Ποιοι είναι οι καρποί του αγίου Πνεύματος;
Περί του αγίου Πνεύματος ομιλεί και το ευαγγέλιο και ό απόστολος (βλ. Ματθ. 18,18' Εφ. 5,9). Ιδίως όμως ομιλεί ό απόστολος Παύλος στην προς Γαλατάς επιστολή του (κεφ. 5ο, στ. 22). Εκεί απαριθμεί συγκεκριμένα εννέα καρπούς του αγίου Πνεύματος. «Ό καρπός του Πνεύματος», λέει, είναι τα εξής.
• Πρώτος καρπός είναι μια λέξης γλυκύτατη, πού πάει να εξαφανιστεί από τη γη, λέξης πού εκφράζει την ουσία του χριστιανισμού. είναι ή αγάπη. Αγάπη όχι στα λόγια αλλά στην πράξη.
Πρότυπο αγάπης είναι ό Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, ή εσταυρωμένη Αγάπη, αγάπη πού φτάνει μέχρι θυσίας σταυρικής.
• Δεύτερος καρπός του αγίου Πνεύματος, λέει ό απόστολος Παύλος, είναι ή χαρά. Πράγματι, όπου υπάρχει αγάπη ακολουθεί ή χαρά. Ή μοχθηρά ψυχή κάνει και το πρόσωπο σκυθρωπό καί το βλέμμα ν' αποπνέει θλίψη.
Μετά τη χαρά, ως φυσικό αποτέλεσμα, έρχεται ή ειρήνη. Όποιος ζή με το Θεό, αυτός
ειρηνεύει με τον ουράνιο Πατέρα, ειρηνεύει με τον πλησίον, ειρηνεύει προ παντός με τη συνείδηση του• δεν αισθάνεται τύψει Πρώτη λοιπόν Τριάς, αγία τριάς των καρπών αυτών, είναι «αγάπη, χαρά, ειρήνη». Δευτέρα τριάς• «μακροθυμία, χρηστότης, αγαθοσύνη».
• Τι σημαίνει μακροθυμία, Όταν κάποιος σου κάνη κακό, να μην εφαρμόσεις το εβραϊκό δίκαιο «όφθαλμόν αντί οφθαλμού, οδόντα αντί οδόντος» (Εξ. 21,24), αλλά να ανέχεσαι• και να ελπίζεις, ότι κι ό μεγαλύτερος κακούργος μπορεί να μεταβληθεί σε αγαθό άνθρωπο.
• Ό άλλος καρπός είναι ή χρηστότης, δηλαδή ή πλατειά καρδιά, σαν τον ουρανό, πού αγκαλιάζει όλο τον κόσμο ανεξαιρέτως.
• Ό τρίτος καρπός της δευτέρας τριάδος είναι ή αγαθοσύνη, δηλαδή το καλό όχι μόνο θεωρητικώς αλλά και πρακτικώς, όχι μόνο δυνάμει αλλά και ενεργεία στη ζωή μας.
Και τέλος ή τρίτη τριάδα των καρπών.
• Πίστης. Πίστης όχι με τη συνηθισμένη έννοια αλλά με την πρώτη σημασία. Άνθρωπος πίστεως είναι ό άξιος εμπιστοσύνης, ό αξιόπιστος. Αυτός λέει «το ναι ναι» και «το ου ου» (Ματθ.5,37 κ.ά.), το φως φως και το σκότος σκότος (πρλ. Ήσ. 5,20), την ήμερα ήμερα και τη νύχτα. Αυτός είναι σταθερός και ειλικρινής.
• Ωραίος καρπός ακόμα είναι ή πραότης, πού έχει σχέση με την ταπείνωση το ήρεμο και ησύχιο πρόσωπο, πού μοιάζει με γαλήνια θάλασσα.
• Και τελευταίος καρπός είναι ή εγκράτεια, πού την ύμνησαν οι πατέρες της Εκκλησίας, αλλά και αρχαίοι προγονοί μας πού έλεγαν Ή πιο μεγάλη νίκη δεν είναι αυτή πού κατήγαγε ό μέγας Αλέξανδρος• είναι να νικήσουμε τον εαυτό μας, τις κακίες και τα πάθη μας.
Οι καρποί του αγίου Πνεύματος
Συντονιστής: Συντονιστές
Η παρουσία του Παναγίου Πνεύματος είναι σαν μια φωτιά που πυρπολεί τις σκέψεις και τις καρδιές των μαθητών του Χριστού. Όταν ένας γεωργός θέλει να μεταβάλει ένα χέρσο χωράφι σε αυλαγά και σε περιβόλι τι κάνει; Βάζει πρώτα φωτιά να καούν τα χαμόκλαδα και τα αγκάθια και καθαρίζει το έδαφος. Και ύστερα βάζει το άροτρο, το τρακτέρ, οργώνει και καθαρίζει τις πέτρες και μετά καλλιεργεί, φυτεύει, και έχουμε ένα ωραίο περιβόλι. Αυτό είναι το έργο του Παναγίου Πνεύματος. και η δική μας η καρδιά είναι ένα χέρσο χωράφι, το οποίο έρχεται η φωτιά του Αγίου Πνεύματος να το πυρπολήσει, να το καθαρίσει και με τα μυστήρια της Εκκλησίας μας να το μεταβάλει σ' ένα περιβόλι του Χριστού, σ' έναν ανθώνα που να μοσχοβολάει και να σκορπίζει την ευωδιά γύρω του και σ' ολόκληρο τον κόσμο. Αν θέλουμε, λοιπόν, ο χέρσος τόπος της καρδιάς μας να γίνει περιβόλι του Χριστού, πρέπει να περάσουμε όλοι μας από την Πεντηκοστή, να δεχθούμε το Πνεύμα το Άγιον. Να πυρπολήσει τις καρδιές μας και να τις μεταβάλει σε ανθώνα και περιβόλι του Θεού.
Το Πνεύμα το Άγιον καίει τις αμαρτίες, εξαφανίζει τα πάθη και αγιάζει την καρδιά μας. Είναι φως και φωτίζει. Καταυγάζει την διάνοια του καθενός ανθρώπου. Ο άνθρωπος που έχει Πνεύμα Θεού ομιλεί με ιλαρότητα, ομιλεί με καλοσύνη, ομιλεί εποικοδομητικά., ομιλεί με σοφία, ομιλεί και μας γαληνεύει, μας ηρεμεί, μας στηρίζει και μας χαρίζει την ελπίδα. Μας ανοίγει ευρείς ορίζοντες, γιατί έχει Πνεύμα Θεού, έχει σοφία...
Ναι! το Πνεύμα το Άγιον ενώνει τις καρδιές των ανθρώπων. Ποιος θα ενώσει την ανθρωπότητα; Όταν δεν υπάρχει ιδεολογικό υπόβαθρο, θα μας ενώσουν τα οικονομικά συμφέροντα; Για να ενωθεί η ανθρωπότητα χρειάζεται αγάπη, αλήθεια, δικαιοσύνη, φως Χριστού, Πνεύμα Άγιον, για να βλέπουμε όλοι μας το ορθό και για να προχωρούμε στην συνεργασία, την ενότητα, την σύμπνοια.
Το Πνεύμα το Άγιον, λοιπόν, μας συνέχει, μας συγκρατεί και μας ενώνει...
... Το Πνεύμα το Άγιον παίρνει ένα αβάπτιστο παιδί, το βάζει στην κολυμβήθρα και αυτό το παιδί γίνεται Χριστιανός, γίνεται μέλος της Εκκλησίας του Χριστού. Αυτά είναι τα γενέθλια των παιδιών μας. Την ημέρα που τα παιδιά μας τα βαπτίζουμε, τα εγγράφουμε στο βιβλίο της ζωής και της Αιωνιότητος. Αυτή είναι και η γενέθλιος ημέρα των παιδιών μας. Και ενώ ήταν ένα παιδί που έφερε το προπατορικό αμάρτημα και τις ανθρώπινες αδυναμίες, αυτό το παιδί γίνεται ένας άγγελος. Γιατί το Πνεύμα το Άγιον σφραγίζει την γλώσσα, την ακοή, τις αισθήσεις, το σώμα, την ψυχή του. Αγιάζεται το παιδί.
Αλλά και στον γάμο παίρνει η Εκκλησία έναν νέο και μια νέα και ενώνει τις καρδιές των με το Πνεύμα το Άγιο. Γι' αυτό δεν επιτρέπεται το διαζύγιο στο "πι και φι", το αυτόματο και το οποιοδήποτε διαζύγιο. Ο γάμος ενώνει αδιάσπαστα τον νέο με την νέα και δεν μπορεί για "ψύλλου πήδημα" να χωρίζουν, να διαλύουν το σπιτικό τους και να πετούν τα παιδιά στον δρόμο.
Το Πνεύμα το Άγιον είναι αυτό που παίρνει τον λαϊκό, τον Κώστα και τον κάνει παπα-Κώστα, τον κάνει ιερέα και λειτουργό του Υψίστου. Το Πνεύμα το Άγιον μεταφέρεται σ' αυτόν τον απλό άνθρωπο και τον καθιστά ικανό να τελεί τα Άχραντα Μυστήρια...
... Τίποτε δεν τελείται μέσα στην Εκκλησία χωρίς την παρουσία του Παναγίου Πνεύματος, οι καρποί του Οποίου Παναγίου Πνεύματος είναι γνωστοί από το ε΄ κεφάλαιο της προς Γαλάτας επιστολής: " Ο δε καρπός του Πνεύματος εστιν αγάπη, χαρά ειρήνη, μακροθυμία, χρηστότης, αγαθωσύνη, πίστις, πραότης, εγκράτεια".
Έχουμε Πνεύμα Άγιον, αδελφοί μου; Ερώτημα που πρέπει να μας απασχολεί. Έχουμε αγάπη αδιακρίτως αντιπαθειών και συμπαθειών; "Αγάπην κυρώσατε". Δείξτε αγάπη σε όλους και θα κερδίσετε. Και στο πιο αγρίμι του κόσμου αν δείξετε αγάπη θα το κερδίσετε. Η αγάπη νικά, ισοπεδώνει τα χάσματα, γεφυρώνει τα χάη, ενώνει τους ανθρώπους.
Χαίρετε αδέλφια! Χαίρετε και αγαλλιάσθε. Μην απογοητεύεσθε. Μην απελπίζεσθε. Όχι στην λίμνη της απελπισίας. Κοιτάξτε τον καταγάλανο ουρανό. Οι ουρανοί είναι δικοί μας. Η πατρίδα μας είναι ο ουρανός. Σ' αυτόν καταφεύγουμε. Θα γλιτώσουμε από την λάσπη, τον βόρβορο, την μούχλα, την σκοτεινιά της ζωής αυτής. Ελπίζετε, πιστεύετε, ειρηνεύετε, μακροθυμείτε προς πάντας, έχετε αγαθότητα, χρηστότητα και προ παντός πραότητα και εγκράτεια.
Αυτοί είναι οι καρποί του Παναγίου Πνεύματος, και αυτούς πρέπει να τους έχουμε πάντα στο σαλόνι της ψυχής μας, για να τρέφεται η ψυχή μας, να δυναμώνει το πνεύμα μας, να ενισχύεται το φρόνημά μας, και να δίνομε τις μάχες μας εν Αγίω Πνεύματι. Με την Χάρη του Αγίου Πνεύματος να αγωνιζόμαστε, να παλεύουμε, να νικούμε, για να κερδίσουμε και ο στεφάνι της νίκης, που είναι ο θρίαμβος, η είσοδός μας στην Βασιλεία των Ουρανών, της Οποίας είθε όλοι να αξιωθούμε.
Το Πνεύμα το Άγιον καίει τις αμαρτίες, εξαφανίζει τα πάθη και αγιάζει την καρδιά μας. Είναι φως και φωτίζει. Καταυγάζει την διάνοια του καθενός ανθρώπου. Ο άνθρωπος που έχει Πνεύμα Θεού ομιλεί με ιλαρότητα, ομιλεί με καλοσύνη, ομιλεί εποικοδομητικά., ομιλεί με σοφία, ομιλεί και μας γαληνεύει, μας ηρεμεί, μας στηρίζει και μας χαρίζει την ελπίδα. Μας ανοίγει ευρείς ορίζοντες, γιατί έχει Πνεύμα Θεού, έχει σοφία...
Ναι! το Πνεύμα το Άγιον ενώνει τις καρδιές των ανθρώπων. Ποιος θα ενώσει την ανθρωπότητα; Όταν δεν υπάρχει ιδεολογικό υπόβαθρο, θα μας ενώσουν τα οικονομικά συμφέροντα; Για να ενωθεί η ανθρωπότητα χρειάζεται αγάπη, αλήθεια, δικαιοσύνη, φως Χριστού, Πνεύμα Άγιον, για να βλέπουμε όλοι μας το ορθό και για να προχωρούμε στην συνεργασία, την ενότητα, την σύμπνοια.
Το Πνεύμα το Άγιον, λοιπόν, μας συνέχει, μας συγκρατεί και μας ενώνει...
... Το Πνεύμα το Άγιον παίρνει ένα αβάπτιστο παιδί, το βάζει στην κολυμβήθρα και αυτό το παιδί γίνεται Χριστιανός, γίνεται μέλος της Εκκλησίας του Χριστού. Αυτά είναι τα γενέθλια των παιδιών μας. Την ημέρα που τα παιδιά μας τα βαπτίζουμε, τα εγγράφουμε στο βιβλίο της ζωής και της Αιωνιότητος. Αυτή είναι και η γενέθλιος ημέρα των παιδιών μας. Και ενώ ήταν ένα παιδί που έφερε το προπατορικό αμάρτημα και τις ανθρώπινες αδυναμίες, αυτό το παιδί γίνεται ένας άγγελος. Γιατί το Πνεύμα το Άγιον σφραγίζει την γλώσσα, την ακοή, τις αισθήσεις, το σώμα, την ψυχή του. Αγιάζεται το παιδί.
Αλλά και στον γάμο παίρνει η Εκκλησία έναν νέο και μια νέα και ενώνει τις καρδιές των με το Πνεύμα το Άγιο. Γι' αυτό δεν επιτρέπεται το διαζύγιο στο "πι και φι", το αυτόματο και το οποιοδήποτε διαζύγιο. Ο γάμος ενώνει αδιάσπαστα τον νέο με την νέα και δεν μπορεί για "ψύλλου πήδημα" να χωρίζουν, να διαλύουν το σπιτικό τους και να πετούν τα παιδιά στον δρόμο.
Το Πνεύμα το Άγιον είναι αυτό που παίρνει τον λαϊκό, τον Κώστα και τον κάνει παπα-Κώστα, τον κάνει ιερέα και λειτουργό του Υψίστου. Το Πνεύμα το Άγιον μεταφέρεται σ' αυτόν τον απλό άνθρωπο και τον καθιστά ικανό να τελεί τα Άχραντα Μυστήρια...
... Τίποτε δεν τελείται μέσα στην Εκκλησία χωρίς την παρουσία του Παναγίου Πνεύματος, οι καρποί του Οποίου Παναγίου Πνεύματος είναι γνωστοί από το ε΄ κεφάλαιο της προς Γαλάτας επιστολής: " Ο δε καρπός του Πνεύματος εστιν αγάπη, χαρά ειρήνη, μακροθυμία, χρηστότης, αγαθωσύνη, πίστις, πραότης, εγκράτεια".
Έχουμε Πνεύμα Άγιον, αδελφοί μου; Ερώτημα που πρέπει να μας απασχολεί. Έχουμε αγάπη αδιακρίτως αντιπαθειών και συμπαθειών; "Αγάπην κυρώσατε". Δείξτε αγάπη σε όλους και θα κερδίσετε. Και στο πιο αγρίμι του κόσμου αν δείξετε αγάπη θα το κερδίσετε. Η αγάπη νικά, ισοπεδώνει τα χάσματα, γεφυρώνει τα χάη, ενώνει τους ανθρώπους.
Χαίρετε αδέλφια! Χαίρετε και αγαλλιάσθε. Μην απογοητεύεσθε. Μην απελπίζεσθε. Όχι στην λίμνη της απελπισίας. Κοιτάξτε τον καταγάλανο ουρανό. Οι ουρανοί είναι δικοί μας. Η πατρίδα μας είναι ο ουρανός. Σ' αυτόν καταφεύγουμε. Θα γλιτώσουμε από την λάσπη, τον βόρβορο, την μούχλα, την σκοτεινιά της ζωής αυτής. Ελπίζετε, πιστεύετε, ειρηνεύετε, μακροθυμείτε προς πάντας, έχετε αγαθότητα, χρηστότητα και προ παντός πραότητα και εγκράτεια.
Αυτοί είναι οι καρποί του Παναγίου Πνεύματος, και αυτούς πρέπει να τους έχουμε πάντα στο σαλόνι της ψυχής μας, για να τρέφεται η ψυχή μας, να δυναμώνει το πνεύμα μας, να ενισχύεται το φρόνημά μας, και να δίνομε τις μάχες μας εν Αγίω Πνεύματι. Με την Χάρη του Αγίου Πνεύματος να αγωνιζόμαστε, να παλεύουμε, να νικούμε, για να κερδίσουμε και ο στεφάνι της νίκης, που είναι ο θρίαμβος, η είσοδός μας στην Βασιλεία των Ουρανών, της Οποίας είθε όλοι να αξιωθούμε.
Ένα άλλο γνώρισμα του Αγίου Πνεύματος είναι ότι αγιάζει τον άνθρωπο. Παίρνουμε το φυσικό νερό, τελείται η ακολουθία του Αγιασμού κι αυτό το φυσικό νερό γίνεται Αγιασμός και αγιάζει τον άνθρωπο. Το Πνεύμα το Άγιο παίρνει το παιδάκι και το βάζει στην κολυμβήθρα, κι αυτό το παιδί με την παρουσία του Παναγίου Πνεύματος βαπτίζεται, μυρώνεται, αγιάζεται και γίνεται μέλος της Εκκλησίας του Χριστού. Το Πνεύμα το Άγιο είναι Αυτό που το απλό λάδι, το κάνει αγιασμένο λαδάκι, στο μυστήριο του Ευχελαίου.
Το Πνεύμα το Άγιο παίρνει δύο ανθρώπους, τον άνδρα με την γυναίκα, τον νέο με την νέα, και τους ενώνει, με το μυστήριο του γάμου, σε μια ενότητα αδιάσπαστη. Σήμερα ο οικογενειακός θεσμός κλονίζεται. Δεν έμεινε σπίτι όρθιο, δεν έμεινε οικογένεια, γιατί όλοι μας λησμονήσαμε τον προορισμό μας και την θέση μας. Καινούργιες θεωρίες γκρέμισαν το σπίτι που ήταν ένας γερός θεσμός μέσα στην κοινωνία. Ήταν η κατ’ οίκον Εκκλησία, και τώρα καταντήσαμε το σπίτι ξενοδοχείο ύπνου και φαγητού. Χάσαμε τα παιδιά μας, διαλύσαμε τις οικογένειές μας και αυξήθηκαν τα διαζύγια. Και βλέπετε, ο άνδρας σκοτώνει την γυναίκα, η γυναίκα σκοτώνει τον άνδρα, το παιδί σκοτώνει την μητέρα, ο πατέρας σκοτώνει τον γιό. Διάλυση των πάντων. Γιατί λείπει το Πνεύμα το Άγιο.
Και ο λειτουργός του Υψίστου το Πνεύμα το Άγιο επικαλείται μέσα στο Ιερό Βήμα την ώρα της Θείας Λειτουργίας. Ναι, όταν ο ιερέας λέει: «τα σα εκ των σων Σοι προσφέρομεν κατά πάντα και δια πάντα», ζητά από το Πνεύμα το Άγιο να μεταβάλει τα Τίμια Δώρα, τον Άρτο και τον Οίνο σε Σώμα και Αίμα Χριστού. Και το θαύμα γίνεται. Μετά από λίγο, μας καλεί να κοινωνήσουμε των Αχράντων Μυστηρίων.
Το Πνεύμα το Άγιο λοιπόν φωτίζει, ενδυναμώνει, αγιάζει τον άνθρωπο. Γι’ αυτό το έχουμε ανάγκη όλοι. Φωτισμένος πρέπει να είναι ο πατέρας, φωτισμένη και η μητέρα, φωτισμένος κι ο δάσκαλος και ο καθηγητής κι ο κληρικός κι ο κυβερνήτης και όλοι όσοι ασχολούνται με τα κοινά πράγματα, να φωτίζονται από το Πνεύμα το Άγιο ώστε να μην κάνουν λάθη, να μην παραστρατούν, να μην παρανομούν και να μην παραβιάζουν τον νόμο και το θέλημα του Θεού. Φωτισμένος να είναι και ο γιατρός που εξετάζει τον ασθενή. Ποιος γιατρός λέει από μέσα του «Θεέ μου, φώτισέ με να βρω την αιτία της αρρώστιας και να θεραπεύσω τον άρρωστο;»
Κάτω από την σκιά του Αγίου Πνεύματος ο άνθρωπος δεν λυγίζει στους πειρασμούς, στις δυσκολίες, στις θλίψεις, στα βάσανα, στις στενοχώριες. Με την Χάρη του Παναγίου Πνεύματος αγωνίζεται, στέκεται όρθιος, αμύνεται θαρραλέα στο κακό και εξέρχεται νικητής.
Γι’ αυτό ας παρακαλούμε όλοι μας να παραμένει και στην δική μας ζωή το Άγιο Πνεύμα, για να αγιάζει και την δική μας σκέψη και την δική μας καρδιά και να κατευθύνει τα βήματά μας στην οδό της σωτηρίας.
Το Πνεύμα το Άγιο παίρνει δύο ανθρώπους, τον άνδρα με την γυναίκα, τον νέο με την νέα, και τους ενώνει, με το μυστήριο του γάμου, σε μια ενότητα αδιάσπαστη. Σήμερα ο οικογενειακός θεσμός κλονίζεται. Δεν έμεινε σπίτι όρθιο, δεν έμεινε οικογένεια, γιατί όλοι μας λησμονήσαμε τον προορισμό μας και την θέση μας. Καινούργιες θεωρίες γκρέμισαν το σπίτι που ήταν ένας γερός θεσμός μέσα στην κοινωνία. Ήταν η κατ’ οίκον Εκκλησία, και τώρα καταντήσαμε το σπίτι ξενοδοχείο ύπνου και φαγητού. Χάσαμε τα παιδιά μας, διαλύσαμε τις οικογένειές μας και αυξήθηκαν τα διαζύγια. Και βλέπετε, ο άνδρας σκοτώνει την γυναίκα, η γυναίκα σκοτώνει τον άνδρα, το παιδί σκοτώνει την μητέρα, ο πατέρας σκοτώνει τον γιό. Διάλυση των πάντων. Γιατί λείπει το Πνεύμα το Άγιο.
Και ο λειτουργός του Υψίστου το Πνεύμα το Άγιο επικαλείται μέσα στο Ιερό Βήμα την ώρα της Θείας Λειτουργίας. Ναι, όταν ο ιερέας λέει: «τα σα εκ των σων Σοι προσφέρομεν κατά πάντα και δια πάντα», ζητά από το Πνεύμα το Άγιο να μεταβάλει τα Τίμια Δώρα, τον Άρτο και τον Οίνο σε Σώμα και Αίμα Χριστού. Και το θαύμα γίνεται. Μετά από λίγο, μας καλεί να κοινωνήσουμε των Αχράντων Μυστηρίων.
Το Πνεύμα το Άγιο λοιπόν φωτίζει, ενδυναμώνει, αγιάζει τον άνθρωπο. Γι’ αυτό το έχουμε ανάγκη όλοι. Φωτισμένος πρέπει να είναι ο πατέρας, φωτισμένη και η μητέρα, φωτισμένος κι ο δάσκαλος και ο καθηγητής κι ο κληρικός κι ο κυβερνήτης και όλοι όσοι ασχολούνται με τα κοινά πράγματα, να φωτίζονται από το Πνεύμα το Άγιο ώστε να μην κάνουν λάθη, να μην παραστρατούν, να μην παρανομούν και να μην παραβιάζουν τον νόμο και το θέλημα του Θεού. Φωτισμένος να είναι και ο γιατρός που εξετάζει τον ασθενή. Ποιος γιατρός λέει από μέσα του «Θεέ μου, φώτισέ με να βρω την αιτία της αρρώστιας και να θεραπεύσω τον άρρωστο;»
Κάτω από την σκιά του Αγίου Πνεύματος ο άνθρωπος δεν λυγίζει στους πειρασμούς, στις δυσκολίες, στις θλίψεις, στα βάσανα, στις στενοχώριες. Με την Χάρη του Παναγίου Πνεύματος αγωνίζεται, στέκεται όρθιος, αμύνεται θαρραλέα στο κακό και εξέρχεται νικητής.
Γι’ αυτό ας παρακαλούμε όλοι μας να παραμένει και στην δική μας ζωή το Άγιο Πνεύμα, για να αγιάζει και την δική μας σκέψη και την δική μας καρδιά και να κατευθύνει τα βήματά μας στην οδό της σωτηρίας.