αφορμές. Τη στιγμή που οι βουλευτές και οι υπουργοί κουκουλώνουν τα κακουργήματά τους με ασυλίες και παραγραφές και άλλες παμπόνηρες μεθοδεύσεις.
Αλλά ούτε και τα κριτήρια της ηθικής, με τη στενή της έννοια, που, συνήθως, την περιορίζουμε στο υπογάστριο. Όχι γιατί η ηθική του υπογαστρίου δεν παίζει σπουδαίο ρόλο στην προσωπική, οικογενειακή και κοινωνική ζωή του ανθρώπου. Αλλά γιατί η ηθική αυτή, χρησιμοποιείται συχνά σαν άλλοθι για να αποπροσανατολίζεται η κοινωνία απ’ την καρδιά της ηθικής…
Αλλά, πριν φτάσουμε στην καρδιά της ηθικής, ας επισημάνουμε το γεγονός ότι το κριτήριο της «μέλλουσας κρίσης» δεν βρίσκεται ούτε ανάμεσα στα, λεγόμενα, στη γλώσσα της εκκλησίας, «θανάσιμα αμαρτήματα». Όπως είναι η αλαζονεία, η λαιμαργία, η απληστία, κλπ…
Αλλά πού, επιτέλους, βρίσκεται αυτό το κριτήριο;
Για να το προσδιορίσουμε καλύτερα τη φύση και τη θέση του κριτηρίου αυτού, θα πρέπει να θυμηθούμε τους ρωμαίους αυτοκράτορες. Οι οποίοι λατρεύονταν ως θεοί. Στους οποίους μάλιστα οι πολίτες όφειλαν να προσφέρουν θυσίες και θυμιάματα.
Και, όποιος δεν προσέφερε τη λατρεία αυτή, διέπραττε το, περίφημο, crimen majestatis.
Που σημαίνει έγκλημα κατά της αυτοκρατορικής μεγαλειότητας και συνεπαγόταν ακόμη και την ποινή του θανάτου.
Το κριτήριο, λοιπόν, με το οποίο θα κριθούμε, είναι θα μπορούσαμε να πούμε ένα είδος crimen majestatis. Έγκλημα, δηλαδή, που προσβάλλει τον ίδιο το Χριστό.
Και, για να το επιβεβαιώσουμε, αρκεί να προσέξουμε το κατηγορητήριο, που θα μας απευθύνει ο Χριστός:
«Πείνασα, θα μας πει, και δεν μου δώσατε να φάω. Δίψασα και δεν μου δώσατε να πιω. Ήμουνα γυμνός και δεν με ντύσατε, ξένος και δεν με φιλοξενήσατε. Άρρωστος και στη φυλακή και δεν με επισκεφθήκατε».
Κι εμείς θα του αποκριθούμε ότι δεν τον είδαμε ποτέ, ώστε να ανταποκριθούμε στις ανάγκες του.
Αλλά εκείνος θα μας απαντήσει πως τον είδαμε άπειρες φορές στο πρόσωπο των «αδελφών του, των ελαχίστων». Κι αφού δεν ανταποκριθήκαμε στις ανάγκες των ανθρώπων αυτών, ούτε και στις δικές του ανταποκριθήκαμε.
Που σε τελική ανάλυση σημαίνει ότι το crimen majestatis (=έγκλημα κατά της μεγαλειότητας) του Χριστού είναι με μια λέξη: η ΑΔΙΚΙΑ.
Της οποίας συνέπεια είναι: η πείνα, η δίψα, η γύμνια, η μετανάστευση, η αρρώστια, η φυλάκιση. Που πλήττουν και θανατώνουν, όχι μόνο κάποιους «ελάχιστους», αλλά πάμπολλα εκατομμύρια…
Και πώς θα μπορούσαμε ν’ αντιμετωπίσουμε αυτή την πραγματικότητα;
Υπάρχουν δύο μορφές αντιμετώπισης: Η ελεημοσύνη και η δικαιοσύνη.
Στην πρώτη περίπτωση, ο καθένας μπορεί να προσφέρει ανάλογα με τις δυνάμεις του, κυρίως, σε προσωπικό επίπεδο.
Ενώ, στη δεύτερη, μπορεί να προσφέρει, ανάλογα με τους αγώνες του, κυρίως, στο κοινωνικό επίπεδο. Προκειμένου η κοινωνία να γίνει δικαιότερη.
Η προσφορά μας αυτή έχει άμεση σχέση με τη θέση, που παίρνομε απέναντι στα πολιτικά δρώμενα.
Η ταύτισή μας με πολιτικά κόμματα, που προωθούν την κοινωνική ανισότητα, σημαίνει πως γινόμαστε συναυτουργοί στο έγκλημα της αδικίας. Και χτίζουμε μαζί τους την κόλαση για τους συνανθρώπους μας. Και σε τελική ανάλυση και για μας τους ίδιους.
Αν όμως παλεύουμε, μαζί μ’ αυτούς, που παλεύουν για τη δικαιοσύνη, χτίζουμε τον παράδεισο, για μας και τους συνανθρώπους μας.
Και ακούστε τι λέει, στον καθένα από μας, ο νεομάρτυρας Αλέξανδρος, που αποκεφαλίστηκε, επειδή αντιστάθηκε στο καθεστώς του Χίτλερ:
«Ρωτάω εσένα το Χριστιανὸ, μaς λέει: Μήπως ξεπέφτεις στὴ δολιότητα, τὸν ὑπολογισμὸ καὶ τὴν ἀναβλητικότητα, μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι κάποιος ἄλλος θὰ σηκώσει τὸ χέρι γιὰ νὰ σὲ ὑπερασπίσει; Ή μήπως δὲν σοῦ ἔδωσε ὁ Θεὸς τὴ δύναμη καὶ τὴ θέληση νὰ ἀγωνιστεῖς;
Πρέπει νὰ χτυπήσουμε τὸ κακὸ ἐκεῖ ποὺ εἶναι πιὸ δυνατό, καὶ εἶναι πιὸ δυνατὸ στὴν ἐξουσία τοῦ Χίτλερ»!…
Όπως τώρα είναι στην εξουσία της Μέρκελ και των SS, Sαμαρά και Sτουρνάρα. Και όλων των λοιπών, ντόπιων και ξένων ανδρείκελων του ναζισμού και του Σιωνισμού…
Κι εμείς έχουμε να επιλέξουμε, ανάμεσα στο θανάσιμο αμάρτημα της αδικίας, που οδηγεί στην επίγεια και αιώνια κόλαση.
Ή το σωτήριο δρόμο της δικαιοσύνης, που οδηγεί, στον επίγειο και τον αιώνιο παράδεισο…
π. Ηλίας Υφαντής

[toula]

ΔΕΥΤΕΡΑ της ΤΥΡΙΝΗΣ
Ἠνέῳκται τῆς θείας, μετανοίας τὰ πρόθυρα, προσέλθωμεν προθύμως, ἁγνισθέντες τὰ σώματα, βρωμάτων, καὶ παθῶν τὴν ἀποχήν, ποιοῦντες ὡς ὑπήκοοι Χριστοῦ, τοῦ καλέσαντος τὸν κόσμον, εἰς βασιλείαν τὴν ἐπουράνιον, δεκάτας τοῦ παντὸς ἐνιαυτοῦ, προσφέροντες τῷ πάντων Βασιλεῖ, ὅπως καὶ τὴν Ἀνάστασιν αὐτοῦ, πόθῳ κατίδωμεν.
Πάντα τὸν χρόνον, ἡ νηστεία ὠφέλιμός ἐστι, τοῖς αἰρουμένοις καὶ ποιοῦσιν αὐτήν· οὔτε γὰρ ἐπήρεια δαιμόνων, κατατολμᾷ τοῦ νηστεύοντος, ἀλλὰ καὶ οἱ φύλακες τῆς ζωῆς ἡμῶν Ἄγγελοι, φιλοπονώτερον παραμένουσι, τοῖς διὰ νηστείας ἡμῖν κεκαθαρμένοις.( ύμνοι της Δευτέρας της Τυρινής).
Η εβδομάδα της Τυροφάγου ή Τυρινής αποτελεί το πρόπυλο της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Από την Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου έχει ξεκινήσει η σταδιακή εισαγωγή των πιστών στο κλίμα της τεσσαρακονθήμερης περιόδου με τη χρήση του λειτουργικού βιβλίου του Τριωδίου. Την εβδομάδα της Τυρινής όμως, το Τριώδιο χρησιμοποιείται κατά κόρον όλες τις ημέρες και όχι μόνο την Κυριακή (Τελώνου και Φαρισαίου, Ασώτου, Απόκρεω) ή και το Σάββατο (προ της Απόκρεω – των Ψυχών), όπως συνέβαινε τις δυο προηγούμενες εβδομάδες.
Ο ιδιαίτερος χαρακτήρας της παρούσας εβδομάδας, ως εισαγωγικής στο πνεύμα και την ουσία της Σαρακοστής, είναι εμφανής και στην τυπική διάταξη των ακολουθιών των καθημερινών. Από το εσπέρας της Κυριακής των Απόκρεω, έως και την Παρασκευή της Τυρινής παρατηρείται η χρήση του Τριωδίου σε όλες τις ακολουθίες, με αποκορύφωμα την Τετάρτη και την Παρασκευή, οπότε η αδυναμία τέλεσης Θείας Λειτουργίας μεταβάλλει την τυπική διάταξη σε σχεδόν όμοια με εκείνη των καθημερινών της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.
Εξετάζοντας το τυπικό των ημερών αυτών, προβαίνουμε στις ακόλουθες τελετουργικές επισημάνσεις: 1) Στην ακολουθία του Εσπερινού παρατηρούμε τις εξής μεταβολές: α) Στα Απόστιχα δεν ψάλλονται τα συνήθη τροπάρια από το βιβλίο της Παρακλητικής, αλλά τα ανάλογα από το Τριώδιο. Αυτά είναι ένα ιδιόμελο των αποστίχων, το οποίο ψάλλεται δύο φορές, την πρώτη χωρίς στίχο και τη δεύτερη με το στίχο «Πρὸς σὲ ἦρα τοὺς ὀφθαλμούς μου», ενώ ακολουθεί μαρτυρικό με στίχο «Ἐλέησον ἡμᾶς, Κύριε, ἐλέησον ἡμᾶς» και στο «Δόξα. Καὶ νῦν» Θεοτοκίο (ή Σταυροθεοτοκίο, κατά το εσπέρας Τρίτης και Πέμπτης) ή τυχόν δοξαστικό του Αγίου από το Μηναίο (εκτός Τρίτης και Πέμπτης). β) Το απόγευμα της Τρίτης και της Πέμπτης, αντί για το σύνηθες απολυτίκιο του αγίου της ημέρας, ψάλλεται το «Θεοτόκε Παρθένε» και τα λοιπά τροπάρια· ακολουθούν το «Κύριε Ἐλέησον» μ’ φορές, «Δόξα. Καὶ νῦν», «Τὴν Τιμιωτέραν», «Ἐν ὀνόματι Κυρίου», η εκφώνηση «Ὁ ὢν εὐλογητός», η ευχή «Ἐπουράνιε Βασιλεῦ» και οι τρεις μεγάλες μετάνοιες με την ευχή του Αγίου Εφραίμ του Σύρου «Κύριε καὶ Δέσποτα τῆς ζωῆς μου». Η διάταξη αυτή ακολουθείται, διότι στον όρθρο της επομένης δεν θα ψαλλεί «Θεὸς Κύριος», αλλά «Ἀλληλούια», αφού δεν μπορεί να τελεσθεί κανενός είδους Θεία Λειτουργία αυτές τις δύο ημέρες (Τετάρτη και Παρασκευή).
2) Στην ακολουθία του Όρθρου απαντώνται οι ακόλουθες διατάξεις: Βασικότερη μεταβολή της τυπικής διάταξης της εβδομάδας της Τυρινής αποτελεί η μελώδηση τριωδίων κανόνων ή και πλήρων κανόνων από το Τριώδιο, με περιεχόμενο μετανοίας, νήψεως και καλέσματος σε προσευχή και νηστεία. Οι τριώδιοι κανόνες είναι διπλοί και ψάλλονται καθημερινά, ενώ ο πλήρης κανόνας απαντάται μόνο στον όρθρο της Τετάρτης και της Παρασκευής. Αυτές τις δύο ημέρες υπάρχουν και μερικές επιπλέον μεταβολές στην ορθρινή ακολουθία: α) Αντί για το «Θεὸς Κύριος», ψάλλεται το τριπλό «Ἀλληλούια», με τη συνοδεία των τεσσάρων στίχων από το Ησ. κστ’, 9,11,15 («Ἐκ νυκτὸς ὀρθρίζει τὸ πνεῦμά μου» κ.λπ.) και οι τριαδικοί ύμνοι του ήχου της εβδομάδας. β) Πριν από τη μελώδηση των κανόνων προηγούνται οι εννέα βιβλικές ωδές (την Τετάρτη ολόκληρες οι γ’, η’ και θ’ ωδές και η αρχή και το τέλος των υπολοίπων, ενώ την Παρασκευή αντί της γ’ ψάλλεται ολόκληρη η ε’ ωδή). γ) Αντί για το σύνηθες κοντάκιο του αγίου της ημέρας λέγεται το μαρτυρικό του ήχου της εβδομάδας. δ) Δεν ψάλλεται εξαποστειλάριο, αλλά το φωταγωγικό του ήχου της εβδομάδας. ε) Στη θέση του απολυτίκιου λέγεται χύμα το «Ἐν τῷ ναῷ ἑστῶτες τῆς δόξης σου» και η λοιπή ακολουθία όμοια με τον εσπερινό της παραμονής. στ) Συνημμένα με την ακολουθία του Όρθρου τελούνται και οι ακολουθίες των Ωρών Α’, Γ’ και ΣΤ’. Στην τελευταία λέγεται το τροπάριο της προφητείας και η προφητεία από το βιβλίο του Τριωδίου, ενώ μετά το πέρας της Στ’ Ώρας γίνεται η απόλυση και δεν ακολουθεί η τέλεση Θείας Λειτουργίας.
Η τέλεση της Θείας Λειτουργίας αποτελεί τη θεμελιώδη έκφραση της λατρευτικής σύναξης. Την εβδομάδα της Τυρινής όμως, και συγκεκριμένα την Τετάρτη και την Παρασκευή, δεν είναι δυνατή η τέλεση Θείας Λειτουργίας πλήρους μορφής ή έστω Προηγιασμένων Δώρων, σύμφωνα με παλαιό έθος της Εκκλησίας των Ιεροσολύμων. Το τυπικό της μονής του Αγίου Σάββα χαρακτηρίζει τις ημέρες αυτές ως τελείως άπρακτες. Σε παλαιότερες εποχές, η τέλεση της Λειτουργίας των Προηγιασμένων Δώρων επιτρεπόταν αυτές τις δύο ημέρες. Στην περίπτωση αυτή, δεν αναγιγνώσκονταν δύο, αλλά ένα παλαιοδιαθηκικό ανάγνωσμα και αντί του «Κατευθυνθήτω ἡ προσευχή μου» θα ψαλλόταν ο ψαλμικός στίχος «Ἐλπισάτω Ἰσραήλ ἐπί τόν Κύριον» (Ψαλμ. ργ’, 3) με εναλλαγή των στίχων του ρλ’ ψαλμού. Κατάλοιπο αυτής της παλαιάς συνήθειας αποτελεί η παράθεση παλαιοδιαθηκικού αναγνώσματος στο βιβλίο του Τριωδίου, κατά την ακολουθία του Εσπερινού των δύο ημερών της εβδομάδας της Τυρινής.
Εξαίρεση στην απαγόρευση τέλεσης Θείας Λειτουργίας μπορεί να λάβει χώρα, εάν κατά τις ημέρες αυτές συμπέσει η εορτή της Υπαπαντής του Κυρίου (περίπτωση δυνατή μόνο για τις κοινότητες που ακολουθούν το Παλαιό Ημερολόγιο) ή μνήμη εορτάσιμου Αγίου, όπως για παράδειγμα του Αγίου Χαραλάμπους, των Τεσσαράκοντα μαρτύρων κ.λπ. Στην περίπτωση αυτή ψάλλεται σε όλες τις ακολουθίες της ημέρας η ακολουθία του εορταζόμενου Αγίου, καταλυμπάνεται η διάταξη του Τριωδίου και τελείται η Θεία Λειτουργία του ιερού Χρυσοστόμου.
Η εβδομάδα της Τυρινής αποτελεί λοιπόν και τελετουργικό προάγγελο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, εισάγοντας σταδιακά τους πιστούς στο λειτουργικό πλούτο της περιόδου των Νηστειών. Κατά την περίοδο που ανοίγεται μπροστά μας, η ενοριακή λατρεία θα ομοιάσει με εκείνη που τηρείται στα καθολικά των μοναστηριών και θα αποτελέσει πρόκληση για μύηση στις αρετές της προσευχής, της νηστείας και της εγκράτειας, αλλά και στην ιδιόρρυθμη τελετουργική πάλη μεταξύ της μοναχικής ακρίβειας και της ενοριακής οικονομίας των ιερών ακολουθιών.
Δ.Γ.Ζαραβέλας ,Πεμπτουσία