"Παραδοσιακός" Φονταμενταλισμός

[Misha]

Τίς τελευταίες δεκαετίες, υπήρξε ένα υγιές αίτημα επιστροφής στούς πατέρες της Εκκλησίας και στή θεολογία τους. Αρκετοί θεολόγοι έχουν εργαστεί με συνέπεια πάνω σε αυτή τη βάση κι έχουν τονώσει το ενδιαφέρον για τη ζωντανή πατερική παράδοση. Ταυτόχρονα, όμως, γινόμαστε μάρτυρες μιας τάσης, ώστε με βάση τη διδασκαλία των εκκλησιαστικών πατέρων να δημιουργηθεί ένα λεγόμενο "παραδοσιακό" καλούπι σκέψης και ζωής. Η διδασκαλία των πατέρων δεν είναι πλέον η δυναμική αφορμή για να καταλάβουμε σωστά την πίστη και τη θεολογία και να δώσουμε περιεχόμενο στά τρέχοντα προβλήματα. Αντίθετα, μεταφράζεται σε μια στατική κωδικοποίηση, που βάζει τις λεπτομέρειες της ζωής σε μια θλιβερή δεοντολογία. Η πνευματική ζωή γίνεται κατανοητή στό πλαίσιο της εξωτερικής της πρακτικής, και μάλιστα "μετριέται" σε απόλυτο αριθμό μετανοιών, προσευχών, ακολουθιών. Η νηστεία χάνει σχεδόν το πνευματικό της περιεχόμενο και ζυγίζεται κι αυτή με βάση την αυστηρότητα με την οποία εφαρμόζεται. Η χριστιανική σκέψη μπαίνει στό στατικό καλούπι μιας ανελεύθερης διαλεκτικής. Η μοναστική υπακοή σε διακριτικούς γέροντες χάνει το στόχο της ενάντια στά πάθη και μετατρέπεται σε μια "γενικού σκοπού" καθοδήγηση, που προσφέρουν μοναχοί προς εγγάμους. Έτσι, η ζωή μετατρέπεται από άσκηση προσωπικής ελευθερίας σε τυφλή και συχνά καταστροφική υποταγή.

Σύμφωνα με την τάση που περιγράφουμε, η χριστιανική σκέψη μπαίνει στό στατικό καλούπι μιας ανελεύθερης διαλεκτικής. Η διδασκαλία των πατέρων ανάγεται σε μια μορφή φιλοσοφίας. Μετατρέπεται σε ένα ολιστικό σύστημα "αρχών", σε μια "ιεραρχία αξιών" που επαρκεί για την "ορθόδοξη" κατανόηση κάθε ερωτήματος που σχετίζεται με τη ζωή και τον κόσμο. Έτσι, η διδασκαλία των πατέρων γίνεται ιδεολογία, η οποία μάλιστα, με ειρωνικό τρόπο, θεωρείται αντι-δυτική και αντι-νεωτερική. Όπως την περιγράφουν οι υποστηρικτές της, είναι "μια φιλοσοφία, μια καθολικά εφαρμόσιμη εικόνα για τον κόσμο, μια μεταφυσική βασισμένη στό Χριστό" (βλέπε υποσημείωση 5).

Αυτή η τάση πρέπει να διαγνωστεί ως μια μορφή φονταμενταλισμού.Αποτελεί ένα φαινόμενο που εκδηλώνεται στίς περισσότερες δικαιοδοσίες και πρέπει να μελετηθεί με ιδιαίτερη προσοχή. Είναι η "θεμελιοκρατική" προσέγγιση της πίστης, που τη μεταβάλλει σε στατικό σύστημα αξιών, την απομονώνει και την αποστερεί από κάθε δυναμικότητα και δυνατότητα παρέμβασης σε σημερινά προβλήματα. Σε πολλές περιπτώσεις, μάλιστα, ο κώδικας ζωής περιλαμβάνει ακόμη και το ντύσιμο ή τη σωματική εμφάνιση, υποτάσσοντας έτσι κάθε ελευθερία προσωπικής έκφρασης.

Σε μια τέτοια κατανόηση της χριστιανικής ζωής, η Ορθοδοξία παύει να είναι μια ζωντανή και δυναμική εμπειρία της αλήθειας, πέρα από κάθε επιμέρους προσδιορισμό, τρόπο ζωής ή "σύνολο αρχών". Οι πατέρες της Εκκλησίας, όμως, αρνήθηκαν να δεχτούν ένα καλούπι έκφρασης του χριστιανικού βιώματος και εισήγαγαν μια αποφατική θεολογία, μέσα από την οποία ξεπηδά το γνήσιο, ελεύθερο ήθος της χριστιανικής βιωτής.

Είναι αληθές ότι όσοι προσεγγίζουν τους πατέρες με τέτοιες φονταμενταλιστικές προϋποθέσεις, συνήθως ασκούν σκληρή κριτική κατά του Οικουμενισμού, η οποία μάλιστα χαρακτηρίζεται συχνά από συνέπεια λόγων και έργων. Πράγματι, καμμιά κατανόηση των Πατέρων, οντολογική ή σχολαστική, δεν είναι δυνατό να δικαιώσει και να προσδώσει νόημα στή διδασκαλία των Οικουμενιστών, διότι αυτή συγκρούεται τόσο με το βαθύτερο πνεύμα, όσο και με το απλό γράμμα της πατερικής εκκλησιαστικής παραδόσεως. Το πρόβλημα, όμως, με τη σχολαστική προσκόλληση στό γράμμα είναι ότι έτσι αναπαράγονται οι προϋποθέσεις της Δυτικής θεολογίας. Στίς περιπτώσεις αυτές εμφανίζεται το λυπηρό φαινόμενο, οι χριστιανοί να διαμαρτύρονται έντονα ενάντια στή φιλοδυτική στάση και τον Οικουμενισμό ιεραρχών και διδασκάλων, προβάλλοντας οι ιδιοι ως αντιστάθμισμα μια εκδυτικισμένη αντίληψη της σωτηρίας, με φανερές τις αυγουστίνιες ρίζες, και μια ακραία σχολαστική εκκλησιολογία και πρακτική. Έτσι, η κριτική, όσο κι αν είναι σκληρή, χάνει την πνευματική της δύναμη και τη βαθύτερη αυτοσυνέπειά της.

Συχνά, εμφανίζεται ένα είδος κριτικής ενάντια σε τέτοιες "θεμελιοκρατικές" τάσεις, εκ μέρους αυτών που εισηγούνται και κηρύσσουν τον Οικουμενισμό. Όπως, όμως, σε καμιά περίπτωση η κριτική κατά του Οικουμενισμού δεν επαρκεί για να δικαιώσει τις προϋποθέσεις ενός "παραδοσιακού" φονταμενταλισμού, έτσι και η κριτική των Οικουμενιστών κατά του φονταμενταλισμού δεν μπορεί να δικαιώσει την άρνηση των θεμελίων της πίστεως, που συνεπάγεται η οικουμενιστική διδασκαλία. Δεν είναι ίδιο χριστιανών να σκεπάζουν τα λάθη τους με τα λάθη των άλλων.



το παραπάνω κειμενο ειναι αποσπασμα κειμενου του Ιωάννου Καλόμοιρου που δημοσιευεται στο περιοδικό Επιγνωση.

το πληρες αρθρο θα το βρειτε στη διευθυνση

http://www.zephyr.gr/STJOHN/epi71.htm


Οι υπογραμμισεις είναι δικές μου.



Θα με ενδιεφερε να ακουσω τις παρατηρησεις και απόψεις σας .

[123]

Misha,
Τι μπόμπα ήταν αυτή που μας έβαλες ?

Πολύ ενδιαφέρον θέμα, με πολλές προεκτάσεις και σίγουρα πολλές απόψεις. Από που να αρχίσουμε !!!

Το κείμενο είναι (για μένα) σωστά τοποθετημένο ως προς το θέμα που θίγει,
αν και δεν αναφέρει μόνο ένα.

Ας μην ξεκινήσω πρώτη την ανάλυση θέτοντας έτσι πιο συγκεκριμένο αντικείμενο... αργότερα

[raxil]

Πάρα πολύ δύσκολη ερώτηση.

''Η Εκκλησία που είναι η πεμπτουσία της προσφοράς του Χριστού και η Βασιλεία του Θεού στον κόσμο , είναι ένας τρόπος ζωής, ένας χώρος ελευθερίας και απλότητος, ''.
Πατήρ Φιλόθεος Φάρος βιβλίο '' Η Εκκλησία ως σκάνδαλο και ως σωτηρία ''
Η Εκκλησία είναι Μια και έχει αναλλοίωτες αξίες.
Η παράδοσή της δεν επιδέχεται νεωτερισμούς ούτε μπορεί να προσαρμόζεται κατά το δοκούν .
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να στραγγαλίζεται η ελευθερία του Χριστιανού .
Ούτε να απαξιώνεται το πρόσωπο.
Ο Χριστιανισμός σέβεται την ελευθερία του προσώπου .
Η σωτηρία δεν μετριέται με ποσοτικά ''μέτρα ''.
Γι αυτό υπάρχει η Θεία Οικονομία .
Ο Μοναχός Μωυσής Αγιορείτης γράφει
'' Η ασκητική παράδοση αποδίδει μεγάλη σημασία στην κάθαρση της καρδιάς και δεν ικανοποιείται σε κάποια εξωτερική τακτοποίηση των ηθών .
Είναι αστείο να πιστεύει κανείς πως έχει αποκαταστήσει τις σχέσεις του με τον Θεό επειδή ζεί μια τίμια ζωή και αποφεύγει τις αμαρτίες, ενώ στα βάθη της ψυχής του παραμένουν ανενόχλητα και βαθύρριζα τα πάθη ''
Ο φομενταλισμός το μόνο που θα κατορθώσει είναι αντί να αφυπνίσει τον σύγχρονο άνθρωπο και να τον προσανατολίσει στην εκκλησία, ως μόνη οδό σωτηρίας να τον απομακρύνει .
Δίνοντας του μάλιστα και δυνατά επιχειρήματα γι αυτό .
Πάντως μου θυμίζει λίγο Μεσαίωνα και Ιερά Εξέταση ,Σταυροφορίες κλπ.
Εχουν δίκιο όσοι λένε ότι η Εκκλησία βάλλεται εκ των έσω κυρίως .

[raxil]

Ζητώ συγγνώμη.
Το έκανα το θαύμα πάλι
Αντί να πατήσω προεπισκόπηση, πάτησα υποβολή .