«Δεύτε προς Με, πάντες οι κοπιώντες και πεφορτισμένοι καγώ αναπαύσω υμάς. Άρατε τον ζυγόν μου έφ' υμάς· και μάθετε άπ' Έμού, ότι πράος είμι και ταπεινός τη καρδία· και ευρήσετε ανάπαυσιν ταις ψυχαίς υμών» (Ματθ. 11,28,29).
Η κατάκριση αποτελεί την προστασία των δειλών. Η προβολή όλων των κακών σε κάποιον άλλο, σε έναν αποδιοπομπαίο τράγο, δίνει τη δυνατότητα στους άλλους που δεν τολμούν, να λυτρώνονται από την παρόρμηση να παρανομήσουν. Η κατάκριση συνιστά κατάρα, ευχή θανάτου και επομένως είναι τραγική ειρωνεία κάποιος να κηρύσσει την αγάπη και ταυτόχρονα να κρίνει το συνάνθρωπό του.
Η κατάκριση είναι μία στάση που δηλώνει την εσωτερική μιζέρια αυτού που την ασκεί. Ένας άνθρωπος που νιώθει την ανεπάρκειά του να πλαισιώνεται από τη χάρη και το έλεος του Θεού, δε μπορεί να στέκεται ανελέητα απέναντι στις αδυναμίες των άλλων.
Η κατάκριση αποτελεί μια μυωπική και επιφανειακή ματιά στις πράξεις των άλλων, καθώς αδυνατεί αν ξεχωρίσει το πρόσωπό από τη συμπεριφορά, την πράξη από τα αίτια, την επώδυνη στιγμή του παρελθόντος από την έκπληξη του μέλλοντος.
Η κατάκριση είναι μια πράξη ανωριμότητας και ανευθυνότητας, καθώς θεωρεί τον άλλο ως ξεχωριστό από τον κρίνοντα. Δεν συνειδητοποιεί ότι η όποια ανεπάρκεια του κρινόμενου σχετίζεται με την αδυναμία του κρίνοντος να τον συναντήσει ουσιαστικά.
Η κατάκριση είναι εμπόδιο στην πνευματική ανέλιξη, καθώς κρίνοντας τον άλλο ως ανεπαρκή, καθησυχάζεις ως προς τη δική σου επάρκεια. Είναι φραγμός, στην προσωπική πορεία, γιατί στερεί τη δυνατότητα να κερδίζεις από τα θετικά στοιχεία που ο κάθε άνθρωπος έχει, αν ξέρεις να τα παρατηρείς.
Η κατάκριση στα πλαίσια μιας ομάδας ανθρώπων παρεμποδίζει τον αυθορμητισμό των μελών, τη δυνατότητα έκφρασης, τη δημιουργία αυθεντικών σχέσεων και τη γνήσια επικοινωνία. Ταυτόχρονα αναπτύσσοντας σχέσεις μεταξύ των μελών της ομάδας ευνοεί την ανάπτυξη αντιμαχομένων υποομάδων και αποτελεί τη βραδυφλεγή βόμβα που θα οδηγήσει νομοτελειακά στη διάλυση της ομάδας.
Η κατάκριση είναι η ταφόπλακα της αυτοσυνειδησίας, καθώς η ενασχόληση με τις αρνητικές πλευρές των άλλων εμποδίζει παντελώς την προσωπική αυτοσυνειδησία.
Προσέχετε να μην δυσανασχετήσετε μπροστά σε οποιαδήποτε δυσκολία. Οι θλίψεις δεν παρουσιάζονται τυχαία στη ζωή μας, αλλά παραχωρούνται από την πρόνοια του Θεού, με σκοπό τον αγιασμό και τη σωτηρία μας. Γιʼ αυτόν το σκοπό παραχωρήθηκε και στον Απόστολο Παύλο να βρεθεί μπροστά σε μύριους κινδύνους: Κινδύνοις ποταμών, κινδύνοις ληστών, κινδύνοις εκ γένους, κινδύνοις εξ εθνών, κινδύνοις εν πόλει, κινδύνοις εν ερημία, κινδύνοις εν θαλάσση, κινδύνοις εν ψευδαδέλφοις...
Γνωρίζοντας αυτή την αλήθεια, μην ασχολείστε με το ποιος και γιατί σας αδίκησε. Θυμηθείτε μόνο πως χωρίς παραχώρηση Θεού κανείς δεν θα τολμούσε να σας ακουμπήσει. Καλύτερα, λοιπόν, να ευγνωμονείτε τον Κύριο, γιατί οι δοκιμασίες που Αυτός επιτρέπει αποδεικνύουν πως είστε δικά Του παιδιά. Αυτός φροντίζει για σας και με κάθε τρόπο σας καθοδηγεί στη βασιλεία των ουρανών..
Σε όσους μετανοούν τίποτε δεν είναι πιο αταίριαστο από την ταραχή του θυμού. Διότι η μετάνοια και η επιστροφή χρειάζονται πολλή ταπείνωση, ενώ ο θυμός δείχνει άνθρωπο γεμάτο από υπερηφάνεια.
Εάν το όριο της πιο τελείας πραότητας είναι, ενώ ευρίσκεται εμπρός σου αυτός που σε παροξύνει, να τον αντιμετωπίζεις με εσωτερική γαλήνη και αγάπη, τότε οπωσδήποτε το έσχατο όριο του θυμού είναι, ενώ απουσιάζει αυτός που σε ελύπησε να κάνεις ότι συγκρούεσαι μαζί του με διάφορα λόγια και κινήματα θηριώδη.
Εάν το Άγιον Πνεύμα ονομάζεται και είναι «ειρήνη ψυχής», ενώ η οργή «ταραχή καρδιάς», τότε οπωσδήποτε τίποτε άλλο δεν εμποδίζει την παρουσία Του μέσα μας όσο ο θυμός.
Γνωρίζομε πως είναι πάμπολλα τα τέκνα του θυμού. Και όλα είναι φοβερά. Ένα όμως τέκνο του που το γεννά χωρίς να το θέλει, αν και νόθο, είναι ωφέλιμο: Είδα ανθρώπους που άναψαν από την μανία του θυμού και έβγαλαν από μέσα τους σαν εμετό την μακροχρόνιο μνησικακία τους. Έτσι με το ένα πάθος απηλλάγησαν από το άλλο. Και η μακροχρόνιος λύπη τους διελύθη. Διότι εκείνος που τους ελύπησε, ή ζήτησε συγχώρηση ή έδωσε τις απαιτούμενες εξηγήσεις.
Αντιθέτως είδα άλλους που κατά τρόπο απαράδεκτο έδειξαν ότι ήσαν δήθεν μακρόθυμοι. Έτσι με την σιωπή εναποθήκευσαν μέσα τους την μνησικακία. Αυτούς τους ελεεινολόγησα περισσότερο από τους πρώτους, διότι με το μελάνι (της μνησικακίας) έδιωξαν από την ψυχή τους το περιστέρι, (την ειρήνη δηλαδή και την χάρη του Αγίου Πνεύματος).
Είπε τον Άθωνα Ιθάκη και την Αθήνα Τροία
ταξίδεψε και ήλθε
το είπε υπερήφανα νομίζω
και διακρίνω στο μισοσκόταδο
ένα όχι ωραίο δάκρυ.
Του είπα ξεκάθαρα όταν με ρώτησε
δεν θα ξεφύγεις εύκολα τον εαυτό σου
την Τροία για καιρό θα θυμάσαι
θέλει γενναιότητα αυτό το ταξίδι
θέλει πόνο ένα ωραίο δάκρυ
στις εκκλησιές ειρήνευε και μη συλλογάσαι
τι λένε οι άλλοι που άφησες κάτω
να χαίρεσαι την ένδοξη αφάνεια
την ακεραιότητα της ευγένειας μόνο
γιατί μπορεί να λες εσύ πως έφθασες
μα η Ιθάκη πολύ νʼ απέχει ακόμη.
Οταν η γη ποτίζεται όσο πρέπει, ο σπόρος πού της ρίχνεις, φυτρώνει και δίνει καρπό πολύ.
Αν όμως τύχει και πέσουν πολλά νερά, και παραπιεΐ, βγάζει μόνο αγκάθια και τριβόλους.
Κάτι το ανάλογο συμβαίνει και με το χωράφι της καρδιάς μας:
* αν πίνω με λίγο κρασί, με μέτρο, τα φυσικά της χαρίσματα μένουν καθαρά και τότε έχομε εκδηλώσεις αγνές και καθαρές· και αν της ρίξωμε λίγο σπόρο Αγίου Πνεύματος, και φυτρώνει και βλαστάνει και δίδει καρπό πολύ.
* αν όμως πίνωμε ακρίτα και ανέλεγκτα κρασί πολύ, και πλημμυρίσει ή καρδιά μας στο κρασί, τότε το μόνο πού θα πρέπει να περιμένομε, είναι να κάνει μόνο λογισμούς, στο σύνολο τους αγκάθια και τριβόλους!
«Πάνω από όλα ο χριστιανός ιστορικός πρέπει να θεωρήσει ταυτόχρονα την ιστορία σαν μυστήριο και τραγωδία. Μυστήριο της σωτηρίας και τραγωδία της αμαρτίας».
Γεώργιος Φλωρόφσκυ (Χριστιανισμός και πολιτισμός).
«Η γνώση προσφέρει πολλά προβλήματα, η άγνοια όμως σίγουρα δεν τα επιλύει».
Ανώνυμος.
«Αν είσαι άσχημος στην εξωτερική εμφάνιση, να γίνεις όμορφος στο εσωτερικό, που δεν φαίνεται, όπως το ανθηρό ρόδο στον κάλυκα».