Ἑλλάς ἢ Greece;

[spetzouras]

Γιατί οἱ δυτικοὶ μᾶς λένε Γραικούς (Greeks) ἐνῶ ἐμεῖς καυχώμαστε ‎ὡς Ἕλληνες; Ἀπὸ ποῦ προέρχεται ὁ ὅρος; Γιατὶ παλαιότερα ‎αὐτοαποκαλούμασταν Ρωμιοί; Ποιά εἶναι ἡ Ρωμανία; Τί σημαίνει ‎ρωμιοσύνη; Ποιὰ εἶναι ἡ σχέση της μὲ τὴν ρωμαϊκὴ αὐτοκρατορία; Τὶ μᾶς ‎χωρίζει ἀπὸ τὴν δυτικὴ Εὐρώπη;‎‎‎

‎Τὰ ζητήματα πολλὰ καὶ τεράστια, μὲ ἀφετηρία στὰ βάθη τῆς ‎ἀρχαιότητας. Μὲ τὸ παρὸν ἄρθρο θὰ ἐπιχειρήσουμε νὰ παρουσιάσουμε ‎συνοπτικὰ ἀλλὰ καὶ παραστατικὰ τὴν οὐσία τοῦ προβλήματος τῆς ἐθνικῆς ‎μας ταυτότητος, ἐλπίζοντας σὲ ἕνα, κατὰ τὸ δυνατὸν, ξεκαθάρισμα. Ἂς τὰ ‎πάρουμε ὅμως μὲ τὴν σειρά.
‎‎Α. Ὁ Ἕλλην στὴν ἀρχαιότητα‎

‎‎Ἀπὸ τὰ τέλη τῆς 3ης π.Χ. χιλιετίας, διάφορα φῦλα μετοίκησαν στὸν ‎γεωγραφικὸ χῶρο τῆς Ἑλλάδος[1] καὶ συγχωνεύθηκαν μὲ τοὺς θεωρουμένους αὐτόχθονες ‎Πελασγούς. Ἀχαιοί, Δωριεῖς, Ἴωνες, Αἰολεῖς κ.ἄ. ἀπέκτησαν σὺν τῷ χρόνῳ ‎ἕναν κοινὸ παρονομαστή: Ἕλληνες. Ἀλλὰ τί ἦταν αὐτὸ ποὺ ἕνωνε τὰ ‎πρώιμα χρόνια (τουλάχιστον πρὸ τοῦ 7ου π.Χ. αἰῶνος), ὅταν δὲν εἶχαν οὔτε ‎κοινὴ καταγωγή, οὔτε κοινὴ ἱστορία; Θεωρεῖται ἀναμφισβήτητο ὅτι ὁ ‎συνεκτικὸς κρίκος τῶν λαῶν αὐτῶν ἦταν ἡ κοινὴ γλῶσσα, ἡ ἑλληνική, μὲ τὶς ‎διάφορες φυσικὰ διαλέκτους της.‎‎‎

‎Τὸ ζήτημα τῆς γλώσσας δὲν εἶναι βεβαίως τόσο ἁπλό. Ἡ ‎σύγχρονη ἐπιστήμη ἔχει καταδείξει τὴν ἀλληλεξάρτηση γλώσσας καὶ ‎σκέψεως: σκεπτόμαστε στὴν μητρική μας γλῶσσα καὶ μὲ αὐτὴν πάλι ‎ἐκφράζουμε τὶς σκέψεις μας. Ὑψηλὸ ἐπίπεδο γλώσσας ἐνδεικνύει ἢ εὐνοεῖ ‎ὑψηλὸ ἐπίπεδο σκέψεως, ἐνῶ ἡ ἀνάπτυξη τῆς σκέψεως συμπαρασύρει τὴν ‎ἀνάπτυξη τῆς γλώσσας. Ἡ πανθομολογουμένη ποιότητα τῆς ἑλληνικῆς ‎γλώσσας δὲν μποροῦσε παρὰ νὰ συμβαδίζει καὶ μὲ μοναδικὴ γιὰ τὴν ἐποχή ‎της ποιότητα πνεύματος. Ταυτόχρονα, ἡ γλῶσσα γινόταν καὶ φορέας τῆς ‎ἀνάλογης παιδείας καὶ τὴν χαρακτήριζε: ἑλληνικὴ παιδεία.‎‎

‎«Πολιτισμὸς εἶναι ἡ πραγμάτωση τοῦ περιεχομένου τῆς ψυχῆς ‎τοῦ ἀνθρώπου», καὶ κατὰ τὴν ταπεινή μας γνώμη, ἡ οὐσία τοῦ ἑλληνικοῦ ‎πολιτισμοῦ ἔγκειται στὸ πνεῦμα. «Ἑλληνικότητα εἶναι ἕνας τρόπος νὰ ‎βλέπεις καὶ νὰ αἰσθάνεσαι τὰ πράγματα», μᾶς λέει ὁ Ὁδυσσέας Ἐλύτης. ‎Ἀκόμα καὶ σήμερα θαυμάζουν οἱ δυτικοευρωπαίοι τὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ ‎φιλοσοφία, μιὰ φιλοσοφία ποὺ μόνο ἡ ἴδια στὴν ἐξέλιξή της κατὰ τοὺς ‎ὕστερους ρωμαϊκοὺς («βυζαντινοὺς» σύμφωνα μὲ τοὺς ξένους ἱστορικούς) ‎χρόνους μπόρεσε νὰ ξεπεράσει. Θαυμάζουν ἀμήχανα καὶ τὶς ἀρχαῖες ‎ἑλληνικὲς τέχνες, ποὺ δὲν εἶναι τίποτα ἄλλο παρὰ τὸ ξεχείλισμα αὐτοῦ τοῦ ‎πνεύματος: τὸν Παρθενῶνα, τὴν αἴγλη τοῦ ὁποίου μόνον ἡ θυγατέρα του ‎ἁγια-Σοφιὰ κατόρθωσε νὰ ἐπισκιάσει, τὰ περικαλλῆ ἀγάλματα, ποὺ ἔδωσαν ‎φυσιολογικὰ τὴν θέση τους στὰ βυζαντινὰ ψηφιδωτὰ καὶ εἰκονογραφίες, καὶ ‎ὅλα τὰ ἀθάνατα ἐπιτεύγματα τοῦ ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ.‎‎

‎Πάνω ἀπ᾿ ὅλα ὅμως, ἑλληνικὸ πνεῦμα σημαίνει ἑλληνικὲς ἀξίες ‎καὶ ἀρετές. Ἂς μᾶς ἐπιτραπεῖ νὰ ἀναφέρουμε δύο μόνο ἀπ᾿ αὐτές, ἐκεῖνες ‎ποὺ ἰδιαίτερα μᾶς συγκινοῦν καὶ ποὺ τόσο εὔκολα λανθάνουν τῆς ‎προσοχῆς: τῶν μὲν ξένων, διότι δὲν κραυγάζουν καὶ δὲν ζυγίζονται, τῶν δὲ ‎φορέων τους, διότι τοὺς εἶναι αὐτονόητες, σχεδὸν αὐθύπαρκτες. Ὁμιλοῦμε ‎γιὰ τὸ φιλότιμο (ποὺ καὶ σὰν λέξη ἀκόμη βρίσκει τὴν τέλεια κάλυψή του στὰ ‎ἑλληνικά) καὶ τὴν φιλοξενία, ἀναπόσπαστα συστατικὰ τοῦ ἀδιάσπαστου ‎ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ ἀπὸ ἀρχαιοτάτων χρόνων ἕως σήμερα.‎

* * *‎

‎‎Φυλετικό (γενετικό) κριτήριο δὲν ὑπῆρχε (τουλάχιστον μὲ ‎σαφήνεια) στὴν πρώιμη ἀρχαιότητα. Κριτήριο ἑλληνικότητος ἦταν ἡ ‎ἑλληνικὴ γλῶσσα: φορέας καὶ ἀπαύγασμα, θυγατέρα καὶ μάνα, αἰτία καὶ ‎ἔκφραση συνάμα ἑνός σύνολου πολιτισμοῦ, τοῦ ἑλληνικοῦ. Ἑνὸς πολιτισμοῦ ‎ποὺ ἀποτέλεσε τὴν μίξη ἢ τὴν σύγκραση τῶν κατὰ τόπους πολιτισμῶν τῶν ‎διαφόρων πόλεων-κρατῶν καὶ ἐκφραζόταν σὲ ὅλα τὰ ἐπίπεδα τῆς ‎καθημερινῆς ζωῆς: ἤθη καὶ ἔθιμα, ἐνδυμασία, λατρεία, ἀγῶνες, μουσική κλπ. ‎Ἡ ἀποδοχὴ καὶ ἀφομοίωση τοῦ πολιτισμοῦ αὐτοῦ ἀπέδιδε φυσιολογικὰ καὶ ‎τὴν ἰδιότητα τοῦ «Ἕλληνα». Μὲ τὸ κλειδὶ αὐτὸ μπορεῖ νὰ γίνει κατανοητὸς ὁ ‎ἐξελληνισμὸς τῆς Ἀνατολῆς ἀπὸ τὸν Μέγα Ἀλέξανδρο καὶ τοὺς ἀπογόνους ‎του, καὶ τελικῶς ἡ ἑλληνοποίηση γεωγραφικῶν χώρων ποὺ δὲν εἶχαν σχέση ‎μὲ τὴν πρωτογενῆ κοιτίδα τῆς Ἑλλάδος. Ὁ ὅρος «Ἕλληνες» γίνεται στὸ ἑξῆς ‎δηλωτικὸς τῶν μετόχων τοῦ ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ, ὁ ὁποῖος, ‎συγκροτημένος καὶ μορφοποιημένος στὰ χρόνια αὐτά, ἔχει πλέον τὴν ‎ὡριμότητα νὰ «κυριεύει» τοὺς λαοὺς καὶ νὰ τοὺς καθιστᾶ κοινωνούς του ‎ἀνεξαρτήτως τῆς γλώσσας των. Ὡστόσο, δὲν ἐξέλιπε ποτέ μέχρι σήμερα μιὰ ‎‎«μυστικιστικὴ» ἀλληλεπίδρασή του μὲ τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα καὶ ἡ ἰδιαίτερη ‎ἔμπνευση -περισσότερο ἀπὸ τὶς ἄλλες γλῶσσες- ποὺ ἀποκομίζει ἀπὸ ‎αὐτήν.‎‎
‎‎Β. Ρώμη, πόλις ἑλληνική‎

‎‎Εἶναι πολὺ δύσκολο σήμερα γιὰ τοὺς εὐρωπαίους ἀπογόνους τῶν ‎Φράγκων νὰ ἀκούσουν ὅτι ἡ ἀρχαία Ρώμη ἐν πολλοῖς ἦταν πόλις ἑλληνική. ‎Κι αὐτὸ συνάγεται εὐκολότατα ἀπὸ ὁποιονδήποτε ἀντικειμενικὸ ἐρευνητή, ‎τόσο ἐξ ἀπόψεως καταγωγῆς τοῦ ἱδρυτοῦ καὶ τῶν οἰκιστῶν της, ὅσο καὶ ἐξ ‎ἀπόψεως καθαρῶς πολιτιστικῆς.‎‎‎

‎Κατὰ τὸν 1ο π.Χ. αἰῶνα, ὁ Ἀλικαρνασσεὺς Διονύσιος συνέγραψε ‎τὸ μνημειῶδες ἔργο του Ρωμαϊκὴ Ἀρχαιολογία, συνάγοντας καὶ ‎συνεκτιμώντας γιὰ πρώτη φορὰ ὅλες τὶς πρὸ αὐτοῦ ἱστορικὲς συγγραφές ‎‎(μερικὲς ἐκ τῶν ὁποίων μᾶς εἶναι σήμερα ἄγνωστες), παραθέτοντάς τις ‎αὐτούσιες ὅταν τὸ κρίνει σκόπιμο. Σύμφωνα μὲ τὸν Διονύσιο, τὸ γένος τῶν ‎Ρωμαίων δημιουργήθηκε ἀπὸ τοὺς ἑξῆς πληθυσμούς, ποὺ κατοικοῦσαν ‎στὴν εὐρύτερη περιοχή: τοὺς λεγομένους Ἀβοριγῖνες, προερχομένους ἀπὸ ‎τὴν Ἀρκαδία τῆς Πελοποννήσου• τοὺς ἐκ Θετταλίας Πελασγοὺς, Ἀργείους ‎στὴν καταγωγή, ποὺ συγχωνεύθηκαν μὲ τοὺς Ἀβοριγῖνες• τοὺς ἐπίσης ἐξ ‎Ἀρκαδίας καὶ συγκεκριμένα ἐκ πόλεως Παλλαντίου[2], ποὺ ‎μετοίκησαν ἀργότερα στὴν περιοχή (ἀλλὰ πάντως ἀρκετὰ πρὸ τοῦ Τρωικοῦ ‎πολέμου[3]) καὶ ‎συγχωνεύθηκαν ἐπίσης• τοὺς περὶ τὸν Αἰνεία Τρῶες[4] ποὺ ‎ἔφθασαν ἀμέσως μετὰ τὴν καταστροφὴ τῆς Τροίας. Οἱ Τρῶες, ἀφοῦ ἔγιναν ‎τελικῶς ἀποδεκτοὶ ἀπὸ τοὺς ἐντοπίους, ἵδρυσαν τὴν πόλη Λαβίνιον. ‎Σύντομα, ὁ βασιλιὰς τοῦ τοπικοῦ λαοῦ Λατῖνος (ἀπὸ τὸν ὁποῖον στὴν ‎συνέχεια ἔλαβε ὅλο τὸ ἔθνος ἐκεῖνο τὴν προσηγορία «Λατίνοι» καὶ ὁ τόπος ‎ποὺ ζοῦσαν ὀνομάστηκε Λάτιο) συμπεθέριασε μὲ τὸν Αἰνεία, ὁ ὁποῖος καὶ ‎τὸν διαδέχτηκε στὴν ἡγεμονία. Τότε κτίστηκε ἡ πόλη Ἄλβα (Alba) καὶ ‎κατοικήθηκε ἀπὸ Λατίνους καὶ ὅλους τοὺς Τρῶες τοῦ Λαβινίου. Ἡ Ἄλβα ‎καθιερώθηκε τρόπον τινα ὡς ἡ πρωτεύουσα τῶν 30 περίπου λατινικῶν ‎πόλεων καὶ οἱ Ἀλβανοί (οἱ κάτοικοί της) καυχῶνταν ἔκτοτε γιὰ τὶς ἐκ Τροίας ‎αὐθεντικὲς ἑλληνικὲς ρίζες των. Στὰ 753 π.Χ. μερικοὶ Ἀλβανοὶ μὲ ἀρχηγὸ τὸν ‎Ρωμύλο (ἀπόγονο τοῦ ἴδιου τοῦ Αἰνεία κατὰ ἱσχυρὴ παράδοση τῶν ‎Ρωμαίων) ἱδρύουν τὴν Ρώμη ὡς ἀποικία τῆς Ἄλβας.‎‎

‎Πέρα ἀπὸ τὴν ἀπόλυτα ἑλληνικὴ καταγωγὴ τοῦ λατινικοῦ ἔθνους ‎καὶ τῶν ἱδρυτῶν τῆς Ρώμης, σημαντικότερο στοιχεῖο εἶναι αὐτὸ τῆς ‎γλώσσας τῶν Ρωμαίων καὶ τῶν Λατίνων γενικότερα. Τὸ ἴδιο τὸ ὄνομα τῆς ‎πόλεως εἶναι λέξη ἑλληνική, οἱ ἀρχαιότερες γραπτὲς ρωμαϊκὲς πηγὲς εἶναι ‎ἑλληνικὲς, τὰ ἀρχαιολογικὰ εὐρήματα καὶ μνημεῖα φέρουν ἐπὶ τὸ πλεῖστον ‎ἑλληνικὲς ἐπιγραφὲς, ἡ ἑλληνικὴ παιδεία ἐθεωρεῖτο αὐτονόητη καὶ καθ᾿ ‎ὅλην τὴν διάρκεια τῆς ἱστορίας της ἡ ἀρχαία Ρώμη κατεῖχε τὰ ἑλληνικὰ ‎παράλληλα μὲ τὰ λατινικά. Κατὰ μία θεωρία μάλιστα, ἡ ἑλληνικὴ ἦταν ἡ ‎ἐπίσημη γλῶσσα τῶν πατρικίων καὶ τῶν λογίων, ἐνῶ ἡ λατινικὴ ἡ ‎καθομιλουμένη τοῦ λαοῦ. Τὰ ἑλληνικὰ γράμματα γνώρισαν μεγάλη διάδοση ‎στὴν ἀρχαία Ρώμη καὶ γιὰ μερικοὺς αἰῶνες ἀποτέλεσαν τὴν ἀποκλειστικὴ ‎πηγὴ καὶ πρότυπο τῶν λατινικῶν γραμμάτων. Κατὰ τὴν σταδιακὴ ἐπέκτασή ‎τους οἱ Ρωμαῖοι ἐκλατίνισαν γλωσσικῶς τὶς βάρβαρες περιοχὲς τῆς Δύσεως, ‎ἀλλὰ οἱ ἤδη ἐξελληνισμένες περιοχὲς τῆς Ἀνατολῆς παρέμειναν ἐντελῶς ‎φυσιολογικὰ ἑλληνόφωνες, προφανῶς διότι οἱ λεγεωνάριοι καὶ ἔποικοι ‎Ρωμαῖοι κατεῖχαν ἐπαρκῶς τὴν κοινὴ ἑλληνική. Ἡ πιὸ γνωστὴ καὶ ‎χαρακτηριστικὴ ἀπόδειξη τῆς χρήσεως τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας μέσα στὴν ‎Ρώμη εἶναι ἡ ἑλληνιστὶ γραμμένη πρὸς Ρωμαίους ἐπιστολὴ τοῦ ἀποστόλου ‎Παύλου (1ος αἰ. μ.Χ.). Μέχρι τὰ τέλη τοῦ 2ου μ.Χ. αἰῶνος ὅλοι οἱ Ρωμαῖοι ‎Ἐπίσκοποι καὶ ἐκκλησιαστικοὶ συγγραφεῖς γράφουν ἀποκλειστικὰ στὰ ‎ἑλληνικὰ, ἐνῶ ἡ ἐπίσημη χριστιανικὴ λατρεία ἐπιτελεῖται στὰ ἑλληνικὰ μέχρι ‎τὸν 4ο αἰῶνα. Ἀπὸ τὴν μελέτη τῆς ἱστορίας γίνεται προφανὲς ὅτι στὴν μὲν ‎καθομιλουμένη οἱ κάτοικοι τῆς Ρώμης χρησιμοποιοῦσαν τὴν τοπικὴ ‎ρωμαϊκὴ (λατινικὴ) διάλεκτο, ἐνῶ γραπτῶς προτιμοῦσαν τὴν ἑλληνικὴ ὡς ‎ἀνώτερη ἢ ἐπισημότερη. Κάτι ἀντίστοιχο συμβαίνει σήμερα στὴν Κύπρο, μὲ ‎τὴν τοπικὴ διάλεκτο νὰ διαφέρει ἀπὸ τὴν ἑλλαδικὴ τόσο στὸ λεξιλόγιο ὅσο ‎καὶ στὴν σύνταξη, γραμματικὴ καὶ προφορά, σὲ βαθμὸ ποὺ ὅταν δυὸ ‎Κύπριοι συνομιλοῦν μεταξύ των, ὁ ἑλλαδίτης νὰ μὴν καταλαβαίνει ‎ἀπολύτως τίποτα. Οἱ Κύπριοι ὁμιλοῦν τὴν κυπριακὴ διάλεκτο, ἐνῶ ‎γνωρίζουν φυσιολογικὰ καὶ χρησιμοποιοῦν ἐπίσημα τὴν ‎ἑλλαδική.‎‎

‎Κάτι ποὺ δὲν ἔχει τύχει τῆς δεούσης προσοχῆς, εἶναι ἡ ἴδια ἡ ‎καταγωγὴ τῆς λατινικῆς γλώσσας. Πέραν τῆς θεωρουμένης ὡς δεδομένης ‎προελεύσεως τοῦ λατινικοῦ ἀλφαβήτου ἀπὸ τὴν Εὔβοια, ἀξίζει νὰ σημειωθεῖ ‎ὅτι ἀρχικῶς ἡ ρωμαϊκή ἐθεωρεῖτο μιὰ ἑλληνικὴ διάλεκτος, ὁμοιάζουσα ‎περισσότερο πρὸς τὴν αἰολικὴ διάλεκτο[5]. Ὁ ‎ρήτορας Μάρκος Φάβιος Κουϊντιλιανὸς (1ος αἰ. μ.Χ.) συνιστᾶ νὰ ξεκινοῦν τὰ ‎παιδιὰ μὲ τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα «ἀπὸ τὴν ὁποία προέρχεται καὶ ἡ δική ‎μας»[6], ἐνῶ ‎σημειώνει τὴν ἀξία τῆς ἑτυμολογίας «στὶς λέξεις ποὺ προέρχονται ἀπὸ τὰ ‎Ἑλληνικά, καὶ ποὺ εἶναι πολυάριθμες, καὶ ἰδίως σ᾿ ἐκεῖνες ποὺ κλίνονται ‎σύμφωνα μὲ τὴν αἰολικὴ διάλεκτο, μὲ τὴν ὁποία ἡ γλῶσσα μας παρουσιάζει ‎τὴν μεγαλύτερη ὁμοιότητα»[7]. ‎Προφανῶς, ἡ ὑπερχιλιετὴς ἐξελικτική πορεία τῆς λατινικῆς ἀπὸ τὸ 1200 π.Χ. ‎‎(τουλάχιστον) καὶ δῶθε ὑπῆρξε ἀρκετὰ διαφορετικὴ ἀπὸ ἐκείνην τῆς ‎διαλέκτου ποὺ τελικῶς ἐπικράτησε στοὺς μεταλεξανδρινοὺς χρόνους ὡς ‎κοινὴ ἑλληνική. Ἡ ἐξέλιξη αὐτὴ δὲν εἶναι καθόλου ἀπίθανη ἐὰν ‎συνυπολογίσει κανεὶς τὴν ἀπροσδιόριστη χρονολογικῶς πρώτη μετοίκηση ‎τῶν (Ἑλλήνων) Ἀβοριγίνων στὴν εὐρύτερη περιοχὴ τοῦ Λατίου καὶ τὴν ‎μεγάλη γεωγραφικῶς ἀπόσταση ποὺ τοὺς χώριζε ἀπὸ τὴν κυρίως Ἑλλάδα, ‎ὅπου κατ᾿ ἐξοχὴν διενεργοῦντο οἱ γλωσσολογικὲς ζυμώσεις τῶν ἑλληνικῶν. ‎Ἐὰν ὑποθέσουμε δὲ ὅτι ἀποκλειστεῖ κάποτε ἀπὸ τὴν ἐπιστήμη τῆς ‎γλωσσολογίας ἡ ἑλληνικὴ καταγωγὴ τῆς λατινικῆς, τότε δὲν θὰ μένει παρὰ ‎νὰ συμπεράνουμε ὅτι ἁπλῶς οἱ Ρωμαῖοι θεωροῦνταν κοινῶς Ἕλληνες καὶ ἐξ ‎αὐτοῦ τοῦ γεγονότος ἡ γλῶσσα τους κατατασσόταν στὶς ἑλληνικὲς ‎διαλέκτους.‎‎

‎Ὁ ἑλληνικὸς χαρακτήρας τῆς Ρώμης ἦταν ἐμφανὴς ἀπὸ πολὺ ‎παλαιά, οὐσιαστικὰ ἀπὸ τῆς ἱδρύσεώς της, καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει πολὺ ‎πρὶν οἱ Ρωμαῖοι ἔλθουν σὲ στενὸ συγχρωτισμὸ μὲ τὴν κυρίως Ἑλλάδα. Ὁ ‎διαχωρισμὸς τῆς κοινωνίας σὲ πατρικίους καὶ πληβείους ἀπὸ τὸν ἱδρυτή ‎της Ρωμύλο φαίνεται πὼς ἦταν πιστὴ ἀντιγραφὴ τοῦ ἀντίστοιχου ‎ἀθηναϊκοῦ ὑποδείγματος, ἐνῶ σὲ ἄλλες λεπτομέρειες μιμήθηκε τὸ πολίτευμα ‎τῆς Σπάρτης. Καθ᾿ ὅλην τὴν διάρκεια τοῦ βίου της, ἡ Ρώμη εἶχε στραμμένο ‎τὸ βλέμμα της στὴν Ἑλλάδα καὶ κυρίως στὴν Ἀθῆνα. Στὰ τέλη τοῦ 6ου π.Χ. ‎αἰῶνος, καθὼς προβληματίζονταν γιὰ τὸ μελλοντικό τους πολίτευμα, οἱ ‎Ρωμαῖοι δὲν εἶχαν παρὰ νὰ μιμηθοῦν τὰ ὑποδείγματα τῶν ἑλληνικῶν ‎πόλεων καὶ νὰ ἐξετάσουν τὰ θετικὰ καὶ ἀρνητικὰ τῆς καθεμιᾶς. Ἡ Ὑπάτων ‎δυαρχία ποὺ τελικῶς ἐφαρμόστηκε ἦταν ἕνα κράμα ἀθηναϊκῆς ‎δημοκρατίας καὶ σπαρτιατικῆς ὀλιγαρχίας. Ἀργότερα, ἐν ὄψει τῆς ‎δημιουργίας γραπτῆς νομοθεσίας, ἀποστέλλουν πρέσβεις σὲ διάφορες ‎ἑλληνικὲς πόλεις καί, ὅλως ἰδιαιτέρως, στὴν Ἀθῆνα. Στὸ ρωμαϊκὸ πάνθεον οἱ ‎ὀλύμπιοι θεοὶ κατεῖχαν δικαιωματικὰ τὴν κεντρικὴ θέση καὶ ὅλη τους ἡ ‎λατρευτικὴ ζωὴ ἦταν καθαρῶς ἑλληνική. Οἱ Ρωμαῖοι ζοῦσαν καθ᾿ ὅλα «βίον ‎Ἕλληνα»[8] καί, τὸ ‎κυριότερο, εἶχαν οἱ ἴδιοι ἑλληνικὴ συνείδηση καὶ σεμνύνονταν γιὰ τὴν ‎καταγωγή τους.‎‎

‎Κατὰ τὸν 7ο π.Χ. αἰῶνα, ὁ βασιλιὰς τῆς Ἄλβας (πατρίδας τοῦ ‎Ρωμύλου καὶ τῶν πρώτων οἰκιστῶν τῆς Ρώμης) Μέτιος Φουφέτιος, ‎ἀπευθυνόμενος στοὺς Ρωμαίους θυμίζει ὅτι μόνον οἱ «Ἀλβανοί» (οἱ κάτοικοι ‎δηλ. τῆς Ἄλβας) εἶχαν διατηρήσει ἀνόθευτο τὸ ἑλληνικό τους αἶμα, ‎κατηγορώντας τους ὅτι δέχονται στὴν πόλη τους ξένους ἀδιακρίτως[9]. Ὁ ‎βασιλιάς τῆς Ρώμης Τύλλος Ὀστίλλιος (3ος κατὰ σειρὰν μετὰ τοὺς Ρωμύλο ‎καὶ Νομᾶ) ἀπαντᾶ ὅτι ἡ τακτικὴ αὐτὴ ἦταν κατ᾿ ἐξοχὴν ἑλληνική, φέρνει ὡς ‎παράδειγμα καὶ πάλι τὴν Ἀθῆνα καὶ τονίζει ὅτι μοναδικὸ κριτήριο ‎καταξιώσεως καὶ ἀνελίξεως στὴν Ρώμη εἶναι ἡ ἀρετή[10]. Στὸν ‎διάλογό τους (καὶ σὲ πάμπολλες ἄλλες περιπτώσεις τῆς ρωμαϊκῆς ἱστορίας) ‎ἐπαναλαμβάνεται ἐντελῶς φυσιολογικὰ ὁ κοινότυπος διαχωρισμὸς τῶν ‎λαῶν σὲ Ἕλληνες καὶ βαρβάρους, κατατάσσοντας δίχως ἄλλο τοὺς ἑαυτούς ‎των στοὺς Ἕλληνες. Ἡ παράδοση τῆς συγγενείας τους μὲ τοὺς Τρῶες τοῦ ‎Αἰνεία ἔμεινε ἱσχυρότατη στὸ διάβα τῶν αἰώνων, ἐνῶ καὶ ἡ συνείδηση τῆς ‎προελεύσεως μέρους τῶν Λατίνων ἀπὸ τὸ Παλλάντιον τῆς Ἀρκαδίας ‎ὁδήγησε τὸν αὐτοκράτορα Ἀντωνῖνο (2ος αἰ. μ.Χ.) σὲ ἀπόδοση τιμῶν καὶ ‎προνομίων πρὸς τὴν πόλη αὐτή[11]. Κατὰ ‎τὸν 6ο π.Χ. αἰῶνα, ὁ βασιλιὰς τῆς Ρώμης Τύλλιος, ὁμιλώντας πρὸς τοὺς ‎ἄρχοντες τῶν 30 περίπου λατινικῶν πόλεων τονίζει πὼς ἁρμόζει μὲν στοὺς ‎Λατίνους νὰ ἐξουσιάζουν τοὺς γείτονες λαούς, ὡς Ἕλληνες πρὸς βαρβάρους, ‎στοὺς Ρωμαίους δὲ νὰ προεξάρχουν μεταξὺ τῶν λοιπῶν Λατίνων[12].‎‎

‎Οἱ ἀρχαῖοι Ρωμαῖοι ἦταν Ἕλληνες (στὴν καταγωγή, στὴν παιδεία, ‎στὴν θρησκεία, στὴν ἐνδυμασία, στὴν καθημερινὴ ζωή, στὸν πολιτισμὸ ἐν ‎γένει, στὴν αὐτοσυνειδησία), ὅσο Ἕλληνες ἦσαν οἱ Μακεδόνες, οἱ Ἀθηναῖοι, ‎οἱ Ρόδιοι, οἱ Σπαρτιάτες. Ἀπόλυτη ταύτιση ἔστω καὶ δύο μόνον πόλεων-‎κρατῶν δὲν ὑπῆρχε φυσικὰ ποτέ (οὔτε σήμερα ὑπάρχει!), οὔτε θὰ ἦταν ‎λογικὸ νὰ μὴν ἀναμένεται κάποια ἰδιαίτερη ἔκφραση τοῦ ἑλληνικοῦ ‎πολιτισμοῦ ἐκ μέρους τῆς Ρώμης, καθὼς μάλιστα εὑρισκόταν γεωγραφικῶς ‎τόσο μακρυὰ ἀπὸ τὴν κυρίως Ἑλλάδα. Ἡ Ρώμη μπορεῖ νὰ μὴν ἐξισώθηκε μὲ ‎τὸ πνευματικὸ μεγαλεῖο τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλὰ δὲν ἦταν ὁπωσδήποτε ἡ μόνη ‎μεταξὺ τῶν ἑλληνικῶν πόλεων. Πόσο μεγαλύτερες διαφορὲς μποροῦν ἐπὶ ‎παραδείγματι νὰ σημειωθοῦν ἀνάμεσα στὴν δημοκρατικὴ Ἀθῆνα τοῦ ‎Περικλῆ καὶ τοῦ Πλάτωνα, καὶ τὴν σκληρὴ ὀλιγαρχικὴ Σπάρτη τῶν εἰλώτων ‎καὶ τοῦ Καιάδα, χωρὶς ποτὲ νὰ τεθεῖ ἐρωτηματικὸ γιὰ τὴν ἑλληνικότητα καὶ ‎τῶν δύο! Ἡ Ρώμη εἶχε μὲ τὴν σειρά της νὰ ἐπιδείξει πλεονέκτημα στὴν τέχνη ‎τῆς διοικήσεως καὶ διακυβερνήσεως, χαρακτηριστικὸ πού, μαζὶ μὲ τὴν ‎πάγκοινη ἑλληνικὴ ἀνδρεία στοὺς πολέμους, τῆς ἔδωσαν τὴν δυνατότητα ‎νὰ κυριαρχήσει σταθερὰ στὸν κόσμο. Ἡ δὲ πολιτιστικὴ ἐπίδραση τῶν ‎Ρωμαίων στὴν κατακτηθεῖσα δυτικὴ Εὐρώπη ἦταν τόσο σαφής, ποὺ ὁ ‎F.E.Peters στὴν σύγχρονη ἐποχὴ τόλμησε νὰ ὁμιλήσει γιὰ «λατινικὸ ‎ἑλληνισμό» (καὶ ἀντίστοιχα γιὰ «ἑλληνικὸ ἑλληνισμὸ» στὴν Ἀνατολή)[13].‎‎

‎Ἀλλὰ καὶ ὅλος ὁ ὑπόλοιπος ἑλληνικὸς κόσμος θεωροῦσε τοὺς ‎Ρωμαίους ἔθνος ἑλληνικό, παρὰ τὴν ἀπόστασή τους ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα (ὅπως ‎ἐπίσης, ἐπὶ παραδείγματι, ἑλληνικὴ ἦταν καὶ ὅλη ἡ κάτω Ἰταλία, ἡ λεγόμενη ‎‎«Μεγάλη Ἑλλάδα»). Ἡ πιὸ κατηγορρηματικὴ μαρτυρία μᾶς ἔρχεται ἀπὸ τὸν ‎μαθητὴ τοῦ Πλάτωνος Ἠρακλείδη τὸν Ποντικό (4ος αἰ. π.Χ.), ὁ ὁποῖος ‎ἀποκαλεῖ ἀπερίφραστα τὴν Ρώμη «πόλιν ἑλληνίδα»[14]. Ὡς ‎ἀφορμὴ γιὰ τὴν ἐπέλασή των στὴν Ἑλλάδα (2ος αἰ. π.Χ.), οἱ Ρωμαῖοι ‎προέβαλαν τὴν ἀπελευθέρωση τῶν ἑλληνικῶν πόλεων ἀπὸ τὸν Φίλιππο Β’ ‎‎[15] καὶ ‎πολλὲς πόλεις τοὺς δέχονταν ὡς συμμάχους[16]. Ὁ ‎ἀπόστολος Παῦλος ἀπευθυνόμενος στοὺς Ρωμαίους γράφει: «Ἓλλησί τε καὶ ‎βαρβάροις, σοφοῖς τε καὶ ἀνοήτοις ὀφειλέτης εἰμί»[17], ‎κατατάσσοντας προφανῶς καὶ αὐτὸς τοὺς ἀποδέκτες τῆς ἐπιστολῆς του ‎στοὺς Ἕλληνες. Ὁ Αἴλιος Ἀριστείδης (2ος αἰ. μ.Χ.) ἐπαινεῖ τοὺς Ρωμαίους γιὰ ‎τὴν ἀναγνώριση τῶν Ἑλλήνων ὡς (πνευματικῶν) «τροφέων» τους[18]. Ὁ ‎ἑλληνιστὴς Ἰουδαῖος φιλόσοφος Φίλων ὁ Ἀλεξανδρεύς (1ος αἰ μ.Χ.), σὲ ἕνα ‎ἐγκωμιαστικὸ παραλήρημα πρὸς τὸν Καίσαρα, ἐξαίρει γλαφυρότατα τὸν ‎ἐξελληνισμὸ τῶν βαρβάρων ἐκ μέρους τῶν Ρωμαίων[19]. Ὁ ‎Λιβάνιος (4ος αἰ. μ.Χ.), ὀνομάζοντας σαφῶς τοὺς Ρωμαίους ἀπογόνους τοῦ ‎Αἰνεία, τοὺς ἀποδίδει ἀβίαστα καὶ μὲ ἰδιαίτερα κομψὸ ρητορικὸ σχῆμα τὴν ‎ἑλληνικότητα[20]. Ὁ δὲ ‎φανατικὸς «Ἕλληνας» Ἰουλιανὸς, ὄχι μόνον ὡς αὐτοκράτωρ κατατάσσει ‎τὸν ἑαυτό του στοὺς Ρωμαίους[21], ἀλλὰ ‎καὶ περιγράφει ἀλλοῦ τὴν αὐθεντικὴ ἑλληνικότητα τῆς Ρώμης κατὰ «γένος ‎τε καὶ πολιτείαν», κατὰ τοὺς θεσμοὺς καὶ κατὰ τὴν θρησκεία[22]. Εἶναι ‎χαρακτηριστικὸ ὅτι οἱ Ἕλληνες, σὲ ἀντίθεση μὲ ἄλλους λαοὺς ὅπως τοὺς ‎Ἑβραίους καὶ τοὺς Αἰγυπτίους, οὐδέποτε βίωσαν τὴν ρωμαϊκὴ κυριαρχία ὡς ‎ὑποδούλωση. Μποροῦμε χωρὶς μεγάλη δυσκολία νὰ τὴν θεωρήσουμε ὡς ‎συνέχεια τῶν ἀλλεπάλληλων στὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ ἱστορία πολέμων μεταξὺ ‎τῶν πόλεων-κρατῶν καὶ τῆς ἀενάως ἐναλλασσομένης ἡγεμονίας μεταξύ ‎των. Ὅπως ὅλες οἱ προηγούμενες (ἀθηναϊκή, σπαρτιατική, μακεδονική), ἔτσι ‎καὶ ἡ ρωμαϊκὴ ἡγεμονία ἦταν λογικὸ νὰ μὴν γίνει δεκτὴ ἀπὸ ὅλους μὲ χαρά, ‎ἐνῶ κανεὶς δὲν θὰ θεωροῦσε λογικὰ τιμή του νὰ λέγεται Ρωμαῖος, ἀκριβῶς ‎ὅπως ἕνας Ἀθηναῖος δὲν θὰ δεχόταν ποτὲ νὰ ὀνομαστεῖ Σπαρτιάτης μετὰ ‎τὸν πελοποννησιακὸ πόλεμο.

Για παραπομπές και συνέχεια του άρθρου : ‎Πηγή:http://koinonikianatoli.wordpress.com

[angieholi]

Και αν κάποιος έχει όρεξη και χρόνο μπορεί να διαβάσει και τα παρακάτα παλαιότερα και συναφή θέματα:

Η Ρωμηοσύνη στο πέρασμα των αιώνων
viewtopic.php?f=61&t=9188&hilit

Τι σημαίνει ρωμηοσύνη;
viewtopic.php?f=76&t=9848&hilit

[Captain Yiannis]

Άρα συνάγεται ..... ΈΛ-ΛΗ-ΝΑΣ

Δόξα τω Θεώ

[Αχιλλέας Παλαμάς]

Θα διαφωνήσω στο ότι αυτό που ένωνε τους Έλληνες ήταν μόνο η ελληνική γλώσσα και όχι η κοινή καταγωγή. Τα διάφορα φύλα (Πελασγοί, Αχαιοί, Δωριείς, Ίωνες, Αιολείς), δεν είναι παρά κλάδοι της μιας και μοναδικής φυλής των Ελλήνων. Ο Ηρόδοτος πριν από δυόμισι χιλιάδες χρόνια δεν θα οριοθετούσε την έννοια του Έθνους, αναφερόμενος σε μία κοινότητα ανθρώπων η οποία χαρακτηρίζεται από το ομαιμον, το ομότροπον, το ομόγλωσσον και το ομόθρησκον, αν δεν είχε στο μυαλό του την κοινή καταγωγή των ελλήνων. Όπως η Ιστορία δίδαξε, έτσι και ο πατέρας της Ιστορίας, επεσήμανε ότι το πρώτο στοιχείο για την συγκρότηση ενός Έθνους αποτελεί η κοινή καταγωγή.

[Captain Yiannis]

Εδώ έχει μιά εμπεριστατωμένη ανάλυση για εμάς ....

http://www.megarevma.net/ellin_i_romios.htm

Έλληνες είμαστε ... Έλληνες,
δεν είμαστε Ρωμιοί , τουλάχιστον δεν είμαστε Ρωμαίοι ... αφού και οι Ρωμαίοι εξελληνίστηκαν....

ίσως βέβαια υπάρχει θέμα με τους Γραικούς...

Ο Έλλην σύμφωνα με την αρχαία Ελληνική μυθολογία ήταν ο γενάρχης των Ελλήνων. Ήταν γιος του Δευκαλίωνα (ή σε κάποιες αναφορές του ίδιου του Δία) και της Πύρρας, αδελφός του Αμφικτύονα και πατέρας του Αιόλου, του Ξούθου, και του Δώρου.
Κάθε ένας από τους γιούς του ίδρυσε από ένα πρωτεύον ελληνικό γένος: ο Αίολος τους Αιολείς, ο Δώρος τους Δωριείς, ενώ από τους υιούς του Ξούθου, Αχαιό και Ίωνα προέρχονται οι Αχαιοί και οι Ίωνες αντίστοιχα. Σύμφωνα με τον Ησίοδο στα Ηοίαι ή Κατάλογος Γυναικών, από την ένωση της αδελφής του Έλληνος, Πανδώρας με τον Δία, γεννήθηκε ο Γραικός από τον οποίο προέρχονται οι Γραικοί, ενώ από την ένωση της άλλης αδερφής του Έλληνος, Θυίας με τον Δία, γεννήθηκαν ο Μακεδνός από τον οποίο προέρχονται οι Μακεδόνες και ο Μάγνης από όπου προέρχονται οι Μάγνητες.
Το εθνώνυμο Έλληνες χρονολογείται από την εποχή του Ομήρου. Στην Ιλιάδα, Ελλάς και Έλληνες ήταν τα ονόματα της φυλής (που αποκαλούνταν επίσης και Μυρμιδόνες) και ήταν εγκατεστημένη στη Φθία, με ηγέτη τον Αχιλλέα.
http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%88%CE% ... E%B7%CE%BD

αλλά μάλλον Γραικίλοι καταντήσαμε ....

Τώρα βέβαια επειδή είμαστε σε ένα Χριστιανικό ιστότοπο,
θα έλεγα ότι είμαστε απόγονοι του Αδάμ και του Νόε ,
και εν πάση περιπτώση,.... και πάνω απ' όλα .... ,Χριστιανοί...

Αν είναι ευλογημένο